Η καρατόμηση του Νικολάου Καρανικόλα, η δικαίωσή του, η άρνηση συμμόρφωσης και η αίτηση αναστολής και ακύρωσης
Μια υπόθεση που αναδεικνύει κρίσιμα ερωτήματα για τον τρόπο άσκησης εξουσίας στον Δήμο Αθηναίων και κατά πόσο αυτή συμβαδίζει με τις δημοκρατικές αρχές της διαφάνειας και της θεσμικής ανεξαρτησίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο τις τελευταίες εβδομάδες.
- Από την Ιωάννα Τσέφλιου
Πρόκειται για την αιφνίδια απομάκρυνση και ουσιαστική «καρατόμηση» του Νικολάου Καρανικόλα, έμπειρου στελέχους με μακρά υπηρεσιακή διαδρομή, εξέλιξη που πολλοί εργαζόμενοι και υπηρεσιακοί παράγοντες ερμηνεύουν ως κίνηση με σαφές πολιτικό υπόβαθρο.
Ο κ. Καρανικόλας υπηρέτησε επί οκτώ χρόνια ως υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων (DPO), θέση που απαιτεί απόλυτη ανεξαρτησία, ενώ επί πενταετία διετέλεσε διευθυντής της Διεύθυνσης Δημοτικής Περιουσίας. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η «δημοκρατία», η σταθερή αυτή πορεία ανατράπηκε τον περασμένο Φεβρουάριο, αμέσως μετά την τοποθέτηση νέου αντιδημάρχου στη Διεύθυνση, του κ. Χαρλαύτη. Χωρίς καμία υπηρεσιακή αιτιολόγηση, όπως αναφέρουν πηγές εντός του δήμου, ο κ. Καρανικόλας υποβαθμίστηκε σε απλό προϊστάμενο – απόφαση που εξέπληξε ακόμη και έμπειρους διοικητικούς παράγοντες.
Η μετακίνησή του στο Τμήμα Διαφάνειας και Επικοινωνίας της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου προκάλεσε αμέσως θεσμικό προβληματισμό, καθώς θεωρήθηκε ασύμβατη με την ιδιότητά του ως DPO. Η νομοθεσία απαγορεύει ρητά στον υπεύθυνο Προστασίας Δεδομένων να ασκεί καθήκοντα που συνεπάγονται επεξεργασία προσωπικών πληροφοριών, κάτι που συνέβαινε ακριβώς στη νέα θέση του. Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων ζήτησε μάλιστα επίσημες εξηγήσεις από τον δήμο για την επιλογή αυτή.
Μετά την ένστασή του προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, η Επιτροπή του άρθρου 152 -ένα ιδιαίτερα αυστηρό όργανο ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων των ΟΤΑ- εξέτασε την υπόθεση και στις 5 Σεπτεμβρίου εξέδωσε ομόφωνη και απολύτως σαφή απόφαση. Εκρινε ότι η υποβάθμιση του κ. Καρανικόλα ήταν παράνομη και αναιτιολόγητη, ενώ η τοποθέτησή του στο Τμήμα Διαφάνειας παραβίαζε ευθέως την ανεξαρτησία του ρόλου του.
Ως εκ τούτου, διέταξε την άμεση επαναφορά του στη θέση του διευθυντή Δημοτικής Περιουσίας. Η απόφαση αυτή είχε ήδη κοινοποιηθεί στον δήμο από τις 22-23 Οκτωβρίου.
Παρά την καθαρότητα της κρίσης, η δημοτική Αρχή δεν προχώρησε στην εφαρμογή της. Σε δύο διαδοχικά δημοτικά συμβούλια, το θέμα τέθηκε με επιμονή, μεταξύ άλλων και από τον συγγραφέα, δημοσιογράφο και δημοτικό σύμβουλο Ελευθέριο Σκιαδά. Με δύο διαδοχικές ερωτήσεις του, ο κ. Σκιαδάς ζήτησε εξηγήσεις για την άρνηση συμμόρφωσης, επισημαίνοντας ότι σε ανάλογες περιπτώσεις ο δήμος είχε κινηθεί άμεσα και χωρίς καθυστέρηση.
