Ο εκπρόσωπος της χώρας στο ΔΝΤ τη δύσκολη περίοδο του 2010 μιλάει με αφορμή την πρόσφατη έκθεση Ανεξάρτητου Γραφείου Αξιολόγησης του Ταμείου. «Επρεπε να γίνει αναδιάρθρωση του χρέους από τότε» λέει
Από τον
Φώτη Κόλλια
Η πρόσφατη έκθεση του Ανεξάρτητου Γραφείου Αξιολόγησης (Independent Evaluation Office – ΙEO) του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) επιβεβαιώνουν όσους υποστήριζαν από την πρώτη στιγμή πως το πρώτο Μνημόνιο θα ήταν καταστροφικό για την Ελλάδα και πως έπρεπε να προχωρήσει άμεσα η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, επισημαίνει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο καθηγητής Παναγιώτης Ρουμελιώτης.
Η έκθεση του ΙΕΟ έρχεται να επιβεβαιώσει και όσα γράφει ο κ. Ρουμελιώτης, εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ εκείνη τη δύσκολη περίοδο, στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο «Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ». Πώς το Μνημόνιο «ήταν ένα μέσο για να μετατραπεί το χρέος της Ελλάδας προς ιδιώτες σε χρέος προς κυβερνήσεις» και πώς οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας το προώθησαν με κύριο στόχο τη διάσωση των γαλλικών και γερμανικών τραπεζών, αδιάφορες για τις οδυνηρές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.
Η δημοσιοποίηση της έκθεσης δένει, πάντως, τα χέρια της σημερινής διοίκησης του ΔΝΤ υπό την Κριστίν Λαγκάρντ, καθώς είναι αδύνατον να εγκρίνει περαιτέρω συμμετοχή στο πρόγραμμα, κατά τον κ. Ρουμελιώτη. Ο ίδιος προσθέτει, όμως, πως η μη συμμετοχή του ΔΝΤ εξυπηρετεί και την ελληνική πλευρά, καθώς δεν θα υποστούμε τις αφόρητες πιέσεις του Ταμείου για την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς εργασίας και σειρά άλλων θεμάτων.
Η έκθεση, όπως επισημαίνει ο κ. Ρουμελιώτης, «δείχνει πως μοναδική λύση ήταν να επιμείνει η τότε ελληνική κυβέρνηση στην άμεση αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Ο τότε γενικός διευθυντής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος Καν πίεζε μάλιστα την κυβέρνηση να ζητήσει την αναδιάρθρωση του χρέους αμέσως μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου, πράγμα που δεν συνέβη, με τις γνωστές επιπτώσεις». Στην ερώτηση: «Εσείς τι κάνατε ως εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΔΝΤ;» ο πρώην υπουργός υποστηρίζει: «Επέμενα με σειρά ενεργειών προς τον τότε πρωθυπουργό (σ.σ.: Γιώργος Παπανδρέου) και τον τότε υπουργό Οικονομικών (σ.σ.: Γιώργος Παπακωνσταντίνου) πως έπρεπε η κυβέρνηση να προωθήσει την ταχεία αναδιάρθρωση του χρέους, όπως επέμενε και ο Ντ. Στρος Καν. Αντίθετα, όλοι βλέπαμε τον υπουργό Οικονομικών να διατυμπανίζει πως η Ελλάδα θα βγει στις αγορές το 2012!»
«Αυτό που γράφω και στο βιβλίο, και το επιβεβαιώνει η έκθεση του ΙΕΟ, είναι ότι από τον Μάιο του 2010 ήταν γνωστό πως για να είναι βιώσιμο το ελληνικό πρόγραμμα έπρεπε να συνδυαστεί με αναδιάρθρωση του χρέους» λέει ο κ. Ρουμελιώτης. «Χωρίς αναδιάρθρωση, όπως τελικά συνέβη, έπρεπε να εφαρμοστούν δρακόντεια δημοσιονομικά μέτρα που θα επιβάρυναν την οικονομία σε μεγάλο βαθμό και θα είχαν οδυνηρότατες επιπτώσεις στη χώρα. Τα έγγραφα του ΔΝΤ αποδεικνύουν πως από τον Μάιο του 2010 ήταν γνωστό ότι τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα (2%-2,5% του ΑΕΠ) για άμεση μείωση του ελλείμματος θα οδηγούσαν την οικονομία σε μεγάλη ύφεση και το χρέος σε νέα ανοδική τροχιά».
