Σε μια υπόθεση που προκαλεί σοκ στο ιατρικό και δικαστικό σώμα, η ελληνική Δικαιοσύνη καλεί σε προανάκριση όλους τους ψυχιάτρους των δημόσιων ψυχιατρικών νοσοκομείων της Αττικής, ανοίγοντας ένα πρωτοφανές μέτωπο ανάμεσα στην Πολιτεία και το ιατρικό προσωπικό.
Η εντολή αφορά όλους τους ψυχιάτρους που εφημέρευσαν από την 1η Φεβρουαρίου 2024 και μετά, κατόπιν μηνυτήριας αναφοράς αστυνομικών της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Βορειοανατολικής Αττικής. Οι αστυνομικοί κατηγορούν τους γιατρούς για παράβαση καθήκοντος κατ’ εξακολούθηση και έκθεση κατά συρροή, υποστηρίζοντας ότι αρνήθηκαν την εισαγωγή ψυχικά πασχόντων ή δήλωσαν αδυναμία νοσηλείας λόγω έλλειψης κλινών.
Αντί όμως η Δικαιοσύνη να ελέγξει τις τεράστιες ελλείψεις στα ψυχιατρικά νοσοκομεία, το Πρωτοδικείο Αθηνών ζητά από το πρώην ΨΝΑ (νυν ΠΟΝΟΜΟΨΥΑ) να παραδώσει ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις όλων των εφημερευόντων ψυχιάτρων από 1/2/2024, προκειμένου να διερευνηθεί η υπόθεση.
Η προανάκριση, όπως φαίνεται, δεν αφορά μεμονωμένα περιστατικά, αλλά το σύνολο σχεδόν του ψυχιατρικού προσωπικού της Αττικής, σε μια διαδικασία που νομικοί κύκλοι χαρακτηρίζουν «μαζικό ποινικό άνοιγμα χωρίς προηγούμενο» κατά επιστημόνων του ΕΣΥ.
Νομικοί εκφράζουν ήδη αμφιβολίες για το αν μπορεί να στοιχειοθετηθεί «παράβαση καθήκοντος» σε περιπτώσεις που προκύπτουν από ανεπάρκεια κρατικών υποδομών -ευθύνη της Πολιτείας και όχι των γιατρών.
Αντίδραση των εργαζομένων: «Ποινικοποίηση της ψυχιατρικής»
Η απάντηση του Ενιαίου Συλλόγου Εργαζομένων ΨΝΑ Δαφνί ήταν άμεση και σκληρή. Σε ανακοίνωσή του ο Σύλλογος κάνει λόγο για: «πρωτοφανές γεγονός ωμής κρατικής παρέμβασης στο έργο των γιατρών. Κυβέρνηση, Αστυνομία και Εισαγγελείς παρεμβαίνουν με τον πιο ωμό τρόπο, την ώρα που το ΕΣΥ καταρρέει και οι γιατροί γίνονται αποδιοπομπαίοι τράγοι».
Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι οι διώξεις αυτές ποινικοποιούν την άσκηση της ψυχιατρικής και ζητούν την άμεση παρέμβαση του Υπουργείου Υγείας και της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας για να σταματήσει η διαδικασία.
Παράλληλα, ο Σύλλογος καλεί σε 48ωρη πανελλαδική απεργία στις 6 και 7 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων της ΟΕΝΓΕ, με συγκέντρωση στις 12:00 στο Υπουργείο Υγείας.
ΕΨΕ: «Να σταματήσει η ποινικοποίηση της άσκησης ψυχιατρικής»
Στο ίδιο μήκος κύματος και η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), που εξέδωσε ανακοίνωση με ιδιαίτερα αυστηρό ύφος.
«Με έντονη ανησυχία ενημερωθήκαμε για την κλήση όλων των ψυχιάτρων των δημόσιων κλινικών της Αττικής σε προανάκριση. Ουσιαστικά καλείται ολόκληρος ο ψυχιατρικός κόσμος του ΕΣΥ. Καλούμε τα Υπουργεία Υγείας, Προστασίας του Πολίτη και Δικαιοσύνης να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να σταματήσουν άμεσα την ποινικοποίηση της άσκησης της ψυχιατρικής», τονίζει, ενώ υπενθυμίζει ότι η έλλειψη κλινών και η υποστελέχωση των δημόσιων ψυχιατρικών μονάδων αποτελούν διαχρονικό πρόβλημα του συστήματος υγείας και όχι ευθύνη των γιατρών.
«Ουσιαστικά καλείται σε προανάκριση το σύνολο των ψυχιάτρων που υπηρετούν στις δημόσιες ψυχιατρικές κλινικές της Αττικής, καθώς είναι δεδομένο ότι στο διάστημα αυτό των 21 μηνών έχουν εφημερεύσει όλοι τους. Μιλάμε συνεπώς για δεκάδες, για να μην πούμε για εκατοντάδες ψυχιάτρους», σημειώνει χαρακτηριστικά η ΕΨΕ.
Ελλείψεις στα ψυχιατρικά νοσοκομεία: αριθμοί που σοκάρουν
Σύμφωνα με στοιχεία των εργαζομένων οι δημόσιες ψυχιατρικές κλίνες στην Ελλάδα έχουν περιοριστεί σε μόλις 900, την ώρα που οι κλίνες του ιδιωτικού τομέα ξεπερνούν τις 4.000.
