Η σύγκρουση στην Ουκρανία και οι εντάσεις που έχει προκαλέσει η ρωσική επιθετικότητα στις κυβερνήσεις της περιοχής οδηγούν στην επιστροφή μέσων στρατιωτικής αποτροπής που θυμίζουν Ψυχρό Πόλεμο. Το αμερικανικό Υπουργείο Αμύνης ετοιμάζεται να στείλει βαρύ οπλισμό στις στρατιωτικές βάσεις της χώρας στην ανατολική Ευρώπη, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί – αν χρειαστεί – από 5.000 αμερικανούς στρατιώτες. Η Πολωνία και η Λιθουανία έχουν επιβεβαιώσει τις σχετικές συζητήσεις.
Ο στόχος της Ουάσινγκτον είναι να ενισχύσει τις εγγυήσεις ασφαλείας προς τις πρώην χώρες του σοβιετικού συνασπισμού, οι οποίες ανησυχούν από τον ρωσικό επεκτατισμό ένα χρόνο μετά την προσάρτηση της Κριμαίας και από την υποστήριξη που συνεχίζει να παρέχει η Μόσχα προς τους ένοπλους αυτονομιστές στην ανατολική Ουκρανία. Εφόσον τελικά υπάρξει σχετική συμφωνία, θα είναι η πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου που οι ΗΠΑ θα εγκαταστήσουν βαρύ οπλισμό στις νέες χώρες του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με την εφημερίδα New York Times, πιστεύεται ότι ο πρόεδρος Ομπάμα και ο υπουργός Αμύνης Αστον Κάρτερ θα εγκρίνουν αυτό το σχέδιο πριν από τη σύνοδο των υπουργών Αμύνης του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του μήνα.
Η πρωτοβουλία αυτή συνιστά έμμεση αναγνώριση από την πλευρά της κυβέρνησης Ομπάμα ότι δεν προβλέπεται να δοθεί σύντομα τέλος στη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2013 μετά τις διαδηλώσεις υπέρ της Ευρώπης και της δημοκρατίας. Μέχρι τώρα, οι ΗΠΑ αρκούνταν σε στρατιωτικές ασκήσεις στις χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ και σε παροχή στρατιωτικής βοήθειας στις χώρες αυτές και στην Ουκρανία, η οποία δεν ανήκει στην Ατλαντική Συμμαχία.
Η πρόταση του Πενταγώνου είναι να σταλεί στη Λιθουανία, τη Λετονία και την Εσθονία οπλισμός αρκετός για 150 στρατιώτες σε κάθε χώρα. Ο οπλισμός αυτός θα είναι μεγαλύτερος, καθώς θα αντιστοιχεί σε 750 στρατιώτες, στην Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και ενδεχομένως την Ουγγαρία. Την ευθύνη της φύλαξής του θα έχουν εγχώριες δυνάμεις, όχι αμερικανοί στρατιώτες. Το όλο σχέδιο θυμίζει αυτό που έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Κουβέιτ επί μια δεκαετία μετά τον πόλεμο του Κόλπου, το 1991.
«Ο αμερικανικός στρατός εξακολουθεί να εξετάζει μαζί με τους συμμάχους του τις καλύτερες τοποθεσίες για την εγκατάσταση αυτού του οπλισμού», ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Στίβεν Γουόρεν. «Προς το παρόν δεν έχουμε λάβει καμιά απόφαση».
Οι ανακοινώσεις αυτές έρχονται λίγες εβδομάδες μετά την επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ και του πολωνού υπουργού Αμύνης στην Ουάσινγκτον.
Με την αποστολή βαρέος οπλισμού στην ανατολική Ευρώπη, σχολιάζει ο Ζοάν Φάους στην El Pais, ο Ομπάμα θέλει να στείλει ένα μήνυμα αποφασιστικότητας στον ρώσο ομόλογό του. Αλλά αυτό το μήνυμα έχει περιορισμένη εμβέλεια. Η πρόταση που συζητείται δεν περιλαμβάνει τη μόνιμη εγκατάσταση αμερικανών στρατιωτών, όπως είχαν ζητήσει ανώτατα στρατιωτικά στελέχη της Βαλτικής. Τα άρματα μάχης και ο βαρύς οπλισμός δεν θα εγκατασταθούν στο έδαφος των χωρών αυτών, αλλά στις νατοϊκές βάσεις, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση εκπαίδευσης ή ανάγκης. Και η ποσότητά τους θα είναι μικρότερη από αυτή που μπορεί να εγκαταστήσει η Ρωσία στα σύνορά της.
Η αμερικανική πρόταση δεν έχει προκαλέσει προς το παρόν κάποια επίσημη ρωσική αντίδραση, συνιστά όμως χωρίς αμφιβολία πλήγμα στις προσπάθειες του Κρεμλίνου να πείσει τη Δύση ότι η Ρωσία δεν αντιπροσωπεύει έναν κίνδυνο ή μια απειλή για την Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, τα αμερικανικά σχέδια ενδέχεται να ενισχύουν τη σκληρή πτέρυγα της ρωσικής ηγεσίας, που θα μπορούσε να ζητήσει να στραφούν και πάλι οι πυρηνικοί πύραυλοι της χώρας προς την κατεύθυνση της Ευρώπης.
Παρά την ένταση αυτή, η Ουάσινγκτον διατηρεί ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία, όπως έδειξε και το ταξίδι του υπουργού Εξωτερικών Τζον Κέρι τον περασμένο μήνα στη Μόσχα και η συνάντησή του με τον πρόεδρο Πούτιν. Ο ρόλος της Ρωσίας αποτελεί κλειδί στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν και στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου στη Συρία. Το βέβαιο είναι πάντως ότι η αποστολή βαρέος οπλισμού θα ενοχλήσει τη Ρωσία, όπως την είχε ενοχλήσει η απόφαση του προκατόχου του Ομπάμα να εγκαταστήσει ένα σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας στην ανατολική Ευρώπη για να αντιμετωπιστεί ενδεχόμενη απειλή από το Ιράν.
