Την ίδια τύχη με το ΠΑΣΟΚ δείχνει να έχει το (αμαρτωλό) Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ) «Ανδρέας Παπανδρέου», αφού τα οικονομικά προβλήματα και η έλλειψη χρηματοδότησης το οδηγούν αργά αλλά σταθερά στον «θάνατο». Οι παλιές καλές εποχές, όπου το χρήμα προς το ινστιτούτο έρρεε άφθονο, έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Το ΙΣΤΑΜΕ έβρισκε κονδύλια μέσω του Κρατικού Προϋπολογισμού, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την οικονομική ενίσχυση των κομμάτων και των «ερευνητικών» τους κέντρων. Για παράδειγμα, το 1999 είχε λάβει το ποσό των 58.693, ενώ τρία χρόνια αργότερα το νούμερο τριπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 155.000 ευρώ. Το ΙΣΤΑΜΕ έλαβε επιχορήγηση από το υπουργείο Εξωτερικών συνολικά 400.000 ευρώ στο διάστημα 2002-2004, όταν ήταν δηλαδή πρωθυπουργός ο κ. Σημίτης και υπουργός ο Γιώργος Παπανδρέου.
Με το ταμείο πλέον να είναι μείον και τον Νίκο Παπανδρέου να αποχωρεί τον Φεβρουάριο του 2012 από το διοικητικό συμβούλιο, η κατάσταση είναι κάτι παραπάνω από τραγική. Το θέμα πήρε νέα διάσταση ύστερα από την αποκάλυψη ότι το ινστιτούτο χρωστά αρκετές χιλιάδες ευρώ σε ενοίκια για τα γραφεία στην οδό Ακαδημίας 4. Στα κεντρικά γραφεία του ΠΑΣΟΚ έχει ήδη αποσταλεί εξώδικο από τον ιδιοκτήτη του οικήματος, το Ιδρυμα Χαροκόπου. Επειδή όμως η Χαριλάου Τρικούπη δεν έχει λεφτά να πληρώσει, ο κ. Βενιζέλος… χρέωσε στο κράτος την οφειλή. Με ποιον τρόπο; Τα πρώην γραφεία του ΙΣΤΑΜΕ επελέγησαν, και μάλιστα με απευθείας ανάθεση, να χρησιμοποιηθούν ως χώρος φιλοξενίας για την (εξάμηνη) ελληνική προεδρία, όμως με συμβόλαιο ενός έτους και με δυνατότητα επέκτασης για άλλον ένα χρόνο και με μηνιαίο μίσθωμα 4.000 ευρώ!
Το ινστιτούτο πάντως έχει ήδη αλλάξει κτίρια δύο φορές μέσα σε περίπου έναν χρόνο. Αφού έφυγε από την Ακαδημίας, μεταφέρθηκε προσωρινά στην Ιπποκράτους και μετά νοίκιασαν γραφεία σαφώς μικρότερα επί της οδού Λυκαβηττού στο κέντρο της Αθήνας. Σε ό,τι αφορά τους υπαλλήλους που έχουν απομείνει, είναι απλήρωτοι ,όπως άλλωστε και οι συνάδελφοί τους του ΠΑΣΟΚ.
Δεν είναι σε καλύτερη κατάσταση τα άλλα δύο ιδρύματα, «Ανδρέας Παπανδρέου» και «Γεώργιος Παπανδρέου». Βρίσκονται ουσιαστικά υπό κατάρρευση. Η περικοπή κάθε κρατικής επιδότησης από το 2010 έχει οδηγήσει τους υπαλλήλους σε… φυγή. Στο Ιδρυμα «Α. Παπανδρέου», όπου πρόεδρος είναι (έως σήμερα!) ο Κώστας Λαλιώτης (η μόνη θέση που μπόρεσε να αποσπάσει από τον Γ. Παπανδρέου όταν ανέλαβε την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ), έχουν μείνει λιγότεροι από τρεις ιστορικοί – βιβλιοθηκονόμοι και ο γενικός διευθυντής Δημήτρης Γέμελος, ενώ το ίδρυμα «Γ. Παπανδρέου» με πρόεδρο τη Σοφία Παπανδρέου (που ζει κυρίως στον Καναδά) λειτουργεί με μόλις δύο! Η αρχή του τέλους έφτασε όταν αποφασίστηκε να παγώσουν όλες οι κρατικές επιχορηγήσεις προς τα πρωθυπουργικά ιδρύματα. Από το 2007 έως το 2009 τα δύο εν λόγω ιδρύματα έλαβαν έκαστο περίπου 725.000 ευρώ!
Το αποκορύφωμα πάντως της δράσης τους ήταν όταν το 2004 η κυβέρνηση Σημίτη, με υπουργό Οικονομικών τον Νίκο Χριστοδουλάκη, αποφάσισε να παραχωρήσει στο Ιδρυμα «Γ. Παπανδρέου» το κρατικό ξενοδοχείο «Ξενία» Καλεντζίου στην Αχαΐα. Πάντως 30 μήνες αργότερα και αφού το ξενοδοχείο είχε περίπου εγκαταλειφθεί, ο Γιώργος Παπανδρέου παραχώρησε το κτίριο στον Δήμο Ερυμάνθου, φορτώνοντας σε αυτόν τα βάρη λειτουργίας και συντήρησής του…
Η απαλλαγή
Ακόμη ένα «μυστικό» για τα ιδρύματα κρύβεται στον ν. 1610/86, καθώς σύμφωνα με αυτόν απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιών και δωρεών, τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων, ακινήτου περιουσίας, εισοδήματος για τα έσοδά τους από κάθε πηγή και, γενικά, από κάθε φόρο, τέλος χαρτοσήμου, δασμούς, δικαιώματα, εισφορές, κρατήσεις, παράβολα. Και μαζί με τα ιδρύματα τις ίδιες ελαφρύνσεις απολαμβάνουν και οι ιδιοκτήτες τους.
Αλέξανδρος Διαμάντης