Επίκεντρο κάθε υγιούς πνευματικού, πολιτικού και κοινωνικού χώρου είναι η αξία της ζωής
«Με αυτόν τον τρόπο έζησε και εκείνος, αποφεύγοντας να τρέφεται με ζώα και προσκυνώντας αναίμακτους βωμούς, προσπαθώντας να αποτρέψει και τους άλλους από τον φόνο συγγενικών με μας ζώων και σωφρονίζοντας μάλλον τα άγρια ζώα και ημερώνοντάς τα με λόγια και έργα, χωρίς να τα βλάπτει με τιμωρίες. Επίσης, διέταξε τους πολιτικούς που έγραφαν τους νόμους να απέχουν από τα έμψυχα, επειδή αυτοί που θέλουν να εφαρμόζουν το δίκαιο μέχρις εσχάτων δεν θα έπρεπε βέβαια να αδικούν τα συγγενικά ζώα. Διότι, πώς θα μπορούσαν να πείσουν τους άλλους πως είναι δίκαιοι, αν οι ίδιοι ήταν κυριευμένοι από πλεονεξία;»
Ιαμβλίχου «Περί του Πυθαγορείου Βίου», Προσωκρατικοί, πέμπτος τόμος, εκδόσεις Κάκτος, σελ. 186-187.
Το αίμα φέρνει αίμα σε κάθε περίπτωση. Είτε είναι ανθρώπινο είτε ζώου, ο φόνος είναι φόνος. Ο πανεπιστήμονας και φιλόσοφος Πυθαγόρας (570 π.Χ.-495 π.Χ.) δεν αντιμετώπιζε «εργαλειακά» το ζωικό βασίλειο. Δεν θεωρούσε ότι τα ζώα είναι ένσαρκες μηχανές, σχεδιασμένες για να υπηρετούν τις ανθρώπινες ανάγκες. Η αντίληψή του για τη φύση και τον κόσμο δεν του επέτρεπε τόσο μεγάλη αστοχία. Δεν ήθελε καν να συμμετέχει ή να πραγματοποιεί ο ίδιος αιματηρές θυσίες και στον εσωτερικό κύκλο των μαθητών του δεν επέτρεπε την κατανάλωση εμψύχων. Η καθαρότητα του νου προϋπόθετε καθαρότητα και στη διατροφή και η βορά όντων θανατωμένων από τον άνθρωπο θεωρείτο από τους πυθαγόρειους ακάθαρτη συνήθεια.
Ο Πυθαγόρας θεωρούσε ότι το είδος μας, κατά τη διάρκεια του περάσματός του από τη γήινη σφαίρα, θα έπρεπε, για πάμπολλους λόγους, να αποφεύγει την αιματοχυσία. Ο ίδιος, ως όφειλε, ήταν το ζωντανό παράδειγμα της αξίας των ιδεών του. Εφάρμοζε κατά γράμμα όσα πρότεινε στους άλλους. Η εναρμόνισή του με τη συχνότητα της θείας ουσίας και η συνειδητή εξομοίωσή του με το αγαθόν τον οδήγησαν στη γνώση του εαυτού και στην ορθή ερμηνεία των φαινομένων που εκδηλώνονται στον κόσμο μας. Ορθή σκέψη δίχως ορθοπραξία είναι σχήμα οξύμωρο. Στην πυθαγόρειο κοσμοθέαση δοξάζεται η ύπαρξη όλων των όντων και τιμάται το δικαίωμα ανθρώπων και ζώων στη ζωή αλλά και στην αξιοπρέπεια.
Πυθαγορικό «Σύνταγμα»
«Ο πολιτισμός μας είναι προηγμένος». Αυτό συνηθίζουμε να λέμε αλαζονικά και αυτό κομπάζουμε παράγοντας μεγάλες δόσεις τραγικής ειρωνείας. Κι εμείς οι «προηγμένοι» είμαστε απόλυτα εξοικειωμένοι με τη μαζική, βιομηχανικού τύπου αφαίρεση ζωών για την τροφή μας. Εμείς οι «εξελιγμένοι» πιθανότατα κρίνουμε ως ματαιοπονία την απόπειρα «σωφρονισμού» των ζώων με έργα αλλά και με λόγια (!), όπως πρότεινε ο Σάμιος πρόγονός μας. Η «πρόοδός» μας, όπως αποδεικνύουν πλείστα εκ των πεπραγμένων μας, δεν είναι τίποτε άλλο παρά αξιοθρήνητος πρωτογονισμός.
Η υπόδειξη του Πυθαγόρα προς τους πολιτικούς να μην αδικούν τα ζώα δεν ήταν ένας κενός λόγος που εκτοξεύθηκε για να εντυπωσιάσει τους πάντες, πλην των πολιτικών. Ο Πυθαγόρας, ουσιαστικά, χάραξε μακρόπνοη πολιτική στην Κάτω Ιταλία, τη Μεγάλη Ελλάδα. Στον Κρότωνα ήρκεσε μια ομιλία του στο συνέδριο «των χιλίων» (σ.σ.: σώμα που αποφαινόταν σε πολιτικά ζητήματα και δικαστικές υποθέσεις) για να μεταβληθεί η λειτουργία της τοπικής κοινωνίας! Οι Κροτωνιάτες, ακούγοντας σε μια ομιλία τις παραινέσεις του μεγάλου μύστη της αρχαιότητας, έδιωξαν τις παλλακίδες τους, έχτισαν ιερό των Μουσών, όπως τους προέτρεψε, και τον παρακάλεσαν με λόγο να νουθετήσει τους νέους και τις γυναίκες της πόλεως.
Για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ο άγραφος καταστατικός χάρτης μεγάλου τμήματος της Κάτω Ιταλίας είχε συνταχθεί από τους μαθητές και τους οπαδούς του φιλοσόφου και ο καθημερινός βίος των πολιτών δεν απείχε πολύ από εκείνον στο «ομακοείο», στην εσωτερική μυητική σχολή όπου διδασκόταν ο πυθαγορισμός από τον ίδιο τον ιδρυτή του.
Οι πολιτικοί πρέπει να εκπέμπουν διαρκώς το μήνυμα προς την κοινωνία ότι είναι δίκαιοι και απέχουν από την πλεονεξία. Ο τρόπος της απόδειξης αυτού του ισχυρισμού είναι η ζωή τους, που κρίνεται σε κάθε της λεπτομέρεια: από τις διατροφικές συνήθειες και τη συμπεριφορά μέχρι τις αποφάσεις που επηρεάζουν τον συλλογικό βίο.
Και, φυσικά, επίκεντρο κάθε υγιούς πνευματικού, πολιτικού και κοινωνικού χώρου είναι η αξία της ζωής. Η έλλειψη σεβασμού προς αυτήν αποδεικνύει ασθένεια.
Παναγιώτης Λιάκος
