Το (μεσανατολικό) όνειρο στη γη της Επαγγελίας (υποτίθεται) δεν έχει happy end για όλους τους Ελληνες
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Αμπού Ντάμπι, Ιούνιος 2016. Το πολιτικό Ισλάμ μοιάζει να σημειώνει μια σημαίνουσα νίκη έναντι του πολιτισμικού πλουραλισμού στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ): Ο καυτός λίβας που ανακατώνεται με το ουντ (το τοπικό άρωμα από το καμένο ξύλο) μας κόβει την ανάσα. Το θερμόμετρο γράφει 47 βαθμούς Κελσίου και αναμένεται να σκαρφαλώσει πιο ψηλά εν μέσω ραμαζανιού. Κάτι που σημαίνει πως δεν έχουμε πρόσβαση σε τροφή και νερό πριν από τη δύση του ήλιου σε δημόσιο χώρο.
Κι όμως βρισκόμαστε στο πιο κοσμοπολίτικο σημείο του παγκόσμιου χάρτη, όπου συνυπάρχουν σχεδόν 180 εθνικότητες. Κάποιοι εγκαταστάθηκαν για να ζήσουν το μεσανατολικό όνειρο που δείχνει «καλά να κρατεί» παρά την πρόσφατη κρίση του. Αλλοι για να αποδράσουν από τις δικές τους, μικρές, ανυπόφορες πραγματικότητες. Οπως οι Ελληνες εκπατρισμένοι.
«Πολυμορφικό περιβάλλον δίχως γραφειοκρατία όπου επικρατεί αξιοκρατία». Σε αυτή τη φράση συνοψίζεται η νεοεμιρατινή πραγματικότητα για τους περισσότερους Ελληνες expatriots. Ζωή χωρίς φόρους αλλά και δίχως πολιτογράφηση. Μόνο με άδεια παραμονής και πετροδόλαρα.
«Οταν ήρθα στα εμιράτα, υπήρχαν περίπου 200 – 300 Ελληνες. Σήμερα στα ΗΑΕ ζουν χιλιάδες συμπατριώτες μας, που αναζητούν εδώ μια καλύτερη ζωή εξαιτίας της κρίσης. Η χώρα έλκει όμως και πολλούς άλλους Ευρωπαίους. Η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή κοινότητα των εμιράτων είναι αγγλική» λέει στη «δημοκρατία» ο Νίκος Μίγδαλης, ο οποίος μετρά ήδη σχεδόν μία δεκαετία στη γη του μαύρου χρυσού και ενσαρκώνει ένα success story.
Εγκατέλειψε την Αθήνα όταν του παρουσιάστηκε μια εξαιρετική επαγγελματική ευκαιρία στα ΗΑΕ το 2007 (χρονιά τεράστιας ανάπτυξης των Εμιράτων) με στόχο διαμονής δύο τρία χρόνια. Σύντομα ανακάλυψε πως μπορούσε να «παίξει μπάλα» στον παρθένο τότε χώρο των events. Και τότε η «ευκαιρία» εξελίχθηκε σε «απόφαση ζωής». Τι έχει αλλάξει στα ΗΑΕ τα τελευταία χρόνια; «Εχω ζήσει θεαματικές αλλαγές τα δέκα χρόνια που ζω στο Ντουμπάι. Εχω δει το Burj Khalifa (το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο) στα θεμέλια. Τώρα περιμένουμε να χτιστεί ένα κτίριο ακόμα πιο ψηλό, ένα χιλιόμετρο!» καταθέτει ο πλέον 34 ετών Νίκος, ο οποίος βίωσε τη μεγάλη κρίση που χτύπησε την αγορά του Ντουμπάι το 2009. Μόνο που «μέσα από σκληρή δουλειά βγήκαμε αλώβητοι και κερδίσαμε σε εμπειρίες», όπως μας εξηγεί, υπογραμμίζοντας ότι τελικά «οι ευκαιρίες στα ΗΑΕ δεν έχουν ταβάνι».
