Στο παλαιό Κονάκι της ιστορικής μονής Εσφιγμένου στις Καρυές, έχουν γραφτεί την τελευταία επταετία κάποιες από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία του Αγίου Ορους. Ο «πόλεμος» μεταξύ των «ζηλωτών» μοναχών, που από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 αρνούνται να μνημονεύσουν τον Οικουμενικό Πατριάρχη και των «Κατσουλιέρηδων», που εγκαταστάθηκαν το 2005 στο Περιβόλι της Παναγιάς με σκοπό να πάρουν τα κλειδιά της μονής από τους «σχισματικούς», συνεχίζεται με αμείωτη ένταση και περιλαμβάνει επεμβάσεις της αστυνομίας, συλλήψεις, δίκες, λεκτικές αντιπαραθέσεις, ακόμα και συμπλοκές μεταξύ ρασοφόρων με σιδηρολοστούς και βαριοπούλες.
Την περασμένη Τρίτη προκλήθηκε νέα ένταση μεταξύ των δύο πλευρών, όταν οι «ταμπουρωμένοι» στο Κονάκι (Αντιπροσωπείο) μοναχοί της παλαιάς αδελφότητας δεν επέτρεψαν σε μηχανικούς του Κέντρου Διαφύλαξης Αγιορείτικης Κληρονομιάς (ΚΕΔΑΚ) να διενεργήσουν αυτοψία στο κτίριο. «Ακούστηκαν πολλά για το συγκεκριμένο περιστατικό, ακόμα και ότι δεν ήταν μηχανικοί αλλά πυροτεχνουργοί, που έψαχναν για εκρηκτικά ύστερα από καταγγελία των ”Κατσουλιέρηδων”. Πιστεύω ότι λόγω της απεργίας των ΜΜΕ βρήκαν ευκαιρία να μας διώξουν από το Κονάκι χωρίς να γίνει μεγάλη φασαρία. Εμείς όμως δεν πρόκειται να φύγουμε, θα μείνουμε εδώ ως τον θάνατο» λέει ο Γέροντας Μεθόδιος, που καθοδηγεί τους «αντάρτες» Εσφιγμενίτες.
Η ρήξη στις σχέσεις της παλαιάς αδελφότητας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την κοινότητα του Αγίου Ορους χρονολογείται από το 1972. Ο τότε ηγούμενος της μονής Εσφιγμένου Αθανάσιος, ενοχλημένος από τα ανοίγματα του Πατριάρχη Αθηναγόρα προς τη Δύση και το Βατικανό, σταμάτησε να τον μνημονεύει και έκοψε κάθε επικοινωνία με τις αδελφότητες που εξακολουθούσαν να το κάνουν. Την ίδια απόφαση πήραν τότε άλλες 10 μονές, που στη συνέχεια αποκατέστησαν τις σχέσεις τους με το Πατριαρχείο και την κοινότητα.
Ο Γέροντας Ευθύμιος, διάδοχος του Αθανάσιου, κράτησε την ίδια σκληρή στάση ως το τέλος της ζωής του, το 1999, που ανέλαβε το μοναστήρι ο Μεθόδιος. Τον Δεκέμβριο του 2002 οι «ζηλωτές» μοναχοί χαρακτηρίστηκαν «σχισματικοί» με πατριαρχική πράξη και η κοινότητα αποφάσισε τη διάλυση της αδελφότητας και την απέλασή της από το Αγιον Ορος. Οι «αντάρτες» μοναχοί προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), που απέρριψε τους ισχυρισμούς τους και τον Οκτώβριο του 2005 η κοινότητα όρισε νέα διοίκηση στη μονή, με επικεφαλής τον αρχιμανδρίτη Χρυσόστομο Κατσουλιέρη.
Ενα μήνα αργότερα σημειώθηκαν τα πρώτα σοβαρά επεισόδια, όταν μοναχοί της νόμιμης αδελφότητας επιχείρησαν να σπάσουν με βαριοπούλα την πόρτα του Αντιπροσωπείου της μονής στις Καρυές. Τον Δεκέμβριο του 2006 η κατάσταση έγινε ακόμα πιο έκρυθμη, με «ζηλωτές» και «Κατσουλιέρηδες» μοναχούς να πιάνονται στα χέρια και επτά ρασοφόρους να καταλήγουν στο νοσοκομείο, με κακώσεις και αναπνευστικά προβλήματα.
Από τότε η νέα αδελφότητα, που έχτισε δεύτερο Κονάκι δίπλα στο ιστορικό Αντιπροσωπείο της μονής, κατηγορεί τους «παλιούς» Εσφιγμενίτες ως «παράνομους και καταληψίες», ενώ εκείνοι εμφανίζονται ως οι μόνοι γνήσιοι εκπρόσωποι του μοναστηριού. Οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν «πυρά» και μέσω Διαδικτύου, όπου διατηρούν ξεχωριστές ιστοσελίδες και blogs. Οι συγκρούσεις τους είναι συνεχείς, ενώ συχνά-πυκνά στον μεταξύ τους «πόλεμο» αναμειγνύεται και η αστυνομία.
