Η «σταυροφορία» (της αναρμόδιας) γεν. επιθεωρήτριας Δημόσιας Διοίκησης Μαρίας Παπασπύρου, η εμπλοκή της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου και τα αναπάντητα ερωτήματα για την κατάργηση ενός πολύτιμου θεσμούΑπό τη
Μαρία Παναγιώτου
Oι περισσότεροι έχει χρειαστεί, έστω και μία φορά, να επισκεφτούμε τα υποθηκοφυλακεία της χώρας. Ομως, ελάχιστοι γνωρίζουμε ακριβώς τι είναι ο θεσμός του υποθηκοφύλακα και γιατί εν τέλει είναι σημαντικός. Αλήθεια, όσοι έσπευσαν να τον χαρακτηρίσουν πεπαλαιωμένο και άχρηστο γνωρίζουν ακριβώς τι ισχυρίζονται; Μήπως έχουν κάποιο ίδιον συμφέρον;
Με το πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε στη Βουλή τον περασμένο Ιανουάριο αποφασίστηκε -μεταξύ άλλων- η ίδρυση ενός νέου δημόσιου φορέα με την επωνυμία Ελληνικό Κτηματολόγιο, στον οποίο θα απορροφηθούν τόσο η Εθνικό Κτηματολόγιο και Κτηματογράφηση (ΕΚΧΑ) όσο και τα υποθηκοφυλακεία της χώρας, και τον οποίο προώθησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, στους υποθηκοφύλακες θα προταθεί να γίνουν υπάλληλοι του υπουργείου Περιβάλλοντος. Είχε προηγηθεί, βεβαίως, μια τεράστια επίθεση εναντίον τους από κρατικούς λειτουργούς και στη συνέχεια από εισαγγελείς, των οποίων τα κίνητρα θα είχε ενδιαφέρον να γνωρίζαμε.
Μέχρι σήμερα τα υποθηκοφυλακεία της χώρας χωρίζονταν σε έμμισθα και σε άμισθα. Τα έμμισθα υποθηκοφυλακεία στελεχώνονταν από προσωπικό που είχε την ιδιότητα του δικαστικού υπαλλήλου. Στα άμισθα ο υποθηκοφύλακας και οι συνεργάτες του πληρώνονταν από τις υποθέσεις που διεκπεραίωναν και όχι από το Δημόσιο. Με τον ίδιο τρόπο καλύπτονταν και όλα τα πάγια και λειτουργικά έξοδα, για τα οποία το Δημόσιο δεν έχει καμία υποχρέωση.
Και κάπου εδώ αρχίζουν οι αντιφάσεις σε σχέση με τον νέο νόμο, καθώς ο θεσμός του υποθηκοφύλακα κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα ως θεσμός με λειτουργική ανεξαρτησία, σαν αυτή που έχουν οι δικαστικοί υπάλληλοι. Εν ολίγοις, κατοχυρώνεται ότι δεν έχουν εξαρτημένη σχέση από την εκτελεστική εξουσία αλλά υπόκεινται στις δικαστικές Αρχές, στους εισαγγελείς, και ο έλεγχός τους αλλά και οι προαγωγές τους αποφασίζονται από συμβούλιο δικαστών.
Ο λόγος είναι προφανής: Δεν πρέπει να δεχτούν καμία πίεση σε σχέση με τη δουλειά τους. Σκεφτείτε έναν υποθηκοφύλακα, του οποίου η επαγγελματική εξέλιξη εξαρτάται από την εκάστοτε κυβέρνηση! Πώς θα αντιδρούσε σε περίπτωση που δεχόταν πιέσεις για μια περίεργη μεταγραφή που θα αφορούσε περιουσία του Δημοσίου; Το πιθανότερο; Θα υποχωρούσε.