Αποτέλεσμα είναι τα καθημερινά φαινόμενα αναμονής ασθενών σε αστυνομικά τμήματα, οι μετακινήσεις από νοσοκομείο σε νοσοκομείο και οι νοσηλείες σε ράντζα, εικόνα που οι εργαζόμενοι χαρακτηρίζουν «ντροπή για ένα ευρωπαϊκό κράτος».
Η υπόθεση, όπως προειδοποιούν, δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: γιατροί να καλούνται να λογοδοτήσουν ποινικά για συστημικές ελλείψεις του ΕΣΥ.
Προς το παρόν, η διαδικασία βρίσκεται στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης, ενώ μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να καθοριστούν οι ημερομηνίες καταθέσεων των γιατρών.
Η ΟΕΝΓΕ και η ΕΨΕ προετοιμάζουν συντονισμένες παρεμβάσεις και προσφυγές για την προστασία των ψυχιάτρων.
ΑΡΣΙ: «Ο ψυχικά πάσχων αντιμετωπίζεται ως ποινικός εγκληματίας»
Από την πλευρά της, η παράταξη ΑΡΣΙ των νοσοκομειακών γιατρών καταγγέλλει τις πολιτικές ηγεσίες των Υπουργείων Υγείας και Προστασίας του Πολίτη για «κατάφωρη παρανομία».
«Με βάση τα παραπάνω οι πολιτικές ηγεσίες των υπουργείων Υγείας και Προστασίας του Πολίτη εδώ και σχεδόν ένα χρόνο παρανομούν ασυστόλα, εκδίδοντας αντισυνταγματικές εγκυκλίους σύμφωνα με τις οποίες ο ψυχικά πάσχων πρέπει να “εγκλείεται” ως ποινικός εγκληματίας και όχι να αντιμετωπίζεται ως ασθενής», σημειώνει η ΑΡΣΙ, ενώ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αντικαταστήσει την ιατρική κρίση με αστυνομική αυθαιρεσία, σημειώνοντας:
«Παραβιάζοντας κάθε νόμο και κάθε επιστημονική δεοντολογία, θέλουν να αποφασίζει ο κάθε αστυνομικός —και όχι ο ψυχίατρος— για το αν κάθε συγκεκριμένος ασθενής χρειάζεται ψυχιατρική νοσηλεία ή όχι».
Η ανακοίνωση συνεχίζει με σκληρούς χαρακτηρισμούς: «Μεταφορτώνουν στους υγειονομικούς —γιατρούς, νοσηλευτές, τραυματιοφορείς κ.λπ.— την ευθύνη για το οτιδήποτε συμβεί μέσα στον χώρο του ΤΕΠ από τη στιγμή που η αστυνομία φέρει κάποιον ασθενή με εισαγγελική εντολή ακούσιας ψυχιατρικής εκτίμησης μέχρι την ψυχιατρική εκτίμηση ή/και εισαγωγή. Απλά οι αστυνομικοί τον “ξεφορτώνουν” στην είσοδο του ΤΕΠ και εξαφανίζονται αστραπιαία, ουσιαστικά λέγοντας στους υγειονομικούς: ‘κόφτε τον λαιμό σας, δεν μας ενδιαφέρουν οι ελλείψεις προσωπικού σας, δεν μας ενδιαφέρει αν υπάρχει διαθέσιμη κλίνη νοσηλείας ή όχι’».
Οι πρώτες συλλήψεις το καλοκαίρι – Προάγγελος της σημερινής κρίσης
Η υπόθεση έχει τις ρίζες της στο περασμένο καλοκαίρι. Στις 2 Ιουλίου, δύο ψυχίατροι της Πολυδύναμης Νοσηλευτικής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Αττικής (πρώην ΨΝΑ Δαφνί) συνελήφθησαν εν ώρα εφημερίας, με τη σύμφωνη γνώμη Εισαγγελέα. Η κατηγορία ήταν ότι δεν διέγνωσαν ανάγκη ακούσιας νοσηλείας σε άτομο που συνοδευόταν από αστυνομικούς.
Η ΕΙΝΑΠ τότε μίλησε για «απαράδεκτη περίπτωση αστυνομικής αυθαιρεσίας και παρέμβασης στο ιατρικό έργο», καταγγέλλοντας ότι η σύλληψη βασίστηκε στη διαφωνία αστυνομικών με την ιατρική εκτίμηση των ψυχιάτρων.
Μετά από πολύωρη ταλαιπωρία στο Αστυνομικό Τμήμα, οι γιατροί αφέθηκαν ελεύθεροι, ωστόσο η υπόθεση αποτέλεσε την αφετηρία μιας γενικευμένης ποινικής στοχοποίησης του κλάδου.
Η ΕΙΝΑΠ ασκεί δριμεία κριτική στο Υπουργείο Υγείας, κατηγορώντας το ότι «παρακολουθεί σιωπηλά την κατάσταση, αφήνοντας έκθετους τους ψυχιάτρους και επιτρέποντας την υποβάθμιση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας».
