O ακριτικός νομός Καστοριάς είναι γεμάτος διαμάντια, αξιοθέατα όλων των ειδών, που γοητεύουν τον επισκέπτη. Κάποια από αυτά έχουν αναδειχθεί περισσότερο ή λιγότερο και κάποια εξακολουθούν να είναι κρυμμένα. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει η ιστορική κοινότητα Βογατσικού, γενέτειρα της οικογένειας Δραγούμη. Το Βογατσικό (ανήκει στον Δήμο Ορεστίδος) βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του νομού και σε απόσταση 26 χιλιομέτρων από την Καστοριά. Πλέον, με τον κάθετο άξονα της Εγνατίας η πρόσβαση στο χωριό από την πόλη είναι υπόθεση ενός τετάρτου πάνω – κάτω. Είναι χτισμένο σε μια θαυμάσια καταπράσινη τοποθεσία και περιβάλλεται από κατάφυτους λόφους, ενώ σε μικρή απόσταση ρέει ο ποταμός Αλιάκμονας.
Ο Θωμάς Δεληγιάννης δραστηριοποιείται επαγγελματικά στην Καστοριά, όμως η καρδιά του βρίσκεται στο Βογατσικό, εκεί όπου ζει η οικογένειά του, και με υπερηφάνεια δηλώνει Βογατσιώτης. Ανέλαβε λοιπόν να μας ξεναγήσει στο γραφικό χωριό του. Με φανερή αγάπη για τη γενέτειρά του μάς γύρισε στα όμορφα πέτρινα καλντερίμια, μάς έδειξε τα εναπομείναντα περίφημα μακεδονίτικα αρχοντικά (δυστυχώς έχει ερημώσει ένα από αυτά που προοριζόταν για μουσείο), το ιστορικό δημοτικό σχολείο, που χρονολογείται από το 1917, τις πετρόχτιστες βρύσες, την καλαίσθητη πλακόστρωτη πλατεία.
Στα υψώματα και γύρω από το χωριό υπάρχουν 16 γραφικά ξωκλήσια. Σε αυτά έβρισκαν καταφύγιο οι Μακεδονομάχοι. Μάλιστα, στον Προφήτη Ηλία στις 13 Μαρτίου 1904 (χρονιά που σκοτώθηκε μαχόμενος) διανυκτέρευσε ο Παύλος Μελάς, σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα, και έγραψε συγκινητική επιστολή στη γυναίκα του Ναταλία Δραγούμη, αδερφή του Ιωνα Δραγούμη.
Αυτά είναι κάποια από τα στοιχεία που συνηγορούν στην άποψη του Θωμά Δεληγιάννη ότι το Βογατσικό αξίζει να λάβει θέση στον τουριστικό χάρτη του νομού, ώστε να αναδειχθεί ως τουριστικός προορισμός. Αλλωστε, το χωριό, εκτός από το ένδοξο παρελθόν του, είναι ζωντανό, με φιλόξενους κατοίκους και μπορεί να χαρίσει όμορφες εμπειρίες στον επισκέπτη.
Η σφαγή του 1912
Το Βογατσικό αποτέλεσε κέντρο του Μακεδονικού Αγώνα. Διαβάζουμε στο βιβλίο του Χρυσόστομου Τζημάκα για την ιστορία του χωριού: «Το Βογατσικό με το ψευδώνυμο “Γάβρος” υπήρξε το κέντρο της Πολιτικής Επιτροπής και Οργάνωσης του Μακεδονικού Αγώνα, με πρόεδρο τον Οικονόμο Παπαδήμο και σωρεία άλλων επώνυμων και ανώνυμων Μακεδονομάχων. Σε αυτό βοήθησε ο αμιγής ελληνικός χριστιανικός πληθυσμός, η παντελής έλλειψη τουρκικών στοιχείων, πολιτών και στρατιωτικών, και κυρίως η παρουσία διάσημων ένθερμων πατριωτών, όπως τα μέλη της οικογένειας Δραγούμη. Επίσης, η παρουσία γιατρών στο Βογατσικό συνέβαλε στη νοσηλεία τραυματιών και ασθενών αγωνιστών. Η συμβολή των Βογατσιωτών στον αγώνα προκάλεσε την μήνιν των τουρκικών Αρχών. Ετσι, το Βογατσικό υπήρξε θύμα της μανίας των τουρκικών στρατευμάτων κατά του άμαχου ελληνικού πληθυσμού, με σφαγές και πυρπόληση του χωριού στις 29 Οκτωβρίου 1912».
Δημήτρης Κυριακόπουλος
