Ιστορική διακήρυξη συνεργασίας υπογράφουν αύριο Τρίτη οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Ισραήλ, διαμορφώνοντας νέες πολιτικές, οικονομικές και αμυντικές ισορροπίες στη ΝΑ Μεσόγειο και συμβάλλοντας στην ειρήνη και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.
Η 12σέλιδη Κοινή Δήλωση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών υπογράφεται στην Ιερουσαλήμ από τους πρωθυπουργούς Αντ. Σαμαρά και Μπ. Νετανιάχου, και αποτελεί το επιστέγασμα της διμερούς διπλωματικής συνεργασίας που εγκαινιάστηκε το 1990 και ανανεώθηκε -πολύ καθυστερημένα και με αμοιβαία ευθύνη- μόλις το 2010. Οι δύο κυβερνήσεις έχουν -επανειλημμένα και ειλικρινά- υπογραμμίσει ότι η εντυπωσιακή αναβάθμιση της συνεργασίας τους «δεν στρέφεται κατά τρίτων» (εννοώντας την Τουρκία), αλλά το νέο πλαίσιο των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων αποκτά κορυφαία σημασία σε μια περίοδο όπου η Αγκυρα διολισθαίνει προς την ισλαμική ατζέντα, ενώ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις εξελίξεις στη Συρία, στην Αίγυπτο και τη Λιβύη.
Τα κυριότερα σημεία της Κοινής Δήλωσης είναι τα εξής:
1. Εξωτερική πολιτική: Οι δύο πλευρές τονίζουν ότι η υπογραφή μιας σειράς συμφωνιών στους τομείς της άμυνας, της εσωτερικής ασφάλειας, της ενέργειας, της οικονομίας, των μεταφορών, της έρευνας και τεχνολογίας, της παιδείας, του πολιτισμού και του τουρισμού αντικατοπτρίζει την ενδυνάμωση της φιλίας των τελευταίων ετών και βασίζεται στις κοινές αξίες για τη δημοκρατία και στις κοινές ανησυχίες τους για την ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο κυβερνήσεις, υπό το φως των συνεχιζόμενων σημαντικών έως και θεμελιακών αλλαγών στη Μέση Ανατολή, εκφράζουν τη θέλησή τους να συνεχίζουν να χρησιμεύουν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες στην περιοχή. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι αναγνωρίζονται τα οφέλη της λεγόμενης «πολιτικής νότιας γειτονίας» της Ε.Ε. για το Ισραήλ, την Ελλάδα και τους Ευρωπαίους εταίρους της, ενώ -για πρώτη φορά- εκφράζεται βούληση εμβάθυνσης των σχέσεων Ισραήλ – ΝΑΤΟ μέσω των προγραμμάτων συνεταιρισμού της Ατλαντικής Συμμαχίας.
2. Αμυνα: Τα αρμόδια υπουργεία θα συνεχίσουν τη διμερή αμυντική συνεργασία στη βάση των ετήσιων προγραμμάτων συνεκπαίδευσης και θα υπογράψουν πρόσθετες συμφωνίες για τη διεύρυνση των υφιστάμενων κοινών προγραμμάτων.
3. Εσωτερική ασφάλεια: Το υπάρχον συμβατικό πλαίσιο (συμφωνία του 1995 για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, του λαθρεμπορίου και των ναρκωτικών) εκσυγχρονίζεται με την υπογραφή νέας συμφωνίας επί θεμάτων εσωτερικής και δημόσιας ασφάλειας. Μεταξύ άλλων, καθιερώνονται τακτικές πολιτικές διαβουλεύσεις, βελτιώνεται ο συντονισμός καταπολέμησης του διασυνοριακού εγκλήματος και προωθούνται η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η οργάνωση ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε μεθόδους αντιμετώπισης σοβαρών εγκλημάτων.
