Η εικόνα έμοιαζε με πεδίο μάχης: Τα πιάτα ήταν πεταμένα και αναποδογυρισμένα πάνω στα τραπέζια, τα φαγητά είχαν εξαφανιστεί και οι εκατοντάδες καλεσμένοι απολάμβαναν όρθιοι με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι το βραδινό σαλονικιώτικο αεράκι. Σεπτέμβριος του 1998 και ο τότε ΥΜΑΘ Φίλιππος Πετσάλνικος είχε προσκαλέσει τους Θεσσαλονικείς σε ένα ανοιχτό τσιμπούσι στο προαύλιο του Κυβερνείου, στην περιοχή Καραμπουρνάκι. Ηταν οι εποχές που στο λαϊκό γλέντι της ΔΕΘ συμμετείχαν και οι νομαρχιακές επιτροπές του ΠΑΣΟΚ, που μοίραζαν περίπου 8.000 προκλήσεις! Το τσιμπούσι κρατούσε έως τα μεσάνυχτα και στηνόταν την Παρασκευή των εγκαινίων της ΔΕΘ. Με φόντο τον Θερμαϊκό, το κρασί έρεε άφθονο και τα πιάτα ξεχείλιζαν.
Δύο χρονιές αργότερα, περίπου την ίδια περίοδο, οι Θεσσαλονικείς που περπατούσαν στην παλιά παραλία βρέθηκαν ένα πρωί μπροστά σε ένα πρωτοφανές θέαμα. Ολος ο Θερμαϊκός ήταν γεμάτος από δεκάδες πλαστικά μπουκάλια, πιάτα και τενεκεδέκια. Εκείνη τη χρονιά ο τότε υπουργός Μακεδονίας – Θράκης Γιώργος Πασχαλίδης είχε πρωτοτυπήσει, διοργανώνοντας το εκθεσιακό πάρτι για τη ΔΕΘ στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Εκεί και πάλι όλα ήταν τζάμπα και, επειδή οι κάδοι απορριμμάτων ήταν λίγοι, τα απομεινάρια από το μεγάλο τσιμπούσι βρέθηκαν στη θάλασσα. Και τότε οι πασόκοι είχαν την πλειοψηφία στους καλεσμένους, καθώς οι προσκλήσεις μοιράζονταν σχεδόν ως φέιγ βολάν από τις «πράσινες» νομαρχιακές.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, στην ιδία πορεία βάδισε αρχικά και η Ν.Δ. Το 2004, στην πρώτη ΔΕΘ με πρωθυπουργό τον Κώστα Καραμανλή, το λαϊκό τσιμπούσι έλαβε χώρα στο προαύλιο του Γ΄ Σώματος Στρατού. Εκείνη την Παρασκευή όλοι οι επίσημοι προσκεκλημένοι των εγκαινίων της ΔΕΘ, αφού άκουσαν για πρώτη φορά τον Κώστα Καραμανλή ως πρωθυπουργό, πήγαν με τα πόδια στον διπλανό χώρο για να γευθούν τους χυμούς και τα φαγητά που η εξουσία πρόσφερε τζάμπα. Ο Καραμανλής, ο οποίος πάντοτε είχε μια «αλλεργία» σε τέτοιες εκδηλώσεις, ήρθε, είδε και απήλθε, και αποφάσισε τον επόμενο χρόνο να κόψει το δείπνο του λαού.
