Οι νέες μειώσεις στις συντάξεις, που μπορεί να φτάσουν έως και το 30%, ξεκινούν από τον ΟΑΕΕ, το Ταμείο δηλαδή των ελεύθερων επαγγελματιών και των αυτοαπασχολουμένων, που βρίσκεται ήδη στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Τα ελλείμματα που έχουν καταγραφεί από το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους και η τραγική πορεία των εσόδων, σε συνδυασμό με το διαφορετικό ύψος συντάξεων ανά φορέα (ΤΕΒΕ, ΤΣΑ, ΤΑΕ), έχουν οδηγήσει την τρόικα στο να αποφασίσει άγριο πετσόκομμα, που μπορεί να φτάσει έως και το 30%, για τις συντάξεις όσων υπήρξαν ασφαλισμένοι στο πρώην ΤΕΒΕ. Στην πρώτη γραμμή μπαίνουν αρχικά οι νέοι συνταξιούχοι, αλλά το μέτρο αναμένεται να επεκταθεί και στους εν ενεργεία. Συνέχεια αναμένεται να πάρουν ως το τέλος του έτους όλα τα ασφαλιστικά ταμεία που καταγράφουν ελλείμματα. Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκονται οι συντάξεις του ΙΚΑ, του ΟΓΑ, αλλά και του νέου υπερ-επικουρικού ταμείου, του ΕΤΕΑΝ.
Ειδικά για τον ΟΑΕΕ, το ποσοστό αναπλήρωσης με βάση το οποίο χορηγούνται οι συντάξεις του ΤΕΒΕ και το οποίο φτάνει στο 120% είναι η βασική αιτία της μείωσης των συντάξεων. Η τρόικα θέλει το συγκεκριμένο ποσοστό να υποχωρήσει στο 60% έως 70%, που είναι το αντίστοιχο όριο για τους συνταξιούχους τόσο του πρώην ΤΣΑ όσο και του πρώην ΤΑΕ. Σε μια τέτοια περίπτωση, όμως, οι περίπου 242.000 συνταξιούχοι του ΤΕΒΕ θα βρεθούν μπροστά στη δυσάρεστη έκπληξη να υποστούν ακόμα μία μείωση συντάξεων. Ο αρχικός σχεδιασμός του υπουργείου Εργασίας ήθελε η εφαρμογή μειωμένου ποσοστού αναπλήρωσης να αφορά μόνο τους νέους συνταξιούχους. Ομως τα ελλείμματα που καταγράφει ο ΟΑΕΕ δεν αφήνουν πολλά περιθώρια ελιγμών και έτσι η τρόικα έχει απαιτήσει να υπάρξει πλήρης εξορθολογισμός του ποσοστού αναπλήρωσης και για τους εν ενεργεία συνταξιούχους. Ας σημειωθεί ότι, ενώ η μέση σύνταξη στον ΟΑΕΕ είναι μόλις 539,32 ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία έρευνας της ΓΣΕΒΕΕ (επαγγελματοβιοτέχνες), όταν το 2009 ήταν 808,30 ευρώ, οι συνταξιούχοι του πρώην ΤΕΒΕ λαμβάνουν υψηλότερες συντάξεις. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τοποθέτηση του ίδιου του προέδρου της ΕΣΕΕ (έμποροι) Βασίλη Κορκίδη, οι συντάξεις για το 60% των νέων συνταξιούχων του ΟΑΕΕ, δηλαδή για εκείνους που έως το 2009 κατέβαλλαν ασφαλιστικές εισφορές στο πρώην ΤΕΒΕ, «αναμένεται με πρόχειρες εκτιμήσεις να διαμορφωθούν στα επίπεδα των 1.090 ευρώ». Σημειώνεται ότι αυτό εκτιμάται ότι θα είναι το ύψος των συντάξεων μετά τις περικοπές των προηγούμενων ετών σε δώρα, αλλά και τις μειώσεις από 5% έως 15% που εφαρμόστηκαν. Στο πλαίσιο αυτό μια πιθανή αλλαγή του ποσοστού αναπλήρωσης από το 120% που είναι σήμερα στα επίπεδα του 60% έως 70% θα οδηγήσει τις συντάξεις αυτές να κατρακυλήσουν στα 700 έως 800 ευρώ, στην καλύτερη περίπτωση. Βέβαια, πρέπει να τονιστεί ότι μεγάλος αριθμός συνταξιούχων του πρώην ΤΕΒΕ, λόγω αλλαγής επαγγέλματος, δεν έχει καταβάλει τον μέγιστο αριθμό ασφαλιστικών εισφορών που θα έπρεπε. Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι αυτής της κατηγορίας όχι μόνο δεν λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, αλλά περιορίζονται στο να έχουν μηνιαίες αποδοχές κοντά στα 500 ευρώ. Αλλαγή στο ποσοστό αναπλήρωσης όμως θα επηρεάσει και αυτές τις πολύ χαμηλές συντάξεις, δημιουργώντας σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης σε χιλιάδες συνταξιούχους.
