Ο Ενρίκο Λέτα διεκδίκησε εκ νέου ψήφο εμπιστοσύνης από την ιταλική Βουλή και τη Γερουσία και την πήρε. Αυτό όμως δεν λύνει ως διά μαγείας τα προβλήματά του. Αντιθέτως, παρατείνει το μαρτύριο του να βλέπει την Ιταλία να κατρακυλά στον γκρεμό και αυτός, ο πρωθυπουργός της χώρας, να παρακολουθεί ανήμπορος την ελεύθερη πτώση. Να την παρακολουθεί μάλιστα έχοντας ήδη το πιστόλι στον κρόταφο από τον «χαρισματικό» δήμαρχο της Φλωρεντίας Ματέο Ρέντσι, το νέο πρόσωπο της Κεντροαριστεράς, που φιλοδοξεί σύντομα να γίνει ο «πρώτος πολίτης» της Ρώμης. Αν θα τα καταφέρει είναι κάτι που θα δούμε σε περίπου δύο χρόνια. Όμως η υπομονή των Ιταλών εξαντλείται. Ανεργία, κλείσιμο επιχειρήσεων, μετανάστευση των νέων. Τώρα η Ιταλία συνταράσσεται και από διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση βέβαια προσπαθεί να πείσει για το αντίθετο. Ανεπιτυχώς.
Οι σφοδρές συγκρούσεις των διαδηλωτών και της αστυνομίας που ξέσπασαν την Τρίτη στο Τορίνο και οι διαμαρτυρίες του αποκαλούμενου Κινήματος των Δικράνων στην ιταλική επικράτεια είναι μια πρόγευση αυτών που θα ακολουθήσουν, ένα κύμα δυσαρέσκειας που έγινε οργή. Το κίνημα μετρά ήδη έναν χρόνο ζωής. Στις 16 Ιανουαρίου του 2012 οι Σικελοί εξεγέρθηκαν κατά της λιτότητας στήνοντας επί πέντε ημέρες μπλόκα σε δρόμους και λιμάνια. Η κωδική ονομασία της «λαϊκής εξέγερσης» ήταν Κίνημα των Δικράνων (Movimento dei Forconi), αφού οι περισσότεροι διαδηλωτές έβγαιναν να διαμαρτυρηθούν στους δρόμους του νησιού με δίκρανα στους ώμους.
Τώρα πλέον το κίνημα έχει διευρυνθεί. Αυτοί ήταν οι πρωταγωνιστές των διαδηλώσεων τη Δευτέρα και την Τρίτη στο Τορίνο, όπου αγρότες, οδηγοί φορτηγών και άνεργοι διαμαρτυρήθηκαν για την αύξηση της φορολογίας και τη διαφθορά του πολιτικού συστήματος.
Εβγαλαν τα κράνη
Κάποιοι από τους αστυνομικούς έβγαλαν τα κράνη για να σταθούν αλληλέγγυοι στους διαδηλωτές. Η ηγεσία της αστυνομίας έκανε λόγο για μία «συνηθισμένη κίνηση, η οποία εξηγείται από το ότι η βάρδια των συγκεκριμένων οργάνων της τάξης είχε μόλις λήξει», όμως το συνδικάτο τη διέψευσε. «Η διόγκωση του Forconi είναι το αποτέλεσμα ενός κόσμου απελπισμένου από τις άθλιες συνθήκες ζωής, αλλά και την αλαζονεία και την αδιαφορία της πολιτικής ελίτ» σχολίασε ο ηγέτης του Κινήματος Πέντε Αστέρων Μπέπε Γκρίλο, προειδοποιώντας για την αρχή μιας ανεξέλεγκτης εξέγερσης.
Παρά τις ταραχές, ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Φαμπρίτσιο Σακομάνι επιμένει με μήνυμά του στο twitter ότι «η ύφεση τελείωσε, το πιστοποιεί η Istat». Ομως ένα «τιτίβισμα» δεν φέρνει την άνοιξη. Τα στοιχεία για το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της χώρας που δημοσίευσε η Ιstat έδειξαν ότι κατά το τρίτο τρίμηνο του 2013 το ΑΕΠ παρέμεινε αμετάβλητο σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο. Αυτά είναι τα επίσημα οικονομικά μεγέθη. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική σε ολόκληρη την ιταλική επικράτεια, από τον εύπορο Βορρά έως τον φτωχότερο Νότο. Τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η οργάνωση Save the Children προκάλεσαν αίσθηση. Πάνω από 1.000.000 ανήλικοι ζουν στην Ιταλία σε κατάσταση απόλυτης ένδειας, ποσοστό που αυξήθηκε κατά 30% σε σχέση με το 2012. Από την έναρξη της οικονομικής κρίσης, οι ιταλικές οικογένειες μείωσαν κατά 138 ευρώ τον μήνα τα χρήματα που διαθέτουν για αγορές τροφίμων, ειδών ρουχισμού και υποδημάτων, ενώ ένα στα τρία παιδιά, στην Ιταλία, κινδυνεύει να μην μπορεί να υποβληθεί σε αγωγή οδοντογιατρού και ορθοδοντικού, λόγω της οικονομικής στενότητας των οικογενειών.