«Ειδικά την τελευταία επταετία είμαστε υπό διωγμό. Μπλόκαραν τους τραπεζικούς λογαριασμούς μας, έκοψαν τις κρατικές επιδοτήσεις για τα μετόχια της μονής, πήραν ένα ακίνητο που νοικιάζαμε, κατάσχεσαν ακόμα και το τρακτέρ μας. Ολα τα έσοδα της μονής πηγαίνουν στην καινούργια αδελφότητα των έξι μοναχών, που μας αποκαλούν καταληψίες, ενώ δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους στο μοναστήρι. Στηριζόμαστε μόνο στις δωρεές των πιστών. Υπάρχουν μέρες που δεν έχουμε ούτε πέντε ευρώ στην τσέπη» υποστηρίζει ο Γέροντας Μεθόδιος.
Οι 115 «ζηλωτές» που ζουν σήμερα στη μονή Εσφιγμένου απαγορεύεται να μετακινούνται με καΐκια και μεταφέρουν τρόφιμα και φάρμακα τη νύχτα, για να μη γίνουν αντιληπτοί από τους αστυνομικούς. «Περνάμε μέσα από γκρεμούς, σαν τους κλέφτες. Σε βάρκα δεν επιτρέπεται να μπούμε και τα αυτοκίνητα δεν τα κινούμε, επειδή μας συλλαμβάνουν για υπεξαίρεση και τα παίρνουν. Εκοψαν τα τηλέφωνα, το ταχυδρομείο, την ασφάλεια, τα διαμονητήρια για να μην έρχονται προσκυνητές, απαγορεύουν την είσοδο ακόμα και στους γιατρούς. Την τελευταία δεκαετία 25 άτομα πέθαναν χωρίς να ξέρουμε από τι πάσχουν» αναφέρει ο ίδιος.
Παρά τον οικονομικό αποκλεισμό, οι «ζηλωτές» Εσφιγμενίτες δεν διεκδίκησαν ποτέ τις επιδοτήσεις που προσφέρει στις μονές του Αγίου Ορους η Ευρωπαϊκή Ενωση. «Με αυτό τον τρόπο προετοιμάζουν το έδαφος για να καταργηθεί το άβατο. Εμείς όμως δεν ήρθαμε εδώ για να πλουτίσουμε. Είμαστε φύλακες των κειμηλίων του έθνους, δεν μπορούμε να τα ξεπουλήσουμε, να τα βάλουμε ενέχυρο. Μόνο εμείς αντιστεκόμαστε, γι’ αυτό θέλουν να μας διώξουν από το Περιβόλι της Παναγιάς».
Στα τείχη της μονής Εσφιγμένου δεσπόζουν ελληνικές σημαίες, λάβαρα και μαύρα πανιά, ενώ σε κάποια σημεία οι μοναχοί έχουν χαράξει την επιγραφή «Ορθοδοξία ή Θάνατος». Στο εσωτερικό της μονής υπάρχουν πίνακες του ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και πορτρέτα ηρώων του 1821. «Εμείς βέβαια δεν έχουμε όπλα, μόνο το κομποσκοίνι. Αν χρειαστεί όμως να δώσουμε τη ζωή μας, όπως εκείνοι, θα το κάνουμε. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Οταν γίναμε μοναχοί ορκιστήκαμε να μείνουμε για πάντα στο μοναστήρι. Μπορεί να πεθάνουμε, να φάμε χώμα, αλλά δεν πρόκειται να προδώσουμε την πίστη μας».
Με την Παναγία την Αρσανιώτισσα και τη χρυσοκέντητη σκηνή του Ναπολέοντα
Η μονή Εσφιγμένου ιδρύθηκε τον 5ο αιώνα μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β’ τον Μικρό και την αδερφή του Πουλχερία. Ο αρχικός ναός καταστράφηκε από κατολίσθηση και χτίστηκε καινούργιος, περίπου 500 μέτρα μακριά. Στα μέσα του 9ου αιώνα το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε, εξαιτίας συχνών επιδρομών Αγαρηνών πειρατών και επανδρώθηκε ξανά στις αρχές του 10ου αιώνα. Η σημερινή ονομασία της μονής αναφέρεται για πρώτη φορά σε χειρόγραφο του 1016 και οφείλεται πιθανότατα στη θέση της ανάμεσα σε τρεις λόφους (Ζωοδόχου Πηγής, Σαμάρειας, Γριμποβίτσας) και στη θάλασσα που την «περιορίζουν».
Τον 17ο αιώνα οι μοναχοί αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν ξανά και έκρυψαν τα κειμήλια στο βουνό της Σαμάρειας. Το 1810 χτίστηκαν το Καθολικό και η Τράπεζα, ενώ ως το 1845 προστέθηκαν παρεκκλήσια και άλλα κτίσματα. Οι περισσότερες τοιχογραφίες σώζονται μαυρισμένες εξαιτίας των πυρκαγιών που έβαλαν οι Τούρκοι κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821.
Η μονή κατέχει τη 18η θέση στην ιεραρχία του Αγίου Ορους, διαθέτει 16 παρεκκλήσια και βιβλιοθήκη με χειρόγραφα μεγάλης αξίας. Από τα κειμήλιά της ξεχωρίζουν η ψηφιδωτή εικόνα του Χριστού, ο επίχρυσος σταυρός της Πουλχερίας, η εικόνα της Παναγίας Αρσανιώτισσας, που θεωρείται θαυματουργή και η χρυσοκέντητη σκηνή του Ναπολέοντα, που κατά την ετήσια πανήγυρη της μονής (της Αναλήψεως) τοποθετείται στην είσοδο του κυρίως ναού.
Γεράσιμος Κόντος
