Η δημογραφική κατάρρευση της πατρίδας μας επηρεάζει περισσότερο τον στρατηγικής σημασίας νομό της, με την πληθυσμιακή ερήμωση, χωρίς άμεσα μέτρα, να είναι δυστυχώς μη αναστρέψιμη
- Θεοφάνης Μαλκίδης*
Οπως αναφερόταν στο τελευταίο πόρισμα της Βουλής για το δημογραφικό ζήτημα, η γεννητικότητα στην Ελλάδα είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως, και το πρόβλημα παίρνει εθνικές διαστάσεις, απειλώντας την εθνική μας συνέχεια και επιβίωση.
Ετσι, το 2025 αποτέλεσε αρνητικό σταθμό, καθώς καταγράφηκαν μόλις 66.532 γεννήσεις και 122.914 θάνατοι. Ο πληθυσμός συρρικνώθηκε έντονα, καθώς το φυσικό ισοζύγιο έδειξε «έλλειμμα» μεγαλύτερο των 56.382 ανθρώπων μέσα σε μόλις ένα έτος, με αποτέλεσμα οι θάνατοι να είναι σχεδόν διπλάσιοι από τις γεννήσεις. Αν από τα παραπάνω στοιχεία αφαιρεθούν οι γεννήσεις των αλλοδαπών, την προηγούμενη χρονιά ο ελληνικός πληθυσμός μειώθηκε ακόμη περισσότερο.
Σύμφωνα με τους αμείλικτους αριθμούς, το 2025 συμπληρώθηκαν δεκαέξι χρόνια συνεχούς μείωσης του ελληνικού πληθυσμού, ζήτημα το οποίο οι σχετικές έρευνες τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς μας είχαν προειδοποιήσει αρκετά έτη νωρίτερα.
Ετσι, σύμφωνα με τα ετήσια δελτία φυσικής κίνησης πληθυσμού, από το 2009 έως σήμερα, αν υπολογιστεί ο συνολικός αριθμός γεννήσεων, από τον οποίο θα πρέπει να αφαιρεθεί ο συνολικός αριθμός θανάτων και επιπλέον να γίνει και η αφαίρεση του συνολικού αριθμού γεννήσεων από αλλοδαπούς, ο ελληνικός πληθυσμός μειώθηκε πάνω από 600.000 ανθρώπους.
Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο Αναστ. Λαυρέντζος, η παραπάνω πληθυσμιακή μείωση σημαίνει ότι χάθηκε πληθυσμός που αντιστοιχεί στους κατοίκους 11 ελληνικών πόλεων μεσαίου μεγέθους, όπως η Δράμα, η Καβάλα, η Καλαμάτα, η Κοζάνη, τα Ιωάννινα, η Καρδίτσα, η Χαλκίδα, τα Χανιά, οι Σέρρες, η Κόρινθος και η Αλεξανδρούπολη!
Από την παραπάνω μείωση δεν συνυπολογίζεται ο μεγάλος αριθμός Ελλήνων οι οποίοι στο ίδιο χρονικό διάστημα (2009-2025) έφυγαν (και συνεχίζουν να φεύγουν στο εξωτερικό) για αναζήτηση καλύτερης τύχης για αυτούς και τα παιδιά τους. Με αυτά τα δεδομένα η παραπάνω πληθυσμιακή μείωση σε καιρό ειρήνης ξεπερνά τις απώλειες που υπέστη η πατρίδα μας την περίοδο του πολέμου και της Κατοχής (1940-1944)!
Επιπλέον της παραπάνω μείωσης, επειδή οι γεννήσεις είναι κατά πολύ λιγότερες από τις αναγκαίες για την αναπλήρωση των γενεών, δηλαδή τη συνέχεια του έθνους μας, οι νέοι ως ποσοστό στον συνολικό πληθυσμό μειώνονται, με αποτέλεσμα σήμερα η Ελλάδα να είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, η πέμπτη πιο γερασμένη χώρα στον κόσμο!
Οι λόγοι για τη μείωση, πολλοί και ποικίλοι: η αδυναμία των ζευγαριών να τεκνοποιήσουν λόγω της οικονομικής κατάστασης, οι επιπτώσεις των μέτρων των Μνημονίων, εξαιτίας των οποίων τα ζευγάρια που εργάζονται με μειωμένους μισθούς και πολύ περισσότερο τα ζευγάρια με ένα ή και δύο ανέργους αδυνατούν να κάνουν παιδιά (όσα δεν έχουν) ή περισσότερα παιδιά (για όσα έχουν και θέλουν να αποκτήσουν κι άλλα). Οι νέοι σε ηλικία άνεργοι αδυνατούν να συνάψουν γάμο, ενώ οι άνεργοι νέοι σε ηλικία μεταναστεύουν (μαζί με τα παιδιά τους) στο εξωτερικό και δύσκολα θα επιστρέψουν στην Ελλάδα.
