Πλήρης χαρτογράφηση για δηλώσεις, δόσεις, απαλλαγές και τις παγίδες που κρύβουν ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ
Ένας πρακτικός χάρτης 86 σημείων για να αποφύγουν οι κληρονόμοι λάθη και καθυστερήσεις
Η ΑΑΔΕ δημοσίευσε έναν εκτεταμένο οδηγό με ογδόντα έξι επιμέρους σημεία, ώστε ο κληρονόμος να γνωρίζει από την αρχή πώς θα ξεκινήσει σωστά τη διαδικασία και από ποια υπηρεσία πρέπει να περάσει. Το πρώτο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι η πληρωμή του φόρου αλλά κάτι πολύ πιο απλό. Πού πρέπει να υποβληθεί η δήλωση. Στο myPROPERTY ή στη ΔΟΥ. Η επιλογή καθορίζει την ταχύτητα της εκκαθάρισης, τις διορθώσεις που μπορεί να κάνει ο φορολογούμενος και το αν η υπόθεση θα κριθεί από αυτοματοποιημένο σύστημα ή από υπάλληλο.
Η αρμόδια υπηρεσία προσδιορίζεται από την τελευταία δηλωμένη κατοικία του κληρονομούμενου. Για τις περιοχές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης, τα ΚΕΦΟΚ αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου τις σχετικές υποθέσεις.
Πότε η δήλωση γίνεται στο myPROPERTY και πότε στη ΔΟΥ
Οι απλές υποθέσεις που περιλαμβάνουν κινητά περιουσιακά στοιχεία και ακίνητα εντός περιοχών αντικειμενικού συστήματος περνούν αυτόματα μέσα από το myPROPERTY. Σε αυτές τις περιπτώσεις η δήλωση μπορεί να υποβληθεί είτε από τον κληρονόμο είτε από τον συμβολαιογράφο όταν απαιτείται αποδοχή κληρονομίας. Με την οριστική υποβολή πραγματοποιείται άμεσα η εκκαθάριση και εκδίδεται πράξη προσδιορισμού φόρου μαζί με την ταυτότητα οφειλής.
Σύνθετες υποθέσεις, όπως ακίνητα εκτός αντικειμενικού, αγροτεμάχια με ειδικά χαρακτηριστικά, αιτήματα αναβολής φορολογίας ή κινητά που δεν επιτρέπουν δόσεις, πρέπει να υποβληθούν μέσω της επιλογής «Δήλωση Φόρου Κληρονομιάς μέσω ΔΟΥ». Εκεί η υπόθεση εξετάζεται από υπάλληλο και όχι από το σύστημα. Αν μία δήλωση ξεκινήσει στη ΔΟΥ, όλες οι τροποποιητικές που θα ακολουθήσουν υποβάλλονται αποκλειστικά εκεί.
Τι συμβαίνει με τα ακίνητα, τον ΑΤΑΚ και τον ΚΑΕΚ
Με την εισαγωγή του ΑΤΑΚ εμφανίζονται αυτόματα τα στοιχεία που έχει δηλώσει ο κληρονομούμενος στον ΕΝΦΙΑ. Αν τα στοιχεία είναι λανθασμένα, ο κληρονόμος δεν έχει τη δυνατότητα να τα αλλάξει από το myPROPERTY. Η διόρθωση γίνεται αποκλειστικά στη ΔΟΥ. Για περιπτώσεις που δεν έχουν ΑΤΑΚ, για ακίνητα που άλλαξαν κατάσταση μέσα στο έτος ή για ειδικές δηλώσεις αποκλειστικής χρήσης, ο κληρονόμος χρησιμοποιεί την επιλογή «Χωρίς ΑΤΑΚ» και περιγράφει αναλυτικά το ακίνητο.
Σε περιοχές με ΚΑΕΚ η καταχώριση του κωδικού είναι υποχρεωτική. Αν ο κωδικός είναι εσφαλμένος, το σύστημα εμφανίζει προειδοποιήσεις και δεν επιτρέπει την ολοκλήρωση της δήλωσης.
