Χάος δισ. ευρώ στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ
Νέα έκθεση-κόλαφος του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον Γεωργιάδη, με απογραφές που δεν συμφωνούν
Φάρμακα αξίας δισεκατομμυρίων σε αποθήκες με ελλιπή εποπτεία, απογραφές που δεν συμφωνούν και σοβαρά ασθενείς να περιμένουν έξω από τα φαρμακεία, εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες. Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον ΕΟΠΥΥ φέρνει στο «φως» ένα πλέγμα οργανωτικών κενών και ανεπαρκών ελέγχων, αφήνοντας βαρύτατα εκτεθειμένους τη διοίκηση του οργανισμού και το υπουργείο Υγείας. Πίσω από τις διακηρύξεις περί αναβάθμισης των υπηρεσιών, οι ελεγκτές βρήκαν να λείπουν ακόμα και στοιχειώδεις δικλίδες για την προστασία πολύτιμων θεραπειών και δημόσιου χρήματος.
Ο έλεγχος σε 14 φαρμακεία, με περίοδο αναφοράς το 2024 και το 2025 έως τις 30 Απριλίου, αποτυπώνει συστημικές αδυναμίες. Το μέγεθος της ευθύνης αποκαλύπτουν οι αριθμοί: η αξία των φαρμάκων που διαχειρίστηκε συνολικά το δίκτυο έφτασε περίπου τα 2,3 δισ. ευρώ το 2024 και τα 2,6 δισ. το 2025, σε τιμές προμήθειας χωρίς ΦΠΑ, πριν από εκπτώσεις διαπραγμάτευσης, rebate και clawback.
Πίσω από τα ποσά βρίσκεται μια αλυσίδα προβλημάτων. Το πληροφοριακό σύστημα δεν υποστήριζε αυτοματοποιημένη παρακολούθηση λήξεων, ειδοποιήσεις εξάντλησης αποθεμάτων και διασύνδεση των επιμέρους αποθηκών. Για να βρεθεί διαθέσιμο φάρμακο αλλού, επιστρατεύονταν τηλεφωνήματα και διαδικτυακές ομάδες προσωπικού. Ακόμα σοβαρότερο είναι το γεγονός ότι εντοπίστηκαν παραγγελίες, ενώ υπήρχε ήδη απόθεμα, χωρίς καταγεγραμμένη κατανάλωση τους προηγούμενους μήνες.
Την ίδια στιγμή οι ημερομηνίες λήξης ελέγχονταν… εμπειρικά από τους εργαζομένους. Την ίδια στιγμή στις απογραφές καταγράφηκαν αποκλίσεις μεταξύ πραγματικών και ηλεκτρονικών αποθεμάτων, παλαιές εκκρεμότητες που μεταφέρονταν από χρονιά σε χρονιά και καθυστερημένες καταχωρίσεις. Σε δύο φαρμακεία μεγάλου φόρτου απουσίαζε ακόμα και το υπόλοιπο έναρξης από το πληροφοριακό σύστημα.
Εντύπωση προκαλεί και το γεγονός ότι στην πλειονότητα των ελεγχόμενων φαρμακείων δεν προέκυψε οποιοσδήποτε έλεγχος από τα επιτελικά όργανα του ΕΟΠΥΥ κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Η οργάνωση και η λειτουργία τους δεν είχαν απασχολήσει τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου. Δισεκατομμύρια σε διακίνηση, αλλά βασικές δικλίδες προστασίας παρέμεναν ζητούμενο.
Το οργανωτικό κενό συμπληρώνει η μη έκδοση του προβλεπόμενου από το 2014 Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας. Η υποστελέχωση καλυπτόταν κυρίως με συμβασιούχους και αποσπάσεις, ενώ η σύγχυση ρόλων δυσχέραινε τον καταλογισμό ευθυνών. Οι εργαζόμενοι καλούνταν να κρατήσουν όρθιο ένα σύστημα με θεσμικά δεκανίκια. Η διαδικασία κατάρτισης του οργανισμού είχε αρχίσει, κατά τον ΕΟΠΥΥ, το 2022.
Χρόνια αργότερα παρέμενε ανολοκλήρωτη. Πόσο ακόμη μπορεί η πολιτική ηγεσία να αντιμετωπίζει ως εκκρεμότητα τη σαφή κατανομή καθηκόντων σε υπηρεσίες που διαχειρίζονται τόσο ακριβά και κρίσιμα φάρμακα για χιλιάδες ασθενείς;
Παράλληλα, σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις καταγράφηκαν αναμονή ασθενών έξω στο κρύο, στη βροχή ή στον καύσωνα, επτά σκαλιά χωρίς ράμπα ή αναβατόριο, διαρροή οροφής χωρίς αλλοίωση φαρμάκων και ελλείψεις στην προστασία ψυγείων και χώρων. Ο ΕΟΠΥΥ επικαλέστηκε τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αναφέροντας πιλοτική λειτουργία νέου προγράμματος από τον Νοέμβριο του 2025. Η έκθεση, πάντως, δεν πιστοποιεί συνολική αποκατάσταση των αδυναμιών.