«Υπάρχει σταθερότητα κράτους, έχουμε σιγουριά για το μέλλον και καλές συνθήκες διαβίωσης αλλά και αυξανόμενο ανταγωνισμό εξαιτίας της κρίσης στην Ευρώπη» συμπληρώνει ο συνέταιρός του Κώστας Αλεξίου, ο οποίος άφησε την Αθήνα γιατί αναζητούσε ένα «δημιουργικό περιβάλλον δίχως να τον απασχολούν η ανεργία, η φορολογία και η ανασφάλεια».
Μαζί διευθύνουν σήμερα την INTERNATIONAL MEDIA IDEAS – IMI (όχι μία start-up, αλλά μια start-over, όπως λένε), ένα δημιουργικό πρακτορείο που παρέχει υπηρεσίες στον χώρο των εκθέσεων και των events και φιλοδοξία τους είναι «να επεκταθούμε και σε άλλες αγορές της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης».
Η εταιρία τους, που απασχολεί ανθρώπους από τα πέντε σημεία του ορίζοντα, επικεντρώνεται στην τοπική αγορά, που φιλοξενεί σε λίγα χρόνια την Expo 2020, τους περίφημους «Ολυμπιακούς Αγώνες των εκθέσεων». Σε αυτή την Expo οφείλεται και η δυναμική της εγχώριας αγοράς που γίνεται όλο και πιο εξωστρεφής παρά το αρνητικό κλίμα εξαιτίας των χαμηλών τιμών του πετρελαίου.
Ασφαλής ζωή
Ανάλογες μοιάζουν να είναι οι επιδιώξεις της Αλεξίας Πάλλα, η οποία άφησε τη Θεσσαλονίκη για το Αμπού Ντάμπι προκειμένου να ζήσει μια εύκολη ασφαλή ζωή με ανέσεις. Οι μισθοί εξάλλου είναι υψηλότεροι στη διοικητική πρωτεύουσα των εμιράτων και οι ρυθμοί πιο αργοί στη γη των γαζελών, βραδύτητα που κληρονομήθηκε προφανώς από τους Βεδουίνους.
Συναντήσαμε την Αλεξία στο λόμπι ενός ξενοδοχείου. «Είναι σαν να ζω σε ένα ωραίο χωριό. Ολο και πιο συχνά ακούω πια ελληνικά στο σούπερ μάρκετ» ανέφερε έπειτα από τεσσεράμισι χρόνια στα ΗΑΕ και ξεκαθαρίζοντας πως δεν έχει καμία πρόθεση να επιστρέψει στην Ελλάδα.
Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει και η άλλη όψη του εμιρατινού ονείρου. «Μας οδηγούν στον υπερκαταναλωτισμό αφού δεν υπάρχει τίποτα να μας τραβήξει το ενδιαφέρον» μας εμπιστεύεται η Φωτεινή Λάβδα έπειτα από 10 χρόνια παραμονής στη γη του μαύρου χρυσού.
Πίσω από κάθε πολυεθνική υπάρχει ένας «Γιουνάν»
«Γιουνάν;» μας ρωτά ένας ντόπιος με χαμόγελο που ταλαντεύεται ανάμεσα σε ενθουσιασμό και ανησυχία. Γνέφουμε καταφατικά. Ξέρουμε πια πως «Γιουνάν» σημαίνει Ελληνας. «Πίσω από κάθε πολυεθνική στα εμιράτα υπάρχει ένας Ελληνας» μας λέει πλέον συνωμοτικά ενώ συμπληρώνει με έκδηλη έγνοια σε ερωτηματικό τόνο: «Τι συμβαίνει με την κρίση στη χώρα σας;» Σε κάθε επαφή μας με Εμιρατινό τα τελευταία χρόνια, η κουβέντα αρχίζει με αυτή την ερώτηση, για να καταλήξει στα ελληνικά νησιά. Αγαπούν τους Ελληνες και την Ελλάδα. Και προθυμοποιούνται πάντα να επενδύσουν στο «ελληνικό όνειρο».