4. Ενέργεια: Συνάπτεται και διμερές Μνημόνιο Κατανόησης πέραν του τριμερούς (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ) που είχε υπογραφεί, στη Λευκωσία, στις 8 Αυγούστου. Συμφωνείται η διεύρυνση της συνεργασίας στους κλάδους του φυσικού αερίου και των ανανεώσιμων πηγών, με παράλληλη έμφαση στην ύπαρξη εναλλακτικών πηγών ενέργειας και εναλλακτικών οδών μεταφοράς της παραγωγής. Στο άρθρο 5 του MoU για την ενέργεια τονίζεται ότι τα μέρη θα ανταλλάσσουν πληροφορίες για το φυσικό αέριο και θα εξετάσουν την πιθανότητα ενισχυμένης συνεργασίας στο πλαίσιο των στρατηγικών τους για την ενεργειακή ασφάλεια, ενώ στο άρθρο 6 ενθαρρύνονται οι κοινές επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα των δύο χωρών, καθώς και η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων κρατικών φορέων. Επιπλέον των προβλέψεων του MoU, η Κοινή Δήλωση προβλέπει και την εξέταση της σκοπιμότητας σχεδίων ανάπτυξης αγωγών και κατασκευής τερματικών σταθμών που θα επέτρεπαν τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από την περιοχή της Μεσογείου – και ειδικά από το Ισραήλ, προς την Ευρώπη.
5. Επενδύσεις – Εμπορική και Οικονομική Συνεργασία: Αναγνωρίζονται η βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών της Ελλάδας και η λήψη μέτρων για τη βελτίωση των υποδομών και την απλοποίηση των διαδικασιών ιδιωτικοποιήσεων και του φορολογικού συστήματος. Η Ελλάδα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσέλκυση επενδύσεων από το Ισραήλ, ιδιαίτερα στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας, της πληροφορικής και των επικοινωνιών και του τουρισμού. Συμφωνούνται επίσης ο εξορθολογισμός του ισοζυγίου των διμερών εμπορικών συναλλαγών και η στήριξη ελληνικών εξαγωγών ορυκτών, αγωγών, πλαστικών και χημικών προς την ισραηλινή αγορά.
Πέντε συμφωνίες των υπουργείων Εθνικής Άμυνας για τα στρατιωτικά
Όπως είναι αναμενόμενο σε παρόμοιες περιπτώσεις, η δημόσια Κοινή Δήλωση Ελλάδας-Ισραήλ δεν αναφέρει, αναλυτικά, τις συμφωνίες διεύρυνσης της διμερούς αμυντικής συνεργασίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «δημοκρατίας», στην παρούσα περίοδο εξετάζονται πέντε συμβατικά κείμενα: Μνημόνιο Συνεργασίας των Υδρογραφικών υπηρεσιών του Πολεμικού Ναυτικού και του Ισραηλινού Ναυτικού, Διακρατική Συμφωνία Προμήθειας Αμυντικού Υλικού και Υπηρεσιών, Συμφωνία Διασφάλισης Ποιότητας Υλικού, Τεχνική Συμφωνία Συστημάτων Ασφαλείας και Νομική Συμφωνία SOFA (καθεστώτος των εκατέρωθεν δυνάμεων).
Σημειώνεται ότι την Τρίτη, ταυτόχρονα με τις εργασίες του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας, αρχίζουν στο κεντρικό και στο νότιο τμήμα του FIR Αθηνών διήμερες κοινές αεροναυτικές ασκήσεις, ενώ θα ακολουθήσουν και αεροπορικές ασκήσεις, στις 16 Οκτωβρίου, στη δυτική Πελοπόννησο.
Οι κοινές ασκήσεις των ενόπλων δυνάμεων παρέχουν στο Ισραήλ «ζωτικό χώρο εκπαίδευσης» και λειτουργούν σαν πολλαπλασιαστής δυνάμεων για τις πολεμικές αεροπορίες των δύο χωρών.
Αλέξανδρος Τάρκας