Επειτα από όλα αυτά οι υποθηκοφύλακες προσέφυγαν στο ΣτΕ (σ.σ.: η υπόθεση εκδικάστηκε και αναμένεται η απόφαση), καθώς θεωρούν αντισυνταγματική την κατάργησή τους. Και δεν είναι οι μόνοι. Εξάλλου, ακόμη και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής χαρακτήρισε αντισυνταγματικές τις διατάξεις του πολυνομοσχεδίου που αναφέρονται στην κατάργηση των άμισθων και έμμισθων υποθηκοφυλακείων.
«Για φανταστείτε εντολές όπως “κάνε το ένα” ή “παράλειψε το άλλο” με την απειλή πειθαρχικών. Ελέγχουν και δημόσια κτήση, και εδώ ελέγχων και ελεγχόμενος θα ταυτιστούν. Φανταστείτε μια ιεραρχική εντολή σε κάποιο κρίσιμο θέμα, όταν θα ελέγχεις την ιδιοκτησία του κράτους και θα είναι προϊστάμενός σου ο υπουργός. Αλλάζει το πράγμα, έτσι δεν είναι;» μας εξηγεί ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου Παναγιώτης Λαζαράτος, ο οποίος εκπροσώπησε τους υποθηκοφύλακες στο ΣτΕ. Αλήθεια, υπάρχει εδώ κάποιο μεθοδευμένο σχέδιο οι υπεύθυνοι για τον νομικό έλεγχο κτήσης να είναι άνθρωποι που θα λειτουργούν εκ θέσεως ως αχυράνθρωποι;
Αμοιβές
Ξαφνικά τον Απρίλιο του 2016 η γενική επιθεωρήτρια Δημόσιας Διοίκησης Μαρία Παπασπύρου ανακοινώνει ότι αρχίζει έλεγχο, για να διαπιστωθεί εάν οι υποθηκοφύλακες παρακρατούν παράνομα χρήματα από την αμοιβή τους, τα οποία έπρεπε να αποδώσουν στο Δημόσιο. Στην έρευνά της, η κυρία Παπασπύρου προσδίδει μορφή σχεδόν «σταυροφορίας», προκειμένου να επιστραφούν χρήματα στα δημόσια ταμεία.
Οπως εξηγήσαμε όμως, οι υποθηκοφύλακες δεν είναι δημόσιοι υπάλληλοι και ο έλεγχός τους δεν υπάγεται στη ΓΕΔΔ. Ετσι αντιδρούν και ζητούν να τη δουν. Πληροφορίες που κυκλοφόρησαν ότι στην ερώτηση των υποθηκοφυλάκων «πού τα λέει αυτά ο νόμος;» η κυρία Παπασπύρου απάντησε «τα λέω εγώ!» επιβεβαιώνονται από πηγές ως… ακριβείς.
Και επειδή ο έλεγχος από τη ΓΕΔΔ προφανώς δεν «στέκει», την υπόθεση… όλως περιέργως αναλαμβάνει η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ξένη Δημητρίου, η οποία δίνει εντολή για διαχειριστικό έλεγχο στις Εισαγγελίες Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά, και σε άλλες Εισαγγελίες. Εχουν γραφτεί κάποια πράγματα για τη φιλική σχέση, την οποία διατηρούν η κυρία Παπασπύρου και η κυρία Δημητρίου. Ομως, εκείνο που παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι ότι η Εισαγγελία Πειραιώς αποφάσισε να μην κάνει έλεγχο. Γιατί; Τι διαπίστωσε;
Πάντως, σύμφωνα με καταγγελίες του Δ.Σ. της Ενωσης Αμισθων Υποθηκοφυλάκων, η κυρία Παπασπύρου έκανε και σεμινάρια στους εισαγγελείς που ερευνούν τις εναντίον τους καταγγελίες.