Πώς ζουν όμως οι Ελληνες των εμιράτων στη μουσουλμανική χώρα του άκρατου καπιταλισμού; «Είναι ο καλύτερος τόπος για μια εργένισσα. Μπορείς να περάσεις καλά με ασφάλεια, πολυτέλεια και να αποταμιεύσεις». Αυτή η φράση αρθρώνεται από γυναικεία χείλη που απαριθμούν τις επιλογές στη νυχτερινή διασκέδαση. Οι άντρες εστιάζουν στο γεγονός πως τα εμιράτα προσφέρουν το καλύτερο πακέτο διαμονής για κάποιον ξένο, παρόλο που και άλλες χώρες του Κόλπου διεκδικούν τους εξειδικευμένους Ευρωπαίους – από το Κατάρ μέχρι το Κουβέιτ και τη Σαουδική Αραβία. Παρόλο που όλοι τους γνωρίζουν πως δικαίωμα σε απόκτηση εμιρατινής ιθαγένειας δεν έχει κανείς αλλοδαπός, ασχέτως με τα χρόνια παραμονής του στα ΗΑΕ, ακόμη και αν έχει γεννηθεί εντός των τειχών.
Τα εμιράτα επενδύουν όμως πλέον στις τέχνες και στην ψυχαγωγία όσο κανένας άλλος Αραβας γείτονάς τους. Δεν είναι τυχαίο που πρόσφατα άνοιξαν η Οπερα στο Ντουμπάι και ένα πάρκο αθλητικών δραστηριοτήτων-γίγας στο Αμπού Ντάμπι.
Τρεις υπάλληλοι στην ελληνική πρεσβεία
Αφιξη στο Ντουμπάι. Κατευθυνόμαστε στο πιο πολυσύχναστο σημείο της πόλης (στο Dubai Mall) στην κορυφή του οποίου βρίσκεται ο Burj Khalifa, ο εμβληματικός ουρανοξύστης της μεγαλύτερης πόλης των ΗΑΕ. Διασχίζουμε το δαιδαλώδες εμπορικό κέντρο με τα καταστήματα πολυτελείας και τους διεθνείς χώρους εστίασης που έχουν κατεβάσει ρολά. Δεν έχει δύσει ακόμα ο ήλιος και οι κάτοικοι των εμιράτων (γηγενείς και εκπατρισμένοι) πάλλονται σε ρυθμούς νηστείας κατά τη διάρκεια των 30 ημερών του ραμαζανιού.
Η συνάντηση
Εχουμε δώσει ραντεβού με την Ανάργυρη Γκαραβέλα στο ελληνικό στέκι του ορόφου. Είναι φυσικά κλειστό. Μόνο η κουζίνα ενός ταχυφαγείου δουλεύει. Καθόμαστε στις καρέκλες του νεκρού καταστήματος. Δεν μπορούμε φυσικά να καταναλώσουμε τίποτα κάτω από το ελεγκτικό βλέμμα του φύλακα. Τα ζεστά γεύματα και τα παγωμένα ροφήματα προορίζονται για κατανάλωση κεκλεισμένων των θυρών, μέσα στα γραφεία των πολυεθνικών εταιριών.
Η 33χρονη Ελληνίδα ζει πέντε χρόνια στο Ντουμπάι. Δεν είναι όμως παιδί της κρίσης, όπως μας λέει. Εργάζεται ως οικονομική διευθύντρια σε μεγάλη εταιρία και ανεβάζει ελληνικές παραστάσεις στη μεγαλύτερη πόλη των εμιράτων. Είναι η ιδρύτρια του thespisgreektheatre, η οποία ανέβασε παράσταση στο Ντουμπάι με θέμα το «Ελληνικό Δημόσιο». Εσπασε τα ταμεία και κέρδισε και το βραβείο κοινού.
Η ελληνική κοινότητα μεγαλώνει και εξελίσσεται αλλά οι Ελληνες αντιμετωπίζουν ένα τεράστιο πρόβλημα με τη σχεδόν ανύπαρκτη πρεσβεία, όπου έχουν μείνει τρεις άνθρωποι για να εξυπηρετήσουν τους περίπου 7.000 Ελληνες. «Το σημαντικότερο είναι πως δεν προλαβαίνουν να βγάζουν βίζες στους Εμιρατινούς που θέλουν να επισκεφτούν τη χώρα μας και να αφήσουν λεφτά» μας ενημερώνει, θίγοντας ακόμα ένα «ακούσιο χτύπημα της ελληνικής Πολιτείας προς τον ελληνικό τουρισμό».
