Αναλυτικό οδηγό με ερωτήσεις και απαντήσεις για την καλύτερη κατανόηση των «εύλογων δαπανών διαβίωσης» αλλά και του «συνεργάσιμου δανειολήπτη» έδωσε στη δημοσιότητα η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή. Οι βασικότερες είναι οι εξής:
1. Ποιες δαπάνες περιλαμβάνονται στις «εύλογες δαπάνες διαβίωσης»;
1η ομάδα: διατροφή, ένδυση και υπόδηση, λειτουργικά έξοδα κατοικίας, μετακίνηση, επισκευή και συντήρηση επίπλων και οικιακού εξοπλισμού, είδη οικιακής κατανάλωσης και ατομικής φροντίδας, ενημέρωση και μόρφωση, υπηρεσίες τηλεφωνίας και ταχυδρομείων, αγαθά και υπηρεσίες υγείας, υπηρεσίες εκπαίδευσης, υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας και οικονομικές υπηρεσίες.
2η ομάδα: επιπλέον δαπάνες εστίασης.
3η ομάδα: επιπλέον δαπάνες για διαρκή αγαθά και συσκευές.
4η ομάδα: επιπλέον δαπάνες για κατανάλωση αλκοολούχων ποτών και καπνού, αεροπορικές μετακινήσεις, τουριστικές υπηρεσίες και υπηρεσίες αναψυχής, πολιτισμού και αθλητισμού.
Λαμβάνονται υπόψη επίσης έξοδα τα οποία σχετίζονται με κοινωνικές υπηρεσίες που παρέχονται από το κράτος (δηλαδή υγεία, σχολεία κ.λπ.) και εξαιρούνται εναλλακτικές επιλογές που παρέχονται από τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και αγορές πολυτελείας.
2. Θεωρούνται ως «εύλογες» οι δαπάνες και των τεσσάρων ομάδων;
Οσο «ανεβαίνουμε» ομάδα τόσο μειώνεται η σημαντικότητα των δαπανών οι οποίες μπορούν είτε να περιοριστούν είτε να αναβληθούν. Σε κάθε περίπτωση, ο προσδιορισμός των εύλογων δαπανών θα γίνεται σε εξατομικευμένη βάση.
3. Οταν υπάρχουν ιδιάζουσες συνθήκες σ’ ένα νοικοκυριό λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό τους;
Στις περιπτώσεις των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες καταστάσεις οι δαπάνες διαβίωσης προσαυξάνονται (άτομα με χρόνιες ασθένειες, με φυσικές ή διανοητικές αναπηρίες, με προβλήματα υγείας, άτομα που καταβάλλουν διατροφή). Οι δαπάνες διαβίωσης προσαυξάνονται σημαντικά ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, π.χ. οικογένειες με παιδιά ή εξαρτώμενα μέλη.
4. Στα ποσά των «ευλόγων δαπανών διαβίωσης» συμπεριλαμβάνονται και οι δαπάνες για την εξασφάλιση στέγασης;
Δεν προσμετρώνται οι δόσεις δανείου για τους δανειολήπτες και, αντίστοιχα, το ενοίκιο για τους ενοικιαστές.
5. Συμπεριλαμβάνονται και οι φορολογικές υποχρεώσεις;
Μόνο αυτές που προκύπτουν στο εκκαθαριστικό σημείωμα της Εφορίας (δηλαδή όχι χαράτσια κ.λπ.).
6. Πού και με ποιον τρόπο θα εφαρμόζεται ο ορισμός των «εύλογων δαπανών διαβίωσης»;
Οσο χαμηλότερα είναι τα εισοδήματα του οφειλέτη τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να μην μπορεί να εξυπηρετεί το δάνειό του, με αποτέλεσμα να κρίνεται απαραίτητη η εύρεση μιας κοινά αποδεκτής και βιώσιμης λύσης.
7. Το πιστωτικό ίδρυμα είναι υποχρεωμένο να προχωρά σε ρύθμιση της οφειλής λαμβανομένων υπόψη των «εύλογων δαπανών διαβίωσης»;
Μετά την 1η Ιανουαρίου 2015 και όταν ο υπό διαβούλευση Κώδικας Δεοντολογίας των τραπεζών τεθεί σε ισχύ, τα πιστωτικά ιδρύματα θα είναι υποχρεωμένα να λαμβάνουν υπόψη τις «εύλογες δαπάνες διαβίωσης».
8. Ποια στοιχεία θα αξιολογεί το πιστωτικό ίδρυμα κατά τη διαδικασία αξιολόγησης της δυνατότητας αποπληρωμής;
*την οικονομική κατάσταση,
*το συνολικό ύψος και φύση των χρεών,
*την τρέχουσα ικανότητα αποπληρωμής,
*το ιστορικό οικονομικής συμπεριφοράς,
*την προβλεπόμενη και αναμενόμενη ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο των εύλογων δαπανών διαβίωσης.
9. Πώς ορίζεται ο «συνεργάσιμος δανειολήπτης»;
Οταν παρέχει στοιχεία και επικοινωνεί με τους δανειστές, γνωστοποιεί όλες τις σημαντικές πληροφορίες που αφορούν την τρέχουσα και τη μελλοντική οικονομική του κατάσταση. Η τράπεζα δε μπορεί να χαρακτηρίζει με αδιαφανή κριτήρια κάποιον δανειολήπτη ως μη συνεργάσιμο και να απορρίπτει a priori σχέδια αναδιάρθρωσης χρεών.
10. Θα συνεχίσει να ισχύει ο ν. 3869/2010 («νόμος Κατσέλη»);
Διατηρείται το δικαίωμα προσφυγής του οφειλέτη, όπως τροποποιήθηκε από τον ν. 4161/2013, αν πληρούνται οι προϋποθέσεις υπαγωγής, και η διευθέτηση της οφειλής θα προσδιοριστεί δικαστικά.