«Περασμένα μεγαλεία», θα έλεγε κανείς, από εποχές που η διοργάνωση της ΔΕΘ έφερνε στη Θεσσαλονίκη και πολύ περισσότερο κόσμο από ό,τι σήμερα αλλά και σχεδόν το σύνολο της κυβέρνησης. Ηταν εδώ όλοι οι υπουργοί, όλοι οι γενικοί γραμματείς, όλοι οι βουλευτές και σχεδόν όλα τα κεντρικά κομματικά στελέχη, περνώντας στη συμπρωτεύουσα ένα διήμερο γεμάτο από γαστρονομικές εξόδους και γλέντια. Με τον λογαριασμό συχνά να πληρώνεται από το ίδιο το κράτος.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Τα περιβόητα «πολιτιστικά κέντρα», μια έκφραση του αείμνηστου Ευάγγελου Γιαννόπουλου που έμεινε στην Ιστορία, καθώς έτσι αποκάλεσε όλα τα μπουζουξίδικα και τα βραδινά μαγαζιά όπου οι πασόκοι αξιωματούχοι διασκέδαζαν στη Θεσσαλονίκη. Φυσικά το γλέντια και η βραδινή διασκέδαση την περίοδο της ΔΕΘ προϋπήρχαν του ΠΑΣΟΚ. Με δεδομένο ότι τις ημέρες της έκθεσης η Θεσσαλονίκη κατακλυζόταν από δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες (το 1971 τα εισιτήρια που κόπηκαν για τρεις εβδομάδες στη ΔΕΘ είχαν ξεπεράσει το 1.500.000!), όλοι οι καλλιτέχνες φρόντιζαν να τραγουδούν εκείνες τις ημέρες σε κάποιο νυχτερινό μαγαζί. Ετσι (όπως διαβάζουμε στο καλαίσθητο λεύκωμα της ΔΕΘ με τον τίτλο «75 χρόνια επί 15 ημέρες») το 1969 στο «Χαβάη» της Αρετσούς οι νέοι χόρευαν με τους Οlympians, ενώ τέσσερα χρόνια νωρίτερα ο μεγάλος Βασίλης Τσιτσάνης τραγουδούσε στο «Καλαμάκι» μαζί με τη Ρίτα Σακελλαρίου και οι αδελφές Μπρόγιερ χόρευαν στο «Λουξεμβούργο».
Από τις φιέστες στην σεμνή παρουσία
Φυσικά, από τη ΔΕΘ δεν έλειπαν και τα πολιτικά γεγονότα. Το 1997, και λίγα λεπτά προτού γίνουν τα εγκαίνια της ΔΕΘ, η Αθήνα κέρδιζε τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 και έξω από το Βελλίδειο επικρατούσε κυριολεκτικά πανδαιμόνιο. Το 1988 η αρρώστια του Ανδρέα Παπανδρέου ανάγκασε την κυβέρνηση να ανεβάσει στη ΔΕΘ τους δύο αντιπροέδρους της κυβέρνησης (Αγαμέμνων Κουτσόγιωργας και Γιάννης Χαραλαμπόπουλος), ενώ το 2004 η πτώση του Σινούκ και ο θάνατος του Πατριάρχη Αλεξανδρείας ανάγκασαν τον Καραμανλή να ματαιώσει το επίσημο δείπνο προς τους φορείς της πόλης.
Οσο για τις κυβερνητικές εξαγγελίες από την εξέδρα της ΔΕΘ, πότε δεν ήταν λίγες. Το 1971 διά στόματος Μακαρέζου δινόταν η διαβεβαίωση ότι η ΔΕΘ έως το 1980 θα είχε μεταφερθεί στο Καλοχώρι, ενώ τα χρόνια που ακολούθησαν η κατασκευή του μετρό άλλαξε ουκ ολίγες φορές, είτε από τον Κώστα Λαλιώτη είτε από τη Βάσω Παπανδρέου. Ενα έργο που ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί! Ιστορικά και τα εγκαίνια του 2005, όταν μπροστά στη μισή κυβέρνηση και πολλούς φορείς της πόλης ο πολύς Σαντιάγκο Καλατράβα παρουσίαζε την πρότασή του για την ανάπλαση του κέντρου της πόλης. Ενα σχέδιο που μοσχοπληρώθηκε, αλλά έμεινε στα συρτάρια ως απλή μακέτα.
Τα τελευταία χρόνια η ΔΕΘ έχει μετατραπεί σε χώρο όπου καταγράφονται οι διαμαρτυρίες των συνδικάτων και των συνδικαλιστικών φορέων για την ακολουθούμενη κυβερνητική πολιτική. Ετσι η κυβερνητική παρουσία όλο και μειώνεται, το ίδιο και το πρόγραμμα του εκάστοτε πρωθυπουργού. Αποκορύφωμα η περσινή τρίωρη όλη κι όλη παρουσία του Αντώνη Σαμαρά στη Θεσσαλονίκη, για να εγκαινιάσει την 77η ΔΕΘ.
Ενα μοντέλο που φαίνεται ότι θα ακολουθηθεί και στη φετινή, 78η, διοργάνωση…
Νίκος Οικονόμου