Βουλιάζει ολοταχώς ο Νότος
Στην Καλαβρία, περιφέρεια της νότιας Ιταλίας, το ποσοστό των μαθητών που εγκαταλείπουν το σχολείο έχει πλέον εκτοξευτεί στο 17,3%. Τo 11,1% των ιταλικών οικογενειών στη νότια Ιταλία βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχειας. Πρόκειται για πάνω από 8.000.000 άτομα, που σε ποσοστό 75% ζουν στην Κάτω Ιταλία. Τον Οκτώβριο η ανεργία άγγιξε το 12,5%. Σχεδόν το 50% των Ιταλών ανέργων βρίσκεται στον ιταλικό Νότο, ενώ πάνω από τους μισούς -1.538.000- είναι νέοι έως 34 ετών. Η ανεργία των νέων 15 έως 24 ετών εκτοξεύεται στο 41,2%, ιστορικό υψηλό 36 ετών. Ολοένα και περισσότεροι Ιταλοί επιλέγουν τον δρόμο της φυγής. Πρόσφατα στοιχεία της Βρετανικής Διεύθυνσης Εργασίας και Συντάξεων έδειξε ότι ο αριθμός των μεταναστών από την Ιταλία αυξήθηκε κατά 52%. Η Ιταλία όμως παραμένει μια χώρα αντιθέσεων, μεγάλων ή μικρών. Παρά τα μέτρα, η φοροδιαφυγή οργιάζει με 130 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
Ο 38χρονος Ματέο Ρέντσι θέλει να γίνει «Μπερλουσκόνι της Κεντροαριστεράς»
Για τον Ενρίκο Λέτα όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο η οικονομία, αν και θα έπρεπε. Οπως κάθε «σωστός» πολιτικός κοιτάζει το μέλλον του στρέφοντας το βλέμμα του συχνά πυκνά στα νώτα του. Εκεί πλέον συναντά έναν Ιταλό κεντροαριστερό με δεξιές ιδέες και βαθιά πίστη σε βασικές αρχές της φιλελεύθερης αγοράς. Ο Ματέο Ρέντσι δεν είναι ακόμη μία προσωπικότητα της ιταλικής πολιτικής σκηνής. Στα 38 του χρόνια πρόλαβε να πείσει τους οπαδούς της ιταλικής Κεντροαριστεράς ότι είναι ο κατάλληλος άνθρωπος να ηγηθεί της πολύπαθης παράταξης και να «ξυπνήσει» την Ιταλία από τη μακαριότητα. Κέρδισε με το εντυπωσιακό 69% την ηγεσία του Δημοκρατικού Κόμματος (PD) στις εσωκομματικές εκλογές.
Φίλοι και εχθροί αναγνωρίζουν ότι είναι χαρισματικός και γι’ αυτό τον αποκαλούν «Μπερλουσκόνι της Κεντροαριστεράς» ή «Τόνι Μπλερ της Ιταλίας». Νέος, φωτογενής με αμερικάνικο στιλ, ο δήμαρχος της Φλωρεντίας θεωρείται φίλος των αγορών και είχε διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος από τον Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι στις προκριματικές εκλογές του περασμένου Νοεμβρίου, απειλώντας «να στείλει στα παλιοσίδερα» την παλιά ηγεσία της Ιταλίας. Ηττήθηκε όμως, καθώς ο κομματικός μηχανισμός κινητοποίησε στελέχη του PD για να στηρίξει τον αρχηγό. Γνωστός ως «Ιl Rottamatore», o άνθρωπος που θέλει να διαλύσει ολόκληρο το ιταλικό πολιτικό κατεστημένο που έχει αποτύχει και έχει διαβρωθεί από τη διαφθορά, ο κ. Ρέντσι παρουσιάζει τον εαυτό του ως τον πολιτικό που θα σπάσει τους δεσμούς με το παρελθόν. Υπηρετεί το σύνθημα της αλλαγής κατά τα πρότυπα του Μπαράκ Ομπάμα και υπόσχεται ότι θα δώσει στην Ιταλία κάτι που σπάνια πρόσφεραν άλλοι πολιτικοί: «Ελπίδα». «Οι άνθρωποι ανησυχούν και δεν πιστεύουν πλέον σε τίποτα. Αυτός είναι ο λόγος που θέλησα να εμπλακώ με την πολιτική – γιατί ακόμη πιστεύω» λέει.
Ο έλεγχος του PD είναι το πρώτο βήμα στο μακρύ ταξίδι προς τη διεκδίκηση του πρωθυπουργικού θώκου. Τίποτα όμως δεν είναι εύκολο. Ο σημερινός πρωθυπουργός Ενρίκο Λέτα είναι μια ισχυρή προσωπικότητα του Δημοκρατικού Κόμματος και ένας μελλοντικός αντίπαλος του Ματέο Ρέντσι. Οπως επισημαίνει ο πολιτικός αναλυτής Βολφάνγκο Πικόλι, «ο Ρέντσι θα πρέπει να πετύχει και να διατηρήσει μια εύθραυστη ισορροπία με τον Ενρίκο Λέτα. Στόχος του είναι οι πρόωρες εκλογές, αλλά δεν θέλει να είναι ο υπαίτιος μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης της κυβέρνησης». Ομως ακόμα και σ’ αυτήν την περίπτωση δεν είναι βέβαιο ότι το PD θα αποφασίσει ότι ο Ρέντσι είναι ο καταλληλότερος υποψήφιος για τη διεκδίκηση της πρωθυπουργίας. Αλλωστε οι σκληροπυρηνικοί της αριστερής πτέρυγας του κόμματος δεν βλέπουν με καλό μάτι το φλερτ του κ. Ρέντσι με τις αγορές και τη θέση του ότι το κράτος θα πρέπει να έχει ξεκάθαρους κανόνες και να μην μπλέκεται στα πόδια των μεγάλων εταιριών και του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Ο χρόνος μετρά αντίστροφα στην Ιταλία και η κρίση λειτουργεί υπέρ των άφθαρτων προσώπων σε μια χώρα που, θεωρητικά, είναι «πολύ μεγάλη για να πεθάνει», αλλά όχι τόσο ισχυρή πια για να μην μπει στο κλαμπ των Νοτίων…
Στέλλα Θεοδώρου
