Οκτώ χρόνια συμπληρώνονται αύριο από τη φονική πλημμύρα που σάρωσε τη Μάνδρα Αττικής και χρωμάτισε ανεξίτηλα τον Νοέμβριο του 2017 με το βαρύτερο ανθρώπινο τίμημα που έχει γνωρίσει η χώρα από ανάλογο φαινόμενο.
Συνολικά 24 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες, εγκλωβισμένοι στα ορμητικά νερά που κατέκλυσαν τους δρόμους, τα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους. Οκτώ χρόνια μετά, για τους συγγενείς των θυμάτων ο χρόνος δεν κύλησε ποτέ πραγματικά. Η απώλεια παραμένει παρούσα, ενώ το αίσθημα δικαίωσης δεν ήρθε ποτέ -ούτε από τις πολιτικές αρχές, ούτε από τη Δικαιοσύνη, όπως καταγγέλλουν.
Σήμερα, οι μνήμες αναβιώνουν με ένταση όχι μόνο λόγω της μαύρης επετείου, αλλά και επειδή η υπόθεση επέστρεψε φέτος στις δικαστικές αίθουσες. Τον περασμένο Αύγουστο, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων απάλλαξε ομόφωνα την πρώην δήμαρχο Μάνδρας, τον πρώην προϊστάμενο της ΥΔΟΜ και μία υπάλληλο της Περιφέρειας Αττικής, που κατηγορούνταν για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Μια απόφαση που έπεσε σαν μαχαιριά στους συγγενείς των θυμάτων, ειδικά αφού η εισαγγελέας της έδρας είχε ζητήσει την ενοχή των δύο υπαλλήλων. Η υπόθεση είχε οδηγηθεί ξανά στο Εφετείο ύστερα από αναίρεση του Αρείου Πάγου, την οποία είχαν ζητήσει οι οικογένειες.
Στο κλίμα αυτό, ο Αναστάσιος Μπερέτας -ο άνθρωπος που έχασε τον πατέρα του στη φονική πλημμύρα και εδώ και χρόνια είναι πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών, Θανόντων και Πληγέντων Μάνδρας 2017- περιγράφει μια πραγματικότητα που, όπως λέει, συνεχίζει να τον πληγώνει βαθιά. Για εκείνον και για δεκάδες οικογένειες, η τραγωδία δεν αποτελεί μόνο μια επακόλουθη δίκαιη διεκδίκηση· αποτελεί διαρκή αγώνα απέναντι στην αδιαφορία.
Ο κ. Μπερέτας επιμένει πως η καταστροφή του 2017 δεν μπορεί να θεωρηθεί «ακραίο καιρικό φαινόμενο», όπως επιχειρήθηκε τότε, αλλά κάτι πολύ πιο βαθιά ριζωμένο: μια προδιαγεγραμμένη τραγωδία. Με όσα έχουν γίνει από τότε μέχρι σήμερα, θεωρεί ότι η ευθύνη του κράτους δεν μπορεί να αμφισβητηθεί:
«Οκτώ χρόνια αργότερα, με ένα αντιπλημμυρικό έργο να ’ναι έτοιμο, με τα έργα ορεινής υδρονομίας να έχουν γίνει, με τους σωλήνες που άλλαξαν τώρα, αποδεικνύουν τις ενοχές του ελληνικού κράτους».
Και συνεχίζει, υπενθυμίζοντας ότι αρκετοί από τους ανθρώπους που χάθηκαν το 2017 είχαν κινδυνεύσει ξανά δύο χρόνια πριν: «Απ’ τους θανόντες της Μάνδρας, το 2015 κινδυνέψαν να πεθάνουνε. Πάλι. Κινδυνέψαν να πνιγούνε και τη γλιτώσανε για λίγο. Το ’17 αυτοί οι άνθρωποι που κινδυνέψαν το ’15, πνιγήκανε. Δεν μπορούν να μου λένε “το φαινόμενο”. Δεν μπορώ να το δεχτώ ότι είναι το φαινόμενο. Αυτή είναι η εύκολη λύση για να αποποιηθούν τις ποινικές διώξεις τους. Και τις ευθύνες που έχουνε».
Οι δηλώσεις του αντιπαραβάλλουν το αφήγημα των «ακραίων καιρικών φαινομένων» με την πραγματικότητα της ανυπαρξίας υποδομών, των μπαζωμένων ρεμάτων, της έλλειψης αντιπλημμυρικών έργων και της αδιαφορίας που είχε προηγηθεί -μιας αδιαφορίας που, όπως λένε οι συγγενείς, στοίχισε ανθρώπινες ζωές.
