«Δεν έχουμε δει ακόμη ούτε καν την κορυφή του παγόβουνου» όσον αφορά τις μίζες και τα μαύρα ταμεία των εξοπλισμών, τόνιζαν καλά πληροφορημένοι κύκλοι με γνώση των θεμάτων του υπουργείου Εθνικής Αμυνας. Πέρα από αυτά που έως σήμερα έχουν συζητηθεί, μια σειρά άλλων εξοπλιστικών προγραμμάτων, τα οποία προχώρησαν πολλές φορές παρά την αντίθετη γνώμη των Γενικών Επιτελείων, αναμένεται να διερευνηθούν δικαστικά το αμέσως επόμενο διάστημα. Θα διερευνηθούν ακόμη και προγράμματα που μπορεί να κρίνονταν απαραίτητα από τα Γενικά Επιτελεία, αλλά φαίνεται ότι σε πολλές περιπτώσεις είχαν υπερτιμολογηθεί.
Πάντως, οι πρώτες εβδομάδες των αποκαλύψεων δείχνουν ότι το έργο των δικαστικών λειτουργών που διενεργούν τις έρευνες δεν θα είναι ιδιαίτερα εύκολο. Μέχρι στιγμής όσοι καταθέτουν δηλώνουν την πρόθεσή τους να συνεργαστούν, αλλά περιορίζονται να επιβεβαιώσουν όσα έχουν ήδη αποκαλυφθεί, προσθέτοντας πληροφορίες που αφορούν συναλλαγές που είτε υπήρξαν νόμιμες είτε το πολύ πολύ συνιστούν απλή φοροδιαφυγή. Για την εμπλοκή των πολιτικών οι οποίοι ελάμβαναν τις τελικές αποφάσεις εξακολουθεί να τηρείται απόλυτη σιγή.
Υπάρχουν όμως πολλά σημεία από τα οποία οι δικαστές μπορούν να πιάσουν την άκρη του νήματος. Μια περίπτωση για την οποία είχε υπάρξει έρευνα από την Αρχή κατά της διακινήσεως μαύρου χρήματος αφορούσε την προμήθεια των ελικοπτέρων ΝΗ-90, η παράδοση των οποίων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στον Ελληνικό Στρατό. Εχουν περάσει δύο χρόνια από τότε που έγγραφο της Αρχής αυτής επισήμαινε προς το υπουργείο Εθνικής Αμυνας συναλλαγές που έγιναν μέσω τραπέζης στα Τσάνελ Αϊλαντς, όπου διατηρεί τους λογαριασμούς του γνωστός επιχειρηματίας που δραστηριοποιείται στον χώρο των εξοπλισμών. Μάλιστα στο σχετικό έγγραφο γινόταν σύνδεση των κινήσεων συγκεκριμένου λογαριασμού με συναλλαγές με την κατασκευάστρια των ΝΗ-90 εταιρία Eurocopter (γαλλογερμανικών συμφερόντων) και ζητούνταν από το υπουργείο περισσότερες πληροφορίες.
Θεωρείται βέβαιο ότι θα είναι μια από τις υποθέσεις που θα διερευνηθούν σύντομα, καθώς τα πρώτα στοιχεία είναι ήδη στη διάθεση των αρμόδιων δικαστικών λειτουργών.
Αλλά και τα επιθετικά ελικόπτερα Apache αναμένεται να απασχολήσουν τις δικαστικές Αρχές. Το γεγονός ότι κατά την -πολυετή- διάρκεια των διαδικασιών παραδόσεώς τους η αμερικανική κατασκευάστρια εταιρία υποχρεώθηκε να αλλάξει την εκπροσώπησή της στην Ελλάδα, είχε από τότε δημιουργήσει ερωτήματα τα οποία προφανώς υποκρύπτουν υπόγειες διαδρομές που πρέπει να διερευνηθούν.