Οπως θίγει και την αξιοσημείωτη αλληλέγγυα δράση της ελληνικής κοινότητας και της μη κερδοσκοπικής εταιρίας emfasis στο προσφυγικό ζήτημα. Οι Ελληνίδες του Ντουμπάι κατάφεραν να ευαισθητοποιήσουν τις Εμιρατινές, σε σχέση με την ένδυση των μουσουλμάνων προσφύγων, με αποτέλεσμα εκατοντάδες αμπάγιες σκουρόχρωμες κελεμπίες σε άριστη κατάσταση να ταξιδέψουν στις ελληνικές ακτές με παραλήπτες της Σύριες.
Δικά μας παιδιά δουλεύουν για 400 €!»
Αλλαγή βάρδιας Ελλήνων στα ΗΑΕ. Κάποιοι παραιτήθηκαν από το μεσανατολικό όνειρο, άλλοι σχεδιάζουν να το κάνουν. Αλλά ακόμα όμως περισσότεροι καταφτάνουν ή έστω αναζητούν έναν τρόπο «εισόδου» στη φερόμενη σύγχρονη γη της Επαγγελίας.
Στον αντίποδα των success stories των εκπατρισμένων Ελλήνων που ζουν μέσα σε κτίρια all inclusive, με πισίνες, γυμναστήρια μπάρμπεκιου, υπάρχουν και οι Ελληνες του μεροκάματου, όλοι εκείνοι που αναγκάζονται να κάνουν δουλειές που παραδοσιακά απευθύνονται σε Ασιάτες expats.
«Υπάρχουν νέοι Ελληνες που εργάζονται μόνο με 400 ευρώ τον μήνα σε μεγάλα ξενοδοχεία, που τους εξασφαλίζουν στέγη, τροφή και μετακίνηση.
Υπάρχουν Ελληνες πωλητές που βγάζουν 1.500 ευρώ και πρέπει να πληρώσουν τουλάχιστον 1.000 ευρώ για νοίκι. Γνωρίζω μια Ελληνίδα που ζούσε στο ίδιοι διαμέρισμα με άλλα επτά άτομα expats για να τα βγάλει πέρα» αναφέρει η Ανάργυρη, η οποία καθημερινά λαμβάνει βιογραφικά από νέα παιδιά που θέλουν να έρθουν εδώ να εργαστούν. Οσο για τους τομείς που έχουν ακόμα δυνατότητες να απορροφήσουν εργαζομένους που δεν είναι χειρώνακτες όπως οι expats γ΄ διαλογής; Ο χώρος της εκπαίδευσης και της υγείας, όπου έχουν δημιουργεί πλέον σπουδαίες υποδομές. Σε αυτό συμφωνούν οι περισσότεροι Ελληνες των ΗΑΕ.
Το διαδικτυακό «καταφύγιο» με υπογραφή ενός Αρμενίου!
Emirates Greeks – ο ελληνικός ιστότοπος των ΗΑΕ έχει αρμενική υπογραφή. Ο Χρας Καλσαχακιάν είναι ο ιδρυτής της ιστοσελίδας και εμπνευστής των τακτικών συναντήσεων των Ελλήνων. Δώσαμε ραντεβού με τον Χρας στο Ντουμπάι, στο eat greek, ένα ελληνικό εστιατόριο – επίσης κλειστό λόγω «ανωτέρας θρησκευτικής βίας».
Μας υποδέχτηκε σε άριστα ελληνικά. Πριν καταφύγει στο εμιρατινό όνειρο, ζούσε εξάλλου στη χώρα μας. Ο βαθιά φιλέλληνας Χαρς κρύβεται πίσω από την «ελληνική μετακινούμενη λέσχη». Πρόκειται για το ραντεβού των Ελλήνων κάθε πρώτη Δευτέρα του μήνα. «Διαλέγουμε πάντα μέρη όπου εργάζονται Ελληνες. Σε κάθε συνάντηση έρχονται τουλάχιστον 60-70 Ελληνες, οι οποίοι εναλλάσσονται» μας εξηγεί. Ενθαρρύνει όσους ενδιαφερομένους. «Υπάρχουν ακόμα ευκαιρίες για εργασία και για επενδύσεις. Δεν υπάρχουν φόροι αλλά σύντομα θα υπάρξουν, όπως διαδίδεται».