Η στιγμή της απώλειας: «Απλά μου ’χαν κοπεί τα πόδια»
Τα λόγια του κ. Μπερέτα θυμίζουν πως πίσω από τον αριθμό «24 νεκροί», υπάρχουν οικογένειες που διαλύθηκαν σε μια στιγμή. Όπως περιγράφει ο ίδιος, η είδηση του θανάτου του πατέρα του έφτασε με τρόπο απότομο και ασύλληπτο.
«Την προηγούμενη μέρα, πως τα ‘φερε ο Θεός, μιλήσαμε… Και κάποια στιγμή, την ώρα της εργασίας μου, απλά με ενημέρωσαν ότι κάτι έχει γίνει και πρέπει να φύγω, χωρίς να μου ’χουν πει τι. Όταν τελικά έπιασα το κινητό στα χέρια μου, συνειδητοποίησα ότι έχω πολλές αναπάντητες κλήσεις από τη μητέρα μου και αμέσως κατάλαβα ότι κάτι κακό έχει συμβεί…», ανέφερε και συνέχισε:
«Όταν λοιπόν το έμαθα… το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν “πώς θα το πω αυτό το πράγμα στην αδερφή μου;”… Απλά μου ’χαν κοπεί τα πόδια».
«Το κράτος από το 2017 μέχρι σήμερα είναι απόν»
Πέρα από την απώλεια, οι συγγενείς των θυμάτων αναφέρονται στη διαχρονική αδιαφορία της Πολιτείας. Ο κ. Μπερέτας δηλώνει ξεκάθαρα: «Και ποτέ κανένας δεν έδειξε το ενδιαφέρον. Ούτε η τότε κυβέρνηση, ούτε η τώρα κυβέρνηση, ούτε κανένας. Σε τίποτα. Το κράτος από το 2017 μέχρι σήμερα είναι απόν».
Το μόνο οικονομικό βοήθημα δόθηκε με καθυστέρηση 1,5 έτους, ενώ πολλές οικογένειες παρέμειναν μόνες απέναντι στην ανέχεια και το πένθος.
Ο ίδιος θυμάται πώς η αδελφή του, τότε φοιτήτρια, προσπάθησε να συνεχίσει τις σπουδές της, ενώ εκείνος εργαζόταν σε δύο δουλειές: «Ο πατέρας μας δούλευε μέρα – νύχτα… και σε μια μέρα παραλίγο να της τα στερήσουν όλα».
Τραύματα που δεν επουλώθηκαν
Στη συνέχεια, ο κ. Μπερέτας τονίζει ότι η Πολιτεία αδιαφόρησε και για τους επιζώντες. «Ήταν κρεμασμένη σε ένα δέντρο για ώρες… ούτε σε αυτή τη γυναίκα δεν έχει υπάρξει μια βοήθεια από το κράτος… Τίποτα», τονίζει, εξηγώντας πως πολλοί από τους επιζώντες ζουν μέχρι σήμερα με τραυματικές μνήμες, χωρίς καμία ψυχολογική ή κοινωνική υποστήριξη. Ορισμένοι μεταφέρουν ακόμη τις εικόνες εκείνης της μέρας σαν να συνέβη χθες.
Η απογοήτευση είναι διάχυτη και στις προσπάθειες επικοινωνίας με τους αρμόδιους: «Έχουμε χτυπήσει την πόρτα επανειλημμένες φορές… μας αγνοούν… Έχω στείλει επιστολή σε έναν υφυπουργό και δύο υπουργούς, και κανένας μα κανένας δεν έχει απαντήσει».
Ο κ. Μπερέτας θυμάται ακόμη περιστατικό όπου δικηγόρος μίλησε υποτιμητικά σε πατέρα που έχασε τον γιο του, αλλά και μια οικογένεια που ξεκληρίστηκε. «Μια οικογένεια έμεινε… τρία παιδιά ορφανά… Η μεγάλη κόρη βρίσκεται συνέχεια στα νοσοκομεία», υπογράμμισε.
Παρά την απουσία κάλυψης, παρά την πολιτική αδιαφορία και τη δικαστική απογοήτευση, οι συγγενείς των θυμάτων δηλώνουν πως δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τον αγώνα. Η τελευταία συνέντευξη Τύπου τους στην ΕΣΗΕΑ πραγματοποιήθηκε σχεδόν χωρίς δημοσιογράφους. «Δεν θα σταματήσουμε. Η δικαίωση δεν είναι απλά μια δικαστική ετυμηγορία. Είναι η ηθική αναγνώριση ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν χάθηκαν από μια κακιά στιγμή, αλλά από την εγκατάλειψη ενός ολόκληρου συστήματος», καταλήγει ο πρόεδρος.