Μια σειρά από συμβόλαια με τη Ρωσία υπήρξαν από την αρχή πολύ συζητήσιμα. Στην πρώτη γραμμή αυτό των αντιαεροπορικών συστημάτων OSA-M, το οποίο επί σειρά ετών απορριπτόταν ως ακατάλληλο. Μάλιστα, είχε απορριφθεί και η πρόταση να αποκτήσουμε δωρεάν έναν αριθμό από τα αποθέματα του στρατού της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Αργότερα όμως τα αγοράσαμε και τα πληρώσαμε πανάκριβα. Ακολούθησαν και τα TorM1. Να σημειωθεί ότι η Πολεμική Αεροπορία διατύπωνε πάντοτε τον έντονο σκεπτικισμό της. Τόνιζε ότι με τέτοια συστήματα, που δεν μπορούν να ενσωματωθούν στο ενοποιημένο σύστημα αεράμυνας της χώρας, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος προσβολής των μαχητικών μας από φίλια πυρά.
Να υπενθυμίσουμε ότι κάποιες σκοτεινές ιστορίες συνδέονται με τις συναλλαγές του υπουργείου Εθνικής Αμυνας με τη Ρωσία. Η πλέον αθώα αφορά αρκετές δεκάδες εκατομμυρίων δολαρίων που «χάθηκαν» στον δρόμο προς μια τράπεζα του Μαυροβουνίου, στην οποία είχε ανατεθεί η εκτέλεση των αντισταθμιστικών ωφελημάτων. Ομως η τύχη του Βλάση Καμπούρογλου, εκ των διευθυντών της εταιρίας που διαχειριζόταν τα αντισταθμιστικά (Drumilan), θυμίζει αστυνομικό μυθιστόρημα. Ο ίδιος, αφού είχε για χρόνια εξαφανισθεί, βρέθηκε απαγχονισμένος σε ξενοδοχείο της Τζακάρτα. Η υπόθεση θεωρήθηκε αυτοκτονία. Σίγουρα όμως δεν ήταν αυτοκτονία η περίπτωση του Ιγκόρ Κλίμοφ, αναπληρωτή γενικού διευθυντή της κατασκευάστριας των OSA-M και των Tor, ο οποίος είχε ασχοληθεί με την Ελλάδα. Πυροβολήθηκε έξω από το σπίτι του στη Μόσχα. Ο δολοφόνος χρησιμοποίησε σιγαστήρα.
Και βέβαια υπάρχει ακόμη μακρύς κατάλογος. Ο Στρατός αντιδρούσε σταθερά και στις προθέσεις αγοράς ραντάρ «αντιπυροβολικού» TPQ και Arthur, καθώς και στα τροχοφόρα πυροβόλα Zuzana. Τελικά τα Arthur και τα Zuzana αγοράστηκαν και δωρήθηκαν στην Κύπρο μόνο και μόνο για να δικαιολογηθεί η συναλλαγή. Οσο για τα TPQ, ο Στρατός τα φορτώθηκε και ακόμη προσπαθεί να βρει κάποιον τρόπο να τα αξιοποιήσει.
Τα συμβόλαια με Αμερικανούς
Τίθεται βέβαια και το ερώτημα ότι ακόμη δεν έχουν αναφερθεί στοιχεία σχετικά με τα μεγάλα συμβόλαια αγοράς αμερικανικού υλικού. Ομως η νομοθεσία κατά της διαφθοράς στις ΗΠΑ είναι η αυστηρότερη στον κόσμο. Και με αυτήν οφείλουν να ευθυγραμμίζονται όχι μόνον οι εταιρίες, αλλά και οι συνεργάτες τους ανά τον κόσμο, οι οποίοι καλούνται να υπογράψουν συμβόλαια με δρακόντειους όρους τα οποία «σπάνε» αυτόματα αν διαπιστωθεί το παραμικρό οικονομικό ή φορολογικό αδίκημα.
