Η «εξαέρωση» του ΠΑΣΟΚ επί Γ. Παπανδρέου, η αποδυνάμωση της Ν.Δ. και η πλήρης εξαφάνιση της ΔΗΜ.ΑΡ. και του ΛΑΟΣ μέσα σε μία εξαετία
Από τον
Σπύρο Κάραλη
Εχουν περάσει έξι χρόνια από την ημέρα που ο Γιώργος Παπανδρέου βύθιζε την Ελλάδα στη δίνη μιας μεγάλης εθνικής περιπέτειας, η οποία στην εξέλιξη δεν θα κατάπινε μόνο τον υπαίτιο πρωθυπουργό και, δυστυχώς, τα ασθενέστερα τμήματα του πληθυσμού, αλλά θα άλλαζε εκ βάθρων συνολικά το πολιτικό σύστημα. Εξι χρόνια μετά το Καστελόριζο το πολιτικό τοπίο δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνο του 2010. Το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ εξαερώθηκε, η Ν.Δ. αποδυναμώθηκε αισθητά, κόμματα εξαφανίστηκαν, άλλα μεταλλάσσονται ή διαλύονται, ενώ προέκυψαν διασπάσεις (ΣΥΡΙΖΑ) και ίδρυση νέων σχηματισμών (Λαϊκή Ενότητα, Πλεύση Ελευθερίας, Εθνική Ενότητα, Επόμενη Ελλάδα του Γιάννη Ραγκούση εσχάτως). Μικρά κόμματα πρόλαβαν εν τω μεταξύ να γίνουν κυβερνητικοί εταίροι (ΛΑΟΣ, ΔΗΜ.ΑΡ.) προτού τελικά εξαϋλωθούν. Αλλα, μικρής πλέον εμβέλειας (Ποτάμι, ΠΑΣΟΚ/Δημοκρατική Συμπαράταξη), ετοιμάζονται προσεχώς και μέσα από σύμπραξη για παρόμοιο ρόλο σε επόμενο κυβερνητικό σχήμα συνεργασίας.
Οι…αστέρες
Διάττοντες αστέρες, τεχνοκράτες που βαπτίστηκαν από το πουθενά πολιτικοί (Λουκάς Παπαδήμος) έλαμψαν για λίγο και έσβησαν οριστικά, πολιτικά πρόσωπα (Φώτης Κουβέλης) πέρασαν διά παντός και άδοξα στο περιθώριο, φιγούρες τηλεοπτικές (Βασίλης Λεβέντης, Σταύρος Θεοδωράκης) απέκτησαν απρόσμενη κοινοβουλευτική παρουσία και ρόλο ρυθμιστή.
Το ιστορικό αυτής της πρωτοφανούς μετάλλαξης και ρευστότητας θα μπορούσε να συγκριθεί μόνο με την περίοδο που ακολούθησε τη Μικρασιατική Καταστροφή, όταν οι κυβερνήσεις και οι πολιτικοί εναλλάσσονταν ταχύτατα. Το ίδιο, με άλλη αφορμή, βλέπουμε να εξελίσσεται και τώρα. Τον Απρίλιο του 2010 η Ελλάδα τέθηκε υπό διεθνή εποπτεία με συμμετοχή του ΔΝΤ έπειτα από χειρισμούς που αγγίζουν τα όρια της εθνικής προδοσίας. Εκτοτε έχουμε: Παραίτηση Γιώργου Παπανδρέου τον Νοέμβριο του 2011 και μεταβατική κυβέρνηση υπό τον Λουκά Παπαδήμο με στήριξη ΠΑΣΟΚ – Ν.Δ. και ΛΑΟΣ, το οποίο αργότερα αποχώρησε. Η κυβέρνηση έβαλε την υπογραφή της στο Μεσοπρόθεσμο, οδηγώντας τη χώρα στις διπλές εκλογές του 2012. Η νέα κυβέρνηση, που προέκυψε από τις δεύτερες εκλογές, τον Ιούνιο 2012, στηριζόταν αρχικά από Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ και από ΔΗΜ.ΑΡ., η οποία προέκυψε το 2010 με την αποχώρηση του Φώτη Κουβέλη από τον ΣΥΡΙΖΑ. Η ΔΗΜ.ΑΡ. μετά το «μαύρο» στην ΕΡΤ αποχωρεί από την κυβέρνηση και λίγο αργότερα από τον πολιτικό χάρτη. Ο Αντώνης Σαμαράς μαζί με τον Ευάγγελο Βενιζέλο παραμένουν ως δίδυμο δυόμισι χρόνια στην εξουσία αλλά στις εκλογές του 2015 η Ν.Δ. γνωρίζει την ήττα και το ΠΑΣΟΚ τη συντριβή, καθώς μετά βίας μπαίνει στη Βουλή.
Χωρίς διάθεση υπερβολής, εάν κάποιος έπεφτε σε κώμα το 2010 και ξυπνούσε ξαφνικά στις μέρες μας, θα αδυνατούσε να χωνέψει όλες τις πολιτικές αλλαγές αλλά, κυρίως, την ταχύτατη παρακμή ενός κομματικού συστήματος που πληρώνει ακριβά τα Μνημόνια, χάνοντας διαρκώς, μέρα με τη μέρα, την όποια ηθική βάση και τα λαϊκά ερείσματα του απέμειναν.
Η Φώφη
Το πανίσχυρο ΠΑΣΟΚ, που κυβέρνησε την Ελλάδα επί εικοσαετία και στηριζόμενο κατά βάση στο δικής του έμπνευσης πελατειακό σύστημα εξουσίας, τώρα κινδυνεύει να μείνει στα χέρια της Φώφης Γεννηματά, εάν δεν τα βρει με το Ποτάμι. Η Ν.Δ., το μόνο κόμμα που διατήρησε συμπαγή κορμό, περιορίζεται στο 26%-29% του εκλογικού σώματος. Ανήμπορη όμως να πλησιάσει τα ποσοστά αυτοδυναμίας της δεκαετίας του 2000 και απειλούμενη εκ δεξιών από τη Χρυσή Αυγή και το νέο σχήμα των Γιώργου Καρατζαφέρη – Τάκη Μπαλτάκου. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ, που εκτοξεύτηκε από το 4,9% κερδίζοντας δύο εκλογικές αναμετρήσεις (Ιανουάριος 2015, Σεπτέμβριος 2016) αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ταχείας πασοκοποίησης, καθώς μετρά ήδη σημαντικές απώλειες. Επιπροσθέτως, διότι η μετάλλαξή του από κόμμα της Ριζοσπαστικής Αριστεράς σε κόμμα εξουσίας και διαχείρισης Μνημονίων δεν θα γίνει αναίμακτα, χωρίς τριγμούς, αποχωρήσεις, παραιτήσεις, πιθανόν και με νέες διασπάσεις στο εσωτερικό του.
Συγκατοίκηση των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ. σε κινούμενη άμμο
Η τωρινή συγκατοίκηση του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝ.ΕΛ. στην κυβέρνηση συνιστά γνώρισμα αυτού του σκηνικού της κινούμενης άμμου που ξεκίνησε το 2010 και, όπως φαίνεται, θα συνεχιστεί στο μέλλον, όπου ετερόκλητοι πολιτικοί σχηματισμοί θα συνασπίζονται για τον σχηματισμό κυβέρνησης με όσες συνέπειες μπορεί να έχει μια τέτοια εξέλιξη στην ήδη παραπαίουσα αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος.