Το 80% δεν μπορεί να ζήσει, το 68% τρέμει τα χειρότερα
Σύμφωνα με την έρευνα της ΓΣΕΒΕΕ, οι οκτώ στους 10 ερωτηθέντες συνταξιούχοι του ΟΑΕΕ δηλώνουν ότι οι συντάξεις που λαμβάνουν δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες όλου του μήνα. Από τους 800 ασφαλισμένους και τους 400 συνταξιούχους του Ταμείου που συμμετείχαν στην έρευνα προκύπτει ότι το 68,2% των ερωτηθέντων έχει καταλάβει ότι έρχονται νέες μειώσεις και δηλώνει ανασφάλεια, τόσο για το ύψος της παρεχόμενης σύνταξης όσο και για το επίπεδο της ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης.
Σε επίπεδο όμως στοιχείων που αφορούν τα χρέη προς τον ΟΑΕΕ, προκύπτει ότι το 61% των οφειλετών χρωστά ποσά έως 10.000 ευρώ. Ενας στους τέσσερις ερωτηθέντες (26,9%) έχει πλέον σταματήσει να καταβάλλει εισφορές προς το Ταμείο. Το 88,8% εκείνων που σταμάτησαν να καταβάλλουν εισφορές προχώρησε σε αυτή την επιλογή την τελευταία διετία. Αυτό σημαίνει ότι τη χρονική περίοδο που η κρίση εντάθηκε, ένας μεγάλος αριθμός ελεύθερων επαγγελματιών οδηγήθηκε στην ανάγκη να σταματήσει να καταβάλλει ασφαλιστικές εισφορές, προκειμένου να καλύψει άλλες, πιο σημαντικές ανάγκες του.
Σε ό,τι αφορά την πορεία του Ταμείου στο πρώτο εξάμηνο του έτους, έχει ήδη δημιουργηθεί έλλειμμα που φτάνει τα 230.000.000 ευρώ. Κάθε μήνα τα έσοδα του ΟΑΕΕ από ασφαλιστικές εισφορές δεν υπερβαίνουν τα 120.000.000 ευρώ, όταν οι δαπάνες του ξεπερνούν τα 260.000.000 ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΣΕΕ, στο πρώτο πεντάμηνο ο ΟΑΕΕ έχει εισπράξει 480.000.000 ευρώ από το 1,1 δισ. ευρώ που είναι η συνολική ετήσια κρατική επιχορήγηση. Οι οφειλές του ΟΑΕΕ προς τρίτους ανέρχονται στα 400.000.000 ευρώ. Από αυτά, τα 260.000.000 ευρώ αφορούν εσωτερικό δάνειο από το Ασφαλιστικό Ταμείο Ναυτικών Πρακτόρων και Αρτοποιών, άλλα 80.000.000 ευρώ οφείλονται στον Οργανισμό Εργατικής Εστίας (ΟΕΕ), ο οποίος καταργήθηκε πριν από ενάμιση χρόνο και οι υπηρεσίες του συγχωνεύτηκαν με τον ΟΑΕΔ, και άλλα 60.000.000 ευρώ οφείλονται στον ΕΟΠΥΥ. Ο ΟΑΕΕ σήμερα έχει στα μητρώα του 732.000 ασφαλισμένους, αλλά μόνο ένας στους δύο καταβάλλει κανονικά τις εισφορές του. Το χρέος του Ταμείου, μαζί με τις προσαυξήσεις, ανέρχεται στα 6 δισ. ευρώ, από τα οποία 1,45 δισ. ευρώ προέκυψε από 196.000 ασφαλισμένους που διέκοψαν την ασφαλιστική κάλυψή τους.
Βασίλης Αγγελόπουλος