Τεράστιο εθνικό θέμα ο έλεγχος της ιδιοκτησίας γης
Το 1993 ορίζεται με νόμο (άρθρο 20 του Ν. 2145/93) ότι τα αναλογικά δικαιώματα για ποσά άνω των 20.000 δρχ. (σ.σ.: δεν έχουμε αλλάξει ακόμη νόμισμα) αυξάνονται κατά 1 τοις χιλίοις. Από αυτό το ποσοστό ο άμισθος υποθηκοφύλακας θα παρακρατούσε επιπλέον το ένα τέταρτο (1/4) τοις χιλίοις για τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των συνθηκών λειτουργίας του υποθηκοφυλακείου, καθώς και για την εισαγωγή συστήματος πληροφορικής, η οποία θα γίνει με δαπάνη του. Το υπόλοιπο ποσοστό θα αποδιδόταν στο Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτιρίων (ΤΑΧΔΙΚ).
Ο παράτυπος έλεγχος της κυρίας Παπασπύρου θεωρητικά διαπιστώνει ότι τα υποθηκοφυλακεία δεν έχουν προχωρήσει στην απαιτούμενη μηχανογράφηση και υποστηρίζει ότι οι υποθηκοφύλακες πρέπει να επιστρέψουν τα χρήματα στο Δημόσιο.
Τα υποθηκοφυλακεία, όμως, σήμερα είναι μηχανογραφημένα, απλώς η πρόσβαση δεν είναι ανοιχτή στο κοινό. Για ποιον λόγο; Ειδικά εφόσον ουσιαστικά η κατοχύρωση γης και η ιδιοκτησία της είναι εθνικό θέμα. Αυτό θα είχε ενδιαφέρον να μας το απαντήσει κάποιος από τους αρμόδιους φορείς.
Η ιστορία, πάντως, αρχίζει λίγο νωρίτερα, συγκεκριμένα το 2012, όταν στα υποθηκοφυλακεία πηγαίνει το ΣΔΟΕ για έλεγχο. Από εκείνο το σημείο θα αρχίσει ένα γαϊτανάκι αλληλογραφίας του υπουργείου Οικονομικών με το υπουργείο Δικαιοσύνης, με την οποία το ΥΠΟΙΚ ζητάει τα συγκεκριμένα ποσά «να υπάγονται σε φόρο εισοδήματος». Σε αυτό το σημείο έχει ενδιαφέρον να δούμε την αντίδραση των υποθηκοφυλάκων. Σε επιστολή τους, το 2015, προς τον τότε γενικό γραμματέα του υπουργείου Δικαιοσύνης Κωνσταντίνο Κοσμάτο ζητούν απλώς να φορολογηθούν. Αναφέρουν, μεταξύ άλλων: «Σε καμία περίπτωση δεν επιθυμούμε, ιδίως σε αυτές τις δύσκολες στιγμές για τη χώρα και την κοινωνία, τη σύνδεση του κλάδου μας με συνθήκες ευνοϊκής φορολογικής μεταχείρισης. Για τον λόγο αυτό επαναλαμβάνουμε το πάγιο -από το 2012- αίτημά μας προς το υπουργείο σας για θέσπιση διάταξης, με την οποία τα εν λόγω εισπραττόμενα ποσά θα υπόκεινται για το μέλλον σε φόρο εισοδήματος».
Γιατί δεν φορολογήθηκαν τα ποσά όπως ζήτησαν οι υποθηκοφύλακες; Γιατί έναν χρόνο μετά ξεκίνησε έρευνα από αναρμόδιο φορέα; Τι γίνεται σήμερα με τον έλεγχο που διεξάγουν οι εισαγγελείς; Οι πληροφορίες μας λένε ότι έγινε μεγάλη προσπάθεια για να ασκηθούν διώξεις εν όψει και της εκδίκασης της υπόθεσης στο ΣτΕ. Εχουν ασκηθεί διώξεις; Με ποιες συνθήκες ασκήθηκαν; Αληθεύει ότι υπάρχει πόρισμα εισαγγελέως που δικαιώνει τους υποθηκοφύλακες; Γιατί η Εισαγγελία Πειραιά αρνήθηκε να κάνει ελέγχους; Αναμένουμε απαντήσεις και συνεχίζουμε την έρευνα μας.
