Η πρόσφατη σύλληψη βυτιοφόρου στο Αιγάλεω να αδειάζει στον Κηφισό λύματα γνωστής μπισκοτοβιομηχανίας δεν αποκάλυψε απλώς ένα περιβαλλοντικό έγκλημα, αλλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το «πλυντήριο» των βιομηχανικών αποβλήτων στην Αττική. Το πραγματικό πρόβλημα εστιάζεται στο σύστημα ελέγχου και παραλαβής στο Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Μεταμόρφωσης (ΚΕΛΜ), το οποίο παρέχει στις επιχειρήσεις το τέλειο άλλοθι νόμιμης διάθεσης.
Στην πράξη, η είσοδος ενός βυτιοφόρου καταγράφεται συνοπτικά από την ΕΥΔΑΠ, χωρίς τη δημιουργία ψηφιακού αποτυπώματος που να πιστοποιεί την ακριβή προέλευση, την ώρα φόρτωσης και το είδος του φορτίου. Η απουσία μοναδικού αριθμού για κάθε δρομολόγιο επιτρέπει σε επικίνδυνα βιομηχανικά λύματα να δηλώνονται ως απλά αστικά. Έτσι, μια γενική ένδειξη στο ζυγολόγιο μπορεί να θολώσει εντελώς την ταυτότητα του αποβλήτου και το ίδιο χαρτί εισόδου να καλύψει πολλαπλές παραβάσεις.
Αντί οι εταιρείες να επενδύσουν στην εγκατάσταση μιας στοιχειώδους μονάδας προεπεξεργασίας εντός των εργοστασίων τους, φαίνεται πως επιλέγουν τη φθηνότερη λύση των εργολάβων μεταφοράς. Τα οργανικά υπολείμματα από ζύμες και σάκχαρα που εντοπίστηκαν στο συγκεκριμένο περιστατικό –με το χημικά απαιτούμενο οξυγόνο να αγγίζει τα 25.000 mg/L– καταναλώνουν όλο το διαλυμένο οξυγόνο του ποταμού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το ήδη τραυματισμένο οικοσύστημα να ασφυκτιά και οι αυτόχθονες πληθυσμοί ψαριών να εγκαταλείπουν τα μολυσμένα σημεία, αναζητώντας καθαρότερα νερά προς την Πάρνηθα.
Αδυναμία επιβολής ουσιαστικών κυρώσεων
Το διάτρητο σύστημα ιχνηλάτησης προδικάζει και το μέγεθος των ποινών, εξηγώντας γιατί εταιρείες με τεράστιο βιομηχανικό εκτόπισμα επιλέγουν αυτή την πρακτική. Όταν οι έλεγχοι λειτουργούν αποσπασματικά και μόνο κατόπιν εορτής, οι αρχές μπορούν να επιβάλουν πρόστιμο αποκλειστικά για την ποσότητα που εντοπίστηκε την ημέρα της παράβασης. Είναι νομικά και τεχνικά αδύνατον να στοιχειοθετηθεί αναδρομικά η συστηματική ρύπανση προηγούμενων μηνών ή ετών.
Παράλληλα, λόγω της υπαγωγής τέτοιων μονάδων σε χαμηλότερες κατηγορίες περιβαλλοντικών απαιτήσεων (κατηγορία Β, με Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις), η πλημμελής ιχνηλάτηση και τα ελλιπή παραστατικά αντιμετωπίζονται ως απλές διοικητικές παραβάσεις. Το αναμενόμενο πρόστιμο, ακόμα και αν αποδειχθεί η ενοχή της βιομηχανίας, αναμένεται να είναι χαμηλό και εντελώς δυσανάλογο του κύκλου εργασιών της, καθιστώντας την περιβαλλοντική παράβαση ένα οικονομικά υπολογισμένο ρίσκο.
