Οι διάφορες προκαταλήψεις της Ινδίας έχουν οδηγήσει 15.000 γυναίκες στο Ιερό Βρινταβάν με τους 4.000 ινδουιστικούς ναούς
{Από το περιοδικό «δ» που κυκλοφορεί με την «κυριακάτικη δημοκρατία»}
Αν μία χήρα ρίξει τη σκιά της σε έναν περαστικό, θα του φέρει κακοτυχία. Μία χήρα είναι βάρος για την οικογένειά της και δεν της αξίζει να ζει. Μία χήρα δεν έχει θέση σε γάμους, φεστιβάλ και άλλες γιορτές, καθώς η παρουσία της δεν ταιριάζει με το χαρμόσυνο γεγονός. Μπορεί ακόμη και να κατηγορηθεί πως εκείνη προκάλεσε τον θάνατο του άνδρα και προστάτη της. Οτι «τον έφαγε ζωντανό», όπως συνήθιζαν να κατηγορούν οι πεθερές τις νύφες τους, αν είχαν την κακοτυχία να μείνουν χήρες σε νεαρή ηλικία.
Αυτές και άλλες προκαταλήψεις -οι ίδιες που πριν από χρόνια προέτρεπαν τις γυναίκες που έχαναν τους συζύγους τους να πέφτουν στην ταφική πυρά μαζί τους (το γνωστό έθιμο σάτι)- έχουν οδηγήσει περίπου 15.000 Ινδές χήρες στο Βρινταβάν, την πόλη με τους 4.000 ινδουιστικούς ναούς, γενέτειρα του θεού Κρίσνα, η οποία για πολλούς είναι περισσότερο γνωστή πλέον ως η «Πόλη των Χηρών». Η ζωή στο Βρινταβάν έχει διαφορετικό χρώμα για τις χήρες και ειδικά, στην αρχή της άνοιξης, γίνεται πολύχρωμη. Είναι τότε που οι Ινδές, οι οποίες έχουν βρει καταφύγιο εκεί, γιορτάζουν το Χόλι, το φεστιβάλ των χρωμάτων, για να υποδεχθούν την αναγέννηση της φύσης. Ντυμένες συνήθως αποκλειστικά στα λευκά, χρώμα που συμβολίζει την αγνότητα (μετά τον θάνατο του άνδρα τους, άλλωστε, οφείλουν να είναι ταπεινές), οι χήρες βάφονται στις πολύχρωμες μπογιές του φεστιβάλ, διατρανώνοντας πως έχουν δικαίωμα στη χαρά και στη συμμετοχή στα κοινά, όπως ακριβώς και οι υπόλοιποι πολίτες.
Το μυστικό
Το σκεπτικό πίσω από τη μετανάστευση των γυναικών στην ιερή πόλη μπορεί να αναζητηθεί σε παλαιούς ινδουιστικούς νόμους, σύμφωνα με τους οποίους μία χήρα που επιδιώκει να επιτύχει τη «φώτιση» πρέπει να αποκηρύξει την πολυτέλεια και την υπερβολή τόσο στο ντύσιμο όσο και στη διατροφή και να αφιερώσει τον εαυτό της στον σεβασμό της μνήμης του συζύγου της. Στην πραγματικότητα, όμως, η απόφαση των γυναικών να ζήσουν σε κάποιο από τα άσραμ του Βρινταβάν -καταφύγια που έχουν δημιουργηθεί από ναούς, κρατικούς φορείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις για την προστασία τους- είναι περισσότερο αποτέλεσμα ανάγκης, παρά επιλογής.
Η Λαλίτα Γκοσβάμι, μία από τις χήρες του Βρινταβάν, ήταν παντρεμένη με έναν ινδουιστή ιερέα που την έδερνε και έκανε χρήση ναρκωτικών ουσιών. Οταν ο άνδρας της πέθανε τελικά από υπερβολική δόση, εκείνη έπιασε τον εαυτό της να νοσταλγεί τις ημέρες του έγγαμου βίου. Μόνη, με τρία μικρά παιδιά, κατέφυγε αρχικά στην οικογένεια του κουνιάδου της, που την πέταξε στον δρόμο. Γύρισε πίσω στο πατρικό της, όμως εκδιώχθηκε και από εκεί από τον αδελφό της. Τελικά κατέφυγε στο Βρινταβάν με τα δύο μικρότερα αγόρια (η κόρη της έπιασε δουλειά ως οικιακή βοηθός), ακολουθώντας τη συμβουλή της μητέρας της.
Ζωή σαν εφιάλτης
Οι χήρες στην Ινδία δικαιούνται μηνιαία σύνταξη περίπου 16 δολαρίων, οι περισσότερες όμως είναι αγράμματες και δεν ξέρουν πώς να τη διεκδικήσουν στις γραφειοκρατικές δημόσιες υπηρεσίες. Στην ιερή πόλη οι περισσότερες γυναίκες ψέλνουν ύμνους στους τοπικούς ναούς, με αντάλλαγμα 10 σεντς και ένα πιάτο ρύζι. Πολλές είναι και εκείνες που ζητιανεύουν, διεκδικώντας τον οβολό των χιλιάδων προσκυνητών που καταφθάνουν στο Βρινταβάν, παρότι η επαιτεία απαγορεύεται σε πολλά από τα άσραμ που φιλοξενούν τις χήρες της Ινδίας. Κάποια από αυτά τα καταφύγια φροντίζουν και σέβονται τις φιλοξενούμενές τους, σε άλλα όμως οι συνθήκες θυμίζουν τη βικτοριανή εποχή της Βρετανίας. Σπασμένα υδραυλικά συστήματα, δωμάτια υπό κατάρρευση, κακές συνθήκες υγιεινής ενισχύουν την αθλιότητα και την απαξίωση που αισθάνονται από μόνες τους οι τρόφιμοι. Οπως σχολιάζει ο Μπνιτεσβάρ Πατάκ, επικεφαλής της ΜΚΟ Sulabh International, στην Ινδία «οι χήρες τυγχάνουν της ίδιας μεταχείρισης με τους Ανέγγιχτους» (τους Ντάλιτ, δηλαδή τους ανθρώπους που γεννήθηκαν έξω από κάθε κάστα και δεν πρέπει κανείς να τους αγγίζει για να μη μολυνθεί). «Η ινδική παράδοση περικλείει σημαντική πολιτιστική κληρονομιά, όμως κάποιες από τις παραδόσεις μας είναι πέρα από κάθε ανθρωπισμό».
Μυρτώ Μπούτση