Ετοιμάζεται νέα νομοθεσία που βάζει φρένο στις συναλλαγές κάτω από το τραπέζι
Οι παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας, στο νομικό πλαίσιο που αφορά τους εξοπλισμούς, δεν έχουν αποδειχθεί αρκετές για τη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και για τον λόγο αυτόν το υπουργείο Εθνικής Αμυνας σε συνεργασία με το γραφείο του Πρωθυπουργού επεξεργάζεται μια νέα αναθεώρηση. Η σχετική νομοθεσία θα πρέπει να αναθεωρηθεί από μηδενική βάση, καθώς αυτά που ισχύουν σήμερα πάσχουν στη βάση τους και αφήνουν πολλά περιθώρια συναλλαγών «κάτω από το τραπέζι», καθώς οι διαδικασίες με τις οποίες επιδιώκεται η προστασία από τη διαφθορά έχουν αποδειχθεί δυσλειτουργικές.
Σύμφωνα με εμπειρογνώμονες του χώρου, η νέα νομοθεσία πρέπει να είναι σύμφωνη με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, μια και η χώρα μας ήδη έχει συμφωνήσει με αυτήν την υποχρέωση. Επιπροσθέτως θα πρέπει να στηριχθεί σε δύο άξονες:
– Ο πρώτος είναι η επάνοδος της αποφασιστικής αρμοδιότητας για τους εξοπλισμούς στα Γενικά Επιτελεία, κάτι που είχε επαγγελθεί η Νέα Δημοκρατία ήδη από το 2004.
– Ο δεύτερος αφορά τη νομική υπόσταση των εμπορικών αντιπροσώπων των ξένων εταιριών, οι οποίοι σήμερα λειτουργούν στο απυρόβλητο, καθώς χαρακτηρίζονται ως «σύμβουλοι» ή γραφεία επικοινωνίας, χωρίς έλεγχο στα οικονομικά τους και χωρίς την παραμικρή ευθύνη για τις συμβάσεις που υπογράφονται με τη συνεργασία τους.
Αλλωστε, από όσα αποκαλύπτονται κατά τη δικαστική διερεύνηση, τα πρόσωπα που εκπροσωπούσαν εταιρίες στην Ελλάδα ήσαν αυτά που διακινούσαν και το «μαύρο» χρήμα. Αν δεν «νομιμοποιηθεί» η συμμετοχή τους στις διαδικασίες των εξοπλισμών, θα παραμένει ένα σκοτεινό σημείο και μια ανοιχτή πόρτα για επανάληψη των παρανόμων δοσοληψιών.
Ως προς τη διαφάνεια υπάρχουν τα παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, με νομοθεσία που διασφαλίζει τον έλεγχο χωρίς την ανάγκη δημοσιοποιήσεως απορρήτων πληροφοριών που θα μπορούσαν να βλάψουν το εθνικό αμυντικό σύστημα. Σύμφωνα με αυτά, το πολιτικό πλαίσιο πρέπει να τίθεται με θεσμικά κείμενα, όπως η Πολιτική Εθνικής Αμυνας (ΠΕΑ), από την οποία προκύπτουν το έργο και οι αποστολές των Ενόπλων Δυνάμεων. Ετσι θα διαμορφώνονται τόσο η δομή του Στρατεύματος όσο και οι εξοπλιστικές ανάγκες του. Η στρατιωτική ηγεσία θα πρέπει ανά πάσα στιγμή να μπορεί να αιτιολογήσει τα προγράμματα για τον εξοπλισμό, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που θέτει η ΠΕΑ.
Προϋποτίθεται ότι η Πολιτική Εθνικής Αμυνας πρέπει να είναι δημόσιο έγγραφο και όχι απόρρητο, όπως συμβαίνει σήμερα, για λόγους για τους οποίους μέχρι στιγμής καμία κυβέρνηση και κανένα Γενικό Επιτελείο δεν έχει δώσει ικανοποιητική απάντηση.
Ακόμη θα μπορούσαν να νομοθετηθούν και υπηρεσιακές διαδικασίες, όπως ο ορισμός μελών του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που θα ορκισθούν για τον χειρισμό απορρήτων πληροφοριών, για να ελέγχουν τις συμβάσεις και τις εκταμιεύσεις χωρίς να δημιουργείται κίνδυνος διαρροών.
Ευθύμιος Πέτρου