Η απαλλαγή πρώτης κατοικίας και η σωστή ομαδοποίηση ακινήτων
Για να εφαρμοστεί η απαλλαγή πρώτης κατοικίας απαιτείται ομαδοποίηση των ακινήτων που λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο. Η κατοικία, η αποθήκη και η θέση στάθμευσης δηλώνονται μαζί ώστε το σύστημα να υπολογίσει την απαλλαγή στα πρώτα είκοσι τετραγωνικά σε αποθήκες και θέσεις στάθμευσης. Όποιος είχε λάβει απαλλαγή στο παρελθόν και την έχει άρει πρέπει να επιλέξει την ένδειξη «Απαλλαγή Α Κατοικίας άλλη φορά» και να προσθέσει τα στοιχεία της άρσης.
Ο ρόλος του συμβολαιογράφου και οι δυνατότητες που έχει
Ο συμβολαιογράφος συμπληρώνει ηλεκτρονικά τη δήλωση μόνο όταν πρόκειται να συντάξει συμβόλαιο αποδοχής. Μπορεί να αποθηκεύει προσωρινές εκδόσεις, να τις διορθώνει, να τις διαγράφει και να τις αποστέλλει στον κληρονόμο για αποδοχή. Μετά την αποδοχή, ο ρόλος του περιορίζεται στην ηλεκτρονική επισύναψη όλων των δικαιολογητικών και στην καταχώριση του συμβολαίου. Αν χρειαστεί να διορθωθούν στοιχεία ακινήτου, αυτό γίνεται μόνο με διαγραφή του αντίστοιχου ΦΥΑΑ.
Τροποποιητικές δηλώσεις και διαδικασία εκκαθάρισης
Κάθε τροποποιητική δήλωση λειτουργεί ως πλήρης ανανέωση της αρχικής. Εμφανίζει όλα τα στοιχεία, σωστά και λανθασμένα, και ο κληρονόμος πρέπει να ενημερώσει ό,τι αλλάζει. Αν η τροποποιητική αυξήσει τον φόρο, βεβαιώνεται μόνο η διαφορά. Αν μειώσει τον φόρο, εκδίδεται πράξη επιστροφής.
Πληρωμή φόρου και οι παγίδες στις δόσεις
Ο φόρος καταβάλλεται σε έως δώδεκα διμηνιαίες δόσεις, ενώ για ανήλικους φθάνει τις είκοσι τέσσερις. Η ελάχιστη δόση είναι πεντακόσια ευρώ. Με εφάπαξ εξόφληση στην πρώτη προθεσμία προβλέπεται έκπτωση πέντε τοις εκατό.
Υπάρχει όμως μια σημαντική εξαίρεση. Αν η δήλωση αφορά αποκλειστικά κινητά περιουσιακά στοιχεία, το σύστημα κρίνει αν διασφαλίζεται η πληρωμή σε δόσεις. Αν η διασφάλιση θεωρηθεί ανεπαρκής, ο φόρος πρέπει να πληρωθεί μέσα σε τρεις εργάσιμες ημέρες. Διαφορετικά η υπόθεση περνά στη ΔΟΥ όπου εξετάζεται το ενδεχόμενο εμπράγματης ασφάλειας ή εγγυητικής επιστολής.
Οι πληρωμές γίνονται μέσω web banking, χρεωστικής κάρτας ή IRIS. Πιστωτικές κάρτες δεν γίνονται δεκτές.
Πιστοποιητικά και ενημερώσεις χωρίς επίσκεψη στη ΔΟΥ
Ο κληρονόμος ενημερώνεται από το myAADE για αποδοχή δήλωσης, απόρριψη, φόρο που επιβλήθηκε και προθεσμίες πληρωμής. Μπορεί επίσης να εκδώσει τη δήλωση, την πράξη προσδιορισμού, την ταυτότητα οφειλής και το πιστοποιητικό του άρθρου 102 όταν η υπόθεση είναι αφορολόγητη ή έχει εξοφληθεί πλήρως χωρίς καμία επίσκεψη σε ΔΟΥ.