Ο Παν. Ρουμελιώτης επισημαίνει πως η πρόσφατη έκθεση του ΙΕΟ αναφέρει ότι «σε μια προσπάθεια να επανέλθει το χρέος σε βιώσιμη τροχιά το πρόγραμμα προώθησε μια ασυνήθιστη ισχυρή εμπροσθοβαρή δημοσιονομική προσαρμογή και υιοθέτησε μια σειρά υπεραισιόδοξων υποθέσεων εργασίας όσον αφορά τις προοπτικές επανόδου (της Ελλάδας) στις αγορές, στους πολλαπλασιαστές, στις επιπτώσεις εσωτερικής υποτίμησης, τα αποτελέσματα των διαρθρωτικών αλλαγών και των εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις».
Η ουσία
Αν οι συγκεκριμένες προβλέψεις «ήταν περισσότερο ρεαλιστικές», τότε «θα είχαν επιδεινώσει τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους και ίσως άνοιγε η συζήτηση για εναλλακτικούς τρόπους αντιμετώπισής του και το ΔΝΤ θα είχε αποφύγει τις πολιτικές πιέσεις».
Στην ουσία, το ΔΝΤ παραδέχεται πως έβαζαν τους αριθμούς που επιθυμούσε κυρίως η γαλλική και η γερμανική πλευρά, ώστε το χρέος να εμφανίζεται βιώσιμο! «Κυρίως οι Γάλλοι (ο τότε πρωθυπουργός Νικολά Σαρκοζί και ο τότε επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ) απειλούσαν με κάθε δυνατό τρόπο, προκειμένου να διασώσουν τις γαλλικές τράπεζες, που είχαν μεγάλη έκθεση σε ελληνικά ομόλογα» λέει ο κ. Ρουμελιώτης.
Με την πολιτική των καθυστερήσεων στην αναδιάρθρωση του χρέους, όπως γράφει και στο βιβλίο του, «τελικά οι ξένες τράπεζες (σ.σ.: και κυρίως οι γερμανικές και γαλλικές) κατάφεραν να περιορίσουν την έκθεση σε ελληνικά κρατικά ομόλογα και επομένως τις ζημιές τους από το μεγαλύτερο κούρεμα (53% περίπου) που αποφασίστηκε στις 26-27 Οκτωβρίου 2011», το περίφημο PSI. Αντίθετα, οι ζημιές που υπέστησαν οι ελληνικές τράπεζες ήταν «μεγαλύτερες κατά 8 δισ. ευρώ».
«Το δυσάρεστο κλίμα στην Ευρώπη πιθανώς να αποβεί ευνοϊκό για τη χώρα»
Το σημερινό, εξαιρετικά δυσάρεστο κλίμα στην Ευρώπη πιθανώς να ευνοεί την ελληνική πλευρά, εκτιμά ο Παν. Ρουμελιώτης. «Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μεγάλους κινδύνους και κυρίως όσον αφορά την κατάσταση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος» επισημαίνει. «Οι αξίες των ευρωπαϊκών τραπεζών έχουν μειωθεί δραματικά, οι ιταλικές τράπεζες έχουν εξαιρετικά μεγάλα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Αν επιμείνουν οι Γερμανοί στην τήρηση των προβλέψεων της οδηγίας για την τραπεζική ένωση (που προβλέπει πως οι διασώσεις τραπεζών πρέπει να περιλαμβάνουν και κούρεμα καταθέσεων…), τότε ανοίγουν οι ασκοί του Αιόλου». Η εμπιστοσύνη των αποταμιευτών απέναντι στις τράπεζες δεν θα καταρρεύσει μόνο στην Ιταλία, αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, «τα υψηλά επίπεδα του δημοσίου χρέους στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης δείχνουν πως δεν υπάρχουν περιθώρια στήριξης των τραπεζών από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, εκτός και αν υπάρξει δημοσιονομική χαλάρωση». Η ελαστική στάση απέναντι σε Πορτογαλία και Ισπανία δείχνει, κατά τον κ. Ρουμελιώτη, πως οι Γερμανοί αντιλαμβάνονται την εξαιρετικά δύσκολη θέση στην οποία έχει περιέλθει η ευρωζώνη. Το συγκεκριμένο κλίμα μπορεί, πάντως, να βοηθήσει την Ελλάδα, η οποία θα δεχθεί λιγότερες πιέσεις κατά την επικείμενη δεύτερη αξιολόγηση, επισημαίνει.
