Ολες οι θρησκευτικές αναζητήσεις ξεκινάνε από τους διωκόμενους – και εν προκειμένω τέτοιοι σύγχρονοι «διωκόμενοι» στις ΗΠΑ λογίζονται οι νεαροί άνδρες που εν μέσω φεμινιστικών ιδεολογημάτων και «woke» υστερίας δεν ξέρουν κυριολεκτικά πού να σταθούν
- Του Α.Π. Δημόπουλου
Τους αποκαλούν (στις ΗΠΑ) «Orthobros» – «Ortho» γιατί εγκαταλείπουν μια Προτεσταντική συνήθως Εκκλησία (ή τον Καθολικισμό) και γίνονται Ορθόδοξοι και «bros» (από τη φιλική προσφώνηση «bro») ακριβώς γιατί το φαινόμενο έχει συνδεθεί με μια ορισμένη δημογραφία, που κύρια χαρακτηριστικά της είναι η νεαρή ηλικία και το ανδρικό φύλο. Ετσι, τελικά, ο νεολογισμός μπορεί να διαβαστεί είτε με την έμφαση «εξ αριστερών» (στο συνθετικό «Ortho») και στη διάσταση της αλλαγής δόγματος (γιατί γίνονται Ορθόδοξοι) είτε με την έμφαση «εκ δεξιών» (στο συνθετικό «bro») και στη διάσταση της νεανικής ανδρικής ταυτότητας (πώς η Ορθοδοξία εντάσσεται σε αυτό που αποκαλείται συχνά αρνητικά «bro culture» – τον κώδικα συμπεριφοράς και αντιλήψεων μιας μεγάλης ομάδας νέων ανδρών, που διαρκώς στοχοποιούμενοι σε μια κοινωνία φεμινιστικών και «woke» ιδεολογημάτων αναζητούν διέξοδο διαμέσου της αυτο-επιβεβαίωσης της «αρρενωπότητας»).
Είτε με την έμφαση στο ένα είτε στο άλλο συνθετικό πάντως, αυτή η πρόσφατη («μετα-πανδημική») δημοφιλία της Ορθοδοξίας στην Αμερική είναι σίγουρα εντυπωσιακή ακριβώς, γιατί και είναι κάτι το νέο αλλά και γιατί για πρώτη φορά επιχειρείται να εξηγηθεί (με τους «Orthobros» να σχολιάζονται πλέον και στον Τύπο) «εξω-πολιτικά». Γιατί βέβαια προηγουμένως και για πολλά χρόνια υπήρχαν δυο ανάλογα ρεύματα «μετακίνησης δόγματος» εντός των Χριστιανών της Αμερικής, που εξηγούνταν πολιτικά.
Ετσι, στη μεν Λατινική Αμερική (που είναι Ρωμαιοκαθολική και υπήρχε εδώ και χρόνια αναγνωρίσιμη μετακίνηση στον Προτεσταντισμό, κυρίως τις «Ευαγγελικές Εκκλησίες») πολλοί έλεγαν ότι ο Καθολικισμός, ιστορικά συνδεδεμένος με τις δικτατορίες της περιοχής και διαρκώς πληττόμενος από σκάνδαλα, είχε οδηγήσει πολλούς φτωχούς να στραφούν στις «κοινωνικά» ευαίσθητες «Ευαγγελικές Εκκλησίες», εγκαταλείποντας αυτό που θεωρείτο «καθεστηκυία» θρησκεία. Από την άλλη, αντιστρόφως, στις ΗΠΑ την περίοδο 1980-2000 οι «Ευαγγελικές Εκκλησίες» τράβηξαν κοντά τους μεγάλα τμήματα που πληθυσμού, υπερασπίζοντας ηχηρά (από την εποχή Ρέιγκαν) μια συντηρητική κοινωνική ατζέντα (κατά των αμβλώσεων και υπέρ της παραδοσιακής οικογένειας) και την «καθεστηκυία» θρησκεία, ως θεσμό γενικότερα – μάλιστα μετά το 2000 αυτή η συντηρητική στροφή άρχισε να ενισχύει και τον Καθολικισμό στην Αμερική, εν μέρει διότι πολλοί προβεβλημένοι του συντηρητικού λόγου της δημόσιας ζωής (όχι μόνο πολιτικοί αλλά και συντηρητικοί ανώτατοι δικαστές) υπήρξαν Καθολικοί. Ομως, ενώ στις περιπτώσεις αυτές οι εξηγήσεις ήταν πάντοτε κατά βάση πολιτικές, στην περίπτωση της «μετα-πανδημικής» δημοφιλίας της Ορθοδοξίας στην Αμερική αυτή ελλείπει. Ετσι, ο νεολογισμός των «Orthobros» είναι εύλογος γιατί η εξήγηση είναι πρωτίστως θρησκευτική και ταυτοτική.