Απάντηση έδωσε ο γενικός γραμματέας κ. Μπόκος, ο οποίος έκανε λόγο για «δυσερμήνευτη» απόφαση που βρίσκεται «υπό μελέτη», διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι ο δήμος δεν αρνείται ποτέ την εφαρμογή αποφάσεων που δικαιώνουν εργαζομένους. Οπως παρατήρησε όμως ο κ. Σκιαδάς, η στάση αυτή έμοιαζε περισσότερο με κωλυσιεργία παρά με θεσμική σοβαρότητα, θέση που επιβεβαιώθηκε εκ των υστέρων.
Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο αποκαλυπτική. Στις 25 Νοεμβρίου η Οικονομική Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει αίτηση αναστολής και αίτηση ακύρωσης κατά της απόφασης του άρθρου 152. Η κίνηση αυτή χαρακτηρίστηκε από υπηρεσιακούς παράγοντες άνευ προηγουμένου: για πρώτη φορά ο Δήμος Αθηναίων επέλεξε να στραφεί όχι κατά απόφασης που του επιβάλλει κύρωση, αλλά κατά απόφασης που δικαιώνει εργαζόμενο. Για τους εργαζομένους, η στάση αυτή συνιστά ευθεία στοχοποίηση.
Αλλαγή θέσης
Ο Σύλλογος Εργαζομένων του δήμου αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας σκληρή ανακοίνωση, στην οποία κάνει λόγο για πρωτοφανή υπόθεση και αφήνει σαφείς αιχμές για προσωπική και συνδικαλιστική δίωξη. Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Καρανικόλας είναι εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΔΑ και πρόεδρος του Ταμείου Αλληλοβοήθειας, στοιχεία που, όπως τονίζουν οι εργαζόμενοι, όχι μόνο δεν συνεκτιμήθηκαν, αλλά ενδεχομένως συνέβαλαν στην επιθετική αντιμετώπισή του.
Παράλληλα, τα έγγραφα της Επιτροπής 152 επισημαίνουν ότι η αλλαγή θέσης εκθέτει τον υπάλληλο σε άμεση σύγκρουση συμφερόντων, αφού του ανατίθενται καθήκοντα επεξεργασίας δεδομένων που ο ίδιος, ως DPO, οφείλει να εποπτεύει ανεξάρτητα. Η υπόθεση έχει και προσωπική διάσταση, αφού, σύμφωνα με πηγές, ο κ. Καρανικόλας έχει επιβαρυνθεί οικονομικά και ψυχολογικά, βιώνοντας έναν κύκλο πίεσης που άρχισε με την αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας στη διεύθυνσή του.
Ολα αυτά συνολικά δημιουργούν ένα ευρύτερο ερώτημα για τον τρόπο με τον οποίο η δημοτική Αρχή του Χάρη Δούκα αντιλαμβάνεται τις θεσμικές ισορροπίες. Η επιλογή της να αμφισβητήσει μια ομόφωνη απόφαση ελέγχου νομιμότητας, αντί να συμμορφωθεί με αυτήν, για πολλούς αποτελεί ένδειξη μιας πιο συγκεντρωτικής και παρεμβατικής αντίληψης περί διοίκησης, όπου η πολιτική βούληση υπερισχύει των θεσμικών εγγυήσεων.
Το Διοικητικό Εφετείο θα λάβει την τελική απόφαση
Η τελική κρίση μεταφέρεται πλέον στο Διοικητικό Εφετείο, όπου εκκρεμούν η αίτηση αναστολής και η αίτηση ακύρωσης. Μέχρι τότε η υπόθεση του κ. Καρανικόλα λειτουργεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγκρουσης ανάμεσα στη διοικητική λειτουργία και την πολιτική εξουσία, και ως υπενθύμιση ότι οι δημοκρατικοί κανόνες δεν δοκιμάζονται μόνο σε μεγάλα ζητήματα, αλλά και σε φαινομενικά «μικρές», αλλά απολύτως ενδεικτικές, υποθέσεις της καθημερινής διοίκησης.
Σε κάθε περίπτωση, ο Δήμος Αθηναίων δεν λειτουργεί για να επιβεβαιώνει την ισχύ της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, αλλά για να δρα προς όφελος των πολιτών του. Οταν οι θεσμικές αποφάσεις παρακάμπτονται και η διοικητική ανεξαρτησία υποσκάπτεται, το πρώτο που πλήττεται δεν είναι ένα πρόσωπο ή μία υπηρεσία, αλλά το ίδιο το έργο του δήμου και η εμπιστοσύνη των ανθρώπων που τον στηρίζουν και τον χρηματοδοτούν.
