Μία σύνθετη νομική μάχη, με άμεσο αντίκτυπο στην εξέλιξη της δίκης για την τραγωδία των Τεμπών, βρίσκεται πλέον ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας. Οι συνήγοροι υπεράσπισης των 16 κατηγορούμενων πρώην στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ ζήτησαν την αναστολή της διαδικασίας, επικαλούμενοι την παράλληλη ποινική έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη σύμβαση 717.
Το αίτημα δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί απρόσμενο. Η συγκεκριμένη νομική κατεύθυνση είχε διαφανεί τόσο από προηγούμενες συνεδριάσεις της δίκης όσο και από άλλη συναφή διαδικασία, η οποία αναβλήθηκε επ’ αόριστον λόγω της αναμενόμενης εκδίκασης της οικονομικής υπόθεσης για την επίμαχη σύμβαση.
Το δικαστήριο καλείται τώρα να αποφασίσει εάν οι δύο διαδικασίες αφορούν την ίδια εγκληματική συμπεριφορά και εάν υπάρχει κίνδυνος οι κατηγορούμενοι να διωχθούν ή να τιμωρηθούν δύο φορές για τις ίδιες πράξεις.
Η παράλληλη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ασκήσει ποινικές διώξεις για απάτη σχετική με επιχορηγήσεις και, για συγκεκριμένα πρόσωπα, για ψευδή βεβαίωση και άλλα οικονομικά εγκλήματα.
Η έρευνά της αφορά, μεταξύ άλλων, τις διαδοχικές παρατάσεις της σύμβασης 717, την υποβολή ανακριβών ή ελλιπών στοιχείων, καθώς και συγκεκριμένες συμβατικές πράξεις και παραλείψεις.
Η σύμβαση 717 συνδέεται με την αναβάθμιση των συστημάτων ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου. Η διερεύνηση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας επικεντρώνεται στην οικονομική ζημία που φέρεται να προκλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ελληνικό Δημόσιο από τον τρόπο εκτέλεσης και τις παρατάσεις της.
Αντίθετα, το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων εξετάζει για τα στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών, με πράξη ή παράλειψη, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο πολλών ανθρώπων.
Γιατί ζητούν αναστολή ή αναβολή
Οι συνήγοροι υποστήριξαν ότι ορισμένες από τις υλικές πράξεις και παραλείψεις που περιλαμβάνονται στην κατηγορία της εθνικής ποινικής διαδικασίας εξετάζονται ταυτόχρονα και από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Κατά τη θέση της υπεράσπισης, η επικάλυψη δημιουργεί ζήτημα κατανομής αρμοδιότητας μεταξύ των δύο δικαστικών διαδικασιών. Παράλληλα, επικαλούνται τον κίνδυνο μελλοντικής διπλής δίωξης ή τιμωρίας για το ίδιο αδίκημα.
Για τον λόγο αυτό ζήτησαν την αναστολή της διαδικασίας ή ακόμη και την αναβολή της δίκης, μέχρι να προσδιοριστεί η εκδίκαση της οικονομικής υπόθεσης για τη σύμβαση 717. Στην υπόθεση εκείνη κατηγορούνται κατά κύριο λόγο πρώην στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ και εργολάβοι.
Πέρα από την αναστολή, οι συνήγοροι έθεσαν ευθέως ζήτημα αρμοδιότητας του Τριμελούς Εφετείου, ζητώντας να εξεταστεί εάν αποκλειστικά αρμόδια για συγκεκριμένες πράξεις είναι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Το αίτημα είχε διαφανεί από προηγούμενη συνεδρίαση
Η κατεύθυνση της υπερασπιστικής γραμμής είχε γίνει εμφανής κατά την προηγούμενη συνεδρίαση. Τότε ο συνήγορος του πρώην επιθεωρητή διοίκησης του ΟΣΕ στη Λάρισα, Θέμης Σοφός, υπέβαλε αίτημα προδικαστικής παραπομπής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ακόμη νωρίτερα, ανάλογο ζήτημα είχε ανακύψει στη δίκη ελεγκτή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Η συγκεκριμένη δίκη αναβλήθηκε επ’ αόριστον, προκειμένου ο κατηγορούμενος να δικαστεί στο πλαίσιο της διαδικασίας που θα προσδιοριστεί για τη σύμβαση 717.
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί ακόμη και κατά την ανάκριση για την υπόθεση των Τεμπών.
Οι προβληματισμοί για την άσκηση των διώξεων
Οι ίδιοι νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η Εισαγγελία Εφετών Λάρισας άσκησε δίωξη στα πρώην στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, αφού εκείνα είχαν ήδη απολογηθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τους είχαν επιβληθεί μεγάλα χρηματικά ποσά ως εγγυήσεις.
Παράλληλα, εκφράζουν προβληματισμό για το γεγονός ότι την ίδια περίοδο δεν ασκήθηκαν διώξεις σε γενικούς γραμματείς του υπουργείου Μεταφορών.
Ερωτήματα διατυπώνονται και για τη χρονική έκταση των διώξεων. Ο εφέτης ανακριτής επέλεξε να επεκτείνει την έρευνα στο παρελθόν μέχρι το 2016 και όχι μέχρι το 2014, όταν υπογράφηκε η σύμβαση 717.
Οι 14 από τους 16 βρίσκονται και στη δίωξη της EPPO
Από τους 16 κατηγορουμένους της ΕΡΓΟΣΕ που δικάζονται για την υπόθεση των Τεμπών, οι 14 περιλαμβάνονται στην κύρια δίωξη που άσκησε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία τον Δεκέμβριο του 2023 για απάτη σχετική με επιχορηγήσεις. Για τους άλλους δύο κατηγορουμένους, τον Βασίλειο Παππά και τον Απόστολο Τσακίρη, η σχετική οικονομική υπόθεση αρχειοθετήθηκε χωρίς να ασκηθεί ποινική δίωξη.
Οι συνήγοροι υποστηρίζουν ότι ορισμένες από τις ίδιες αιτήσεις για παρατάσεις της σύμβασης, όπως και συγκεκριμένες συμβατικές παραλείψεις, περιλαμβάνονται και στις δύο ποινικές διαδικασίες.
Με βάση τους ισχυρισμούς της, η υπεράσπιση ζητεί από το δικαστήριο να εξετάσει τρία διαφορετικά ενδεχόμενα:
- Την αναγνώριση αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, δηλαδή της European Public Prosecutor’s Office – EPPO.
- Την αναστολή της εθνικής ποινικής διαδικασίας κατ’ εφαρμογή του άρθρου 59 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
- Την υποβολή προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Κεντρικό επιχείρημα των συνηγόρων είναι η αρχή σύμφωνα με την οποία κανείς δεν επιτρέπεται να διώκεται ή να τιμωρείται δύο φορές για το ίδιο αδίκημα.
Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας καλείται πλέον να κρίνει εάν η εθνική κατηγορία αφορά την ίδια εγκληματική συμπεριφορά που διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αναστολής βάσει του άρθρου 59 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και εάν απαιτείται η παρέμβαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση επί των αιτημάτων θα καθορίσει εάν η δίκη θα συνεχιστεί κανονικά ή εάν η διαδικασία για τα στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ θα «παγώσει» μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από τη σύμβαση 717.