Λένε δηλαδή (για να ξεκινήσω με «δεξιά έμφαση» στο συνθετικό «bro») ότι, ιστορικά, όλες οι θρησκευτικές αναζητήσεις ξεκινάνε από τους διωκόμενους – και εν προκειμένω τέτοιοι σύγχρονοι «διωκόμενοι» στις ΗΠΑ λογίζονται οι νεαροί άνδρες που εν μέσω φεμινιστικών ιδεολογημάτων και «woke» υστερίας δεν ξέρουν κυριολεκτικά πού να σταθούν. Και λένε περαιτέρω ότι την εποχή της πανδημίας, όταν η μοναξιά των αμερικανικών «suburbia» χτύπησε κόκκινο και η αναζήτηση νοηματοδότησης μέσω της θρησκείας έγινε ακόμα εντονότερη (μια παραδοσιακή εξήγηση της συγκριτικά μεγαλύτερης θρησκευτικότητας της Αμερικής), οι «bros» ανακάλυψαν κάπως την Ορθοδοξία και μετά (όπως γίνεται στην «bro culture») η ανακάλυψη έγινε «κίνημα».
Και ο λόγος (τελικά λένε) που η Ορθοδοξία έγινε τόσο θελκτική είναι ότι σε μια δημογραφική κατηγορία, που βασανίζεται τόσο βαθιά από την ανασφάλεια της κουλτούρας γενικότερα (της ίδιας της θρησκείας μη εξαιρουμένης, με πολλές Προτεσταντικές Εκκλησίες στην Αμερική να παρίστανται ανεκτικές στις φεμινιστικές και «woke» ακρότητες), η επαφή με την Ορθοδοξία λειτούργησε ως κάθαρση. Βρήκαν μια πίστη (για να χρησιμοποιήσω διατυπώσεις του Τύπου των ΗΠΑ), που δεν κάνει «εκπτώσεις». Που μιλάει την ίδια αρχαία γλώσσα. Που δεν ενδιαφέρεται να γίνει ελκυστική. Που δεν παίζει με το δόγμα – είπαμε, «Ορθόδοξη». Και έπειτα όλα αυτά γίνονται προσιτά, εμπειρικά και αισθητικά από το ίδιο το λειτουργικό της. Εδώ στις λειτουργίες κάθεσαι όρθιος, οι ναοί πλημμυρίζουν στο χρώμα των εικόνων, οι πιστοί κοινωνούν από το ίδιο κουτάλι, οι ιερείς δεν μοιάζουν με τον διπλανό σου. Τα διάβαζα και δεν το πίστευα ότι διάβαζα αμερικανικό Τύπο! Με άλλα λόγια, βεβαιότητα, αρρενωπότητα, ομορφιά, έτσι δεν είναι, «bro»; Δεν ξέρω, στην κοινωνιολογία της «bro culture» πάω πάσο, αλλά όλες αυτές οι αναλύσεις σίγουρα επισημαίνουν ορθά ότι η Ορθοδοξία διαθέτει πράγματα που την κάνουν ελκυστική σε ένα τέτοιο νεανικό (και «μετα-νεωτερικό») ακροατήριο. Με το «αισθητικό πλεονέκτημα» του λειτουργικού της να είναι όντως ισχυρό.
Ομως δεν πρέπει να συσκοτίζεται επίσης το γεγονός ότι για ένα τέτοιο «μετα-νεωτερικό» ακροατήριο, εθισμένο ταυτόχρονα στην εικόνα και στην πληροφορία αλλά και στον σχετικισμό και στην αμφιβολία, το μείζον με την Ορθοδοξία είναι η αποφατικότητα των απαντήσεών της. Σε ένα νεανικό ακροατήριο, που έχει ανατραφεί με τη σύγχρονη κοσμολογία και το Big Bang αλλά και τον ηθικό σχετικισμό σύσσωμης της μετα-νιτσεϊκής διανόησης, ο Χριστιανισμός όπως και όλες οι μεγάλες θρησκείες του «θεϊσμού» καλούνται, συχνά, να δώσουν άβολες απαντήσεις. Εκεί όμως η Ορθοδοξία έχει πλεονέκτημα, ακριβώς γιατί είναι αποφατική, οι έσχατες απαντήσεις της αφήνονται στο άρρητο και αυτό δεν είναι αποφυγή αλλά υψηλή Θεολογία.
Ετσι, για το «μετα-νεωτερικό» νεανικό ακροατήριο, που είναι μεν έμπλεο αμφιβολίας αλλά ταυτόχρονα διψάει για αισθητικούς συμβολισμούς και μυστικιστικές αναζητήσεις, το κίνητρο δεν είναι μόνο αισθητικο-ψυχολογικό (όπως το επισημαίνει ορθά ο Τύπος των ΗΠΑ για τους «Orthobros»), αλλά και διανοητικό, και έχει επίσης να κάνει με το ότι η Ορθοδοξία ξέρει πότε να απαντά και πότε όχι.