Η παραπάνω ζοφερή δημογραφική κατάσταση δεν θα μπορούσε να αφήσει απέξω και τον πιο στρατηγικής σημασίας νομό της πατρίδας μας, τον Εβρο, εκεί όπου μαζί με τα νησιά του Αιγαίου κρίνεται, μεταξύ των άλλων, η συνέχεια του Ελληνισμού. Η καταστροφική πυρκαγιά του 2023 στον Εβρο, συνάντησε την άμυνα της φύσης, η οποία και θα αναγεννήσει τα καμένα εδάφη, η πληθυσμιακή όμως ερήμωση, χωρίς άμεσα μέτρα, είναι δυστυχώς μη αναστρέψιμη.
Εάν ακολουθηθεί η δημογραφική κατάσταση που υπήρξε τα προηγούμενα χρόνια, προβλέπεται ότι σε λιγότερα από τριάντα έτη ο Εβρος θα μετατραπεί σε νομό-φάντασμα, αφού οι περισσότεροι οικισμοί θα έχουν ερημώσει πλήρως από μόνιμους κατοίκους και θα έχουν απομείνει μόνο στην Αλεξανδρούπολη και στις γύρω από την πρωτεύουσα του νομού περιοχές.
Στον Εβρο τα φυσικά ισοζύγια γεννήσεων/θανάτων στην καλύτερη περίπτωση ήταν 1/1 στην Αλεξανδρούπολη και 1/1,25 στην Ορεστιάδα, δηλαδή περίπου μία γέννηση για κάθε θάνατο, μόλις και μετά βίας δηλαδή δεν μειώνεται ο πληθυσμός ή μειώνεται πολύ αργά. Πουθενά στον Εβρο δεν αυξάνεται ο πληθυσμός, αλλά μειώνεται με ραγδαίους ρυθμούς σε σχεδόν όλους τους δήμους.
Στην πιο δεινή δημογραφική κατάσταση βρίσκεται η Δημοτική Ενότητα Τριγώνου του Δήμου Νέας Ορεστιάδας στα σύνορα Ελλάδας – Βουλγαρίας – Τουρκίας, όπου εμφανίζεται το υψηλότερο αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων/θανάτων με 1/18,5. Ενα πραγματικά εφιαλτικό νούμερο, αφού για κάθε νεογέννητο πεθαίνουν σχεδόν 19 Εβρίτες! Ακολουθεί η Δημοτική Ενότητα Μεταξάδων, με 1/12, η Δημοτική Ενότητα Κυπρίνου: 1/9, η Δημοτική Ενότητα Βύσσας: 1/6,4, η Δημοτική Ενότητα Ορφέα: 1/4, η Δημοτική Ενότητα Τυχερού: 1/3,6, η Δημοτική Ενότητα Σουφλίου: 1/3, η Δημοτική Ενότητα Φερών: 1/2,7, η Δημοτική Ενότητα Διδυμοτείχου: 1/2, η Δήμος Σαμοθράκης: 1/1,8.
Σήμερα ο νομός Εβρου έχει περίπου 200 κατοικημένα χωριά, με τα μισά από αυτά να έχουν διψήφιο αριθμό κατοίκων. Στα υπόλοιπα, κυρίως σε αυτά που βρίσκονται κοντά στις πόλεις, δεν κατοικούν στην καλύτερη περίπτωση περισσότερα από 300-400 άτομα, ενώ περίπου 1.000 κατοίκους έχουν μόνο κάποιες από τις παλιές έδρες δήμων, όπως οι Φέρες, το Τυχερό και η Νέα Βύσσα. Αρα σε μία εικοσαετία από σήμερα στον Εβρο θα έχουμε 4-5 πόλεις και έρημα χωριά ή κάποια με ελάχιστους κατοίκους, αφού σήμερα το 90% των κατοίκων στα χωριά είναι ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ στα περισσότερα χωριά έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που έγινε η τελευταία γέννηση.
Είναι σαφές πως δεν θα αλλάξουν τα δεδομένα εάν δεν παρθούν μέτρα αμέσως, η Ελλάδα και ο Εβρος θα γερνούν, και μάλιστα θα βρίσκονται ανάμεσα στις πρώτες περιοχές παγκοσμίως, έχοντας και τον υψηλότερο βαθμό ηλικιακής εξάρτησης (δηλαδή οι εναπομείναντες νέοι θα πρέπει να εργάζονται για ολοένα και περισσότερους ηλικιωμένους). Ειδικότερα, στον νομό Εβρου η δημογραφική κατάρρευση είναι προ των πυλών και επιπλέον στη στρατηγικής αυτής σημασίας περιοχή της πατρίδας μας η πληθυσμιακή παράμετρος αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και κυριαρχίας, το οποίο πρέπει να εξετασθεί με σοβαρότητα και ευθύνη, αφού το «μέτρο» με το βοήθημα των 10.000 ευρώ όσων αποφασίσουν να κατοικήσουν μόνιμα στον Εβρο απέτυχε παταγωδώς από τη στιγμή που δεν θα έχουν πού να εργαστούν.
Τελικώς, λόγω της σπουδαιότητας του Εβρου, λόγω του επείγοντος του δημογραφικού ζητήματος, κάθε καθυστέρηση θα δυσχεραίνει κι άλλο την κατάσταση, συνεπώς οι αποφάσεις για την αντιστροφή της κατάστασης πρέπει να ληφθούν άμεσα πριν είναι πολύ αργά…
*Διδάκτωρ Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών
