Πρέπει να υπενθυμίζεται στους Αμερικανούς στις πλάτες ποίων πάτησαν οι πατέρες τους για να φτάσουν ψηλά
«Μοντιτσέλλο, 31 Οκτωβρίου 1823
Αγαπητέ κύριε, προσφάτως έλαβα την επιστολή σας της 10ης Ιουλίου. Αναπολώ με ευχαρίστηση την ευκαιρία που μου δόθηκε να σας γνωρίσω στο Παρίσι, χάρη στην καλοσύνη του κ. Paradise. Και οι εξαιρετικές εκδόσεις των κλασικών συγγραφέων της Ελλάδος, που από καιρού εις καιρόν αναγγέλλονται από εσάς, ουδέποτε με άφησαν να ξεχάσω την ανάμνηση αυτής της γνωριμίας. Μέχρι τη στιγμή που έλαβα τα “Ηθικά” του Αριστοτέλους και τον “Στρατηγικό” του Ονησάνδρου, που είχατε την ευγένεια να μου αποστείλετε και για τα οποία σας παρακαλώ να δεχθείτε τις ευχαριστίες μου, είχα δει μόνον την έκδοση των “Βίων” του Πλουτάρχου από εσάς. Τους ανέγνωσα και ωφελήθηκα πολύ από τα αξιόλογα σχόλιά σας, επιπλέον πιστεύω ότι με τη βοήθεια μερικών λέξεων από ένα λεξικό της νέας ελληνικής θα μπορούσα να διαβάσω και τούς πατριωτικούς σας λόγους προς τους συμπατριώτες σας.
Ασφαλώς έχετε ξεκινήσει σωστά να τους προετοιμάζετε για τον μεγάλο σκοπό για τον οποίο αγωνίζονται τώρα, εξυψώνοντας δηλαδή το μορφωτικό τους επίπεδο και καθιστώντας τους ικανούς για να αυτοδιοικηθούν. Γι’ αυτή σας την προσπάθεια θα σας οφείλουν αιώνιες τιμές.
Τίποτε δεν παρέχει περισσότερες πιθανότητες για την προαγωγή του αντικειμενικού αυτού σκοπού από μία μελέτη των λαμπρών προτύπων της επιστήμης που άφησαν ως κληρονομιά οι πρόγονοί σας. Σε αυτούς όλοι εμείς οφείλουμε τα φώτα που αρχικώς μας οδήγησαν για να βγούμε από το γοτθικό σκοτάδι».
Από επιστολή του Τόμας Τζέφερσον προς τον Αδαμάντιο Κοραή. Το πρωτότυπο χειρόγραφο σώζεται στη Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Χίου «Κοραής». Αριθμός χειρογράφου 539.
Ο Αδαμάντιος Κοραής, ένας από τους σημαντικότερους φωτιστές του Γένους μας, είχε απευθυνθεί τα χρόνια της μεγάλης δοκιμασίας στον Τόμας Τζέφερσον με στόχο να τον επηρεάσει υπέρ της Ελληνικής Επαναστάσεως. Ο Τζέφερσον είχε διατελέσει πρόεδρος των ΗΠΑ (ο 3ος στη σειρά) και ήταν ο βασικός συντάκτης της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας της σημερινής υπερδύναμης. Φυσικά, είχε το πνευματικό βεληνεκές και το έθος να διαβάζει τους αρχαίους Ελληνες συγγραφείς – σε αντίθεση με μερικούς δυσπερίγραπτους ελληνόφωνους που προσπαθούν απεγνωσμένα να «σβήσουν» διά της αποσιώπησης το προμηθεϊκό φως αυτών των κειμένων. Οπως γίνεται σαφές και στο απόσπασμα που παρατέθηκε προηγουμένως, λεξικό χρειαζόταν μόνο για τα νέα ελληνικά. Για τα αρχαία δεν είχε τέτοια ανάγκη ο Τζέφερσον.
Αίμα ηρώων και σοφών
Ο Κοραής επιδίωκε να αξιοποιήσει τη γνωριμία του με τον βετεράνο πολιτικό (το 1823 ήταν 80 ετών) ούτως ώστε να αποσπάσει μία δημόσια τοποθέτησή του, έστω μέσω δικού του άρθρου σε αμερικανική εφημερίδα, για την αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης και του δικαίου που εκείνη παρήγαγε. Ο Αμερικανός δεν προέβη σε δημόσια τοποθέτηση αλλά σε… ιδιωτική. Ακόμα κι αυτή, ως ιστορικό τεκμήριο φανερώνει την πλήρη γνώση που έχει το αμερικανικό κατεστημένο για τις ελληνικές υποθέσεις και την ιστορία μας. Και για το Μακεδονικό ξέρουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται εν δικαίω και για τα ελληνοτουρκικά και για το βορειοηπειρωτικό και για όλα. Γνωρίζουν άριστα επίσης αυτό που παραδέχεται ο Τζέφερσον: οι δικοί μας πρόγονοι τους βοήθησαν να βγουν από το «γοτθικό σκοτάδι» (πάντα σκότος παράγουν αυτοί οι Γότθοι) και πως στις φλέβες μας κυλά το ίδιο αίμα με τους ήρωες και τους σοφούς μας, που εξανθρώπισαν την οικουμένη.
Γράφει προς το τέλος της επιστολής του ο Τζέφερσον: «Σε περίπτωση κατά την οποία θα σας δώσουν έστω και μία μόνον ιδέα που θα μπορεί να τους χρησιμεύσει (σ.σ.: στους Ελληνες), θα το θεωρήσω απότιση φόρου τιμής στα πνεύματα του Ομήρου, του Δημοσθένους και του έξοχου αστερισμού των σοφών και ηρώων, των οποίων το αίμα ακόμη εξακολουθεί να τρέχει στις φλέβες σας και που οι αρετές τους παραμένουν ακόμη σαν ένα βαρύ χρέος πάνω στους ώμους των σημερινών και των μελλοντικών φυλών της ανθρωπότητας».
Τα παραπάνω έχουν και έναν επετειακό χαρακτήρα, μια και αύριο, 4 Ιουλίου είναι η εθνική εορτή των ΗΠΑ, η Ημέρα της Ανεξαρτησίας τους. Καλό είναι να τους υπενθυμίζεται στους Αμερικανούς στις πλάτες ποίων πάτησαν οι πατέρες του έθνους τους για να φτάσουν ψηλά.
Παναγιώτης Λιάκος
