Νεαροί μαχαίρωσαν 14χρονο στον Χολαργό. Ο ένας εκ των δραστών αφενός δήλωσε ότι έριξαν «μόνο τρεις» μαχαιριές στο θύμα, αφετέρου καμάρωνε για την πράξη του, αναρτώντας βίντεο στο διαδίκτυο, το οποίο είχε ως μουσική επένδυση «τραγούδι» τραπ με τους ακόλουθους στίχους: «Δεν ξεχνάω για όλα αυτά που είπες, σ’ το ορκίζομαι στη μάνα μου, θα σου ανοίξουμε τρύπες».
Αυτού του περιστατικού έχουν προηγηθεί εκατοντάδες παρόμοια, που δείχνουν πόσο έχει αυξηθεί η εφηβική και νεανική παραβατικότητα μέσα σε ένα περιβάλλον αξιακής κατάρρευσης και απουσίας ουσιαστικών προτύπων.
Οι οικογενειακές σχέσεις είναι το πρώτο σημείο που πρέπει να εξεταστεί για να εξηγηθεί το φαινόμενο. Πολλοί γονείς, εξαντλημένοι από τον οικονομικό αγώνα, πιεσμένοι από χρέη και εργασιακή ανασφάλεια ή απορροφημένοι στη δική τους ψηφιακή καθημερινότητα, αδυνατούν να διατηρήσουν σταθερή και ουσιαστική επικοινωνία με τα παιδιά τους. Απλώς απουσιάζουν. Κι αυτή η απουσία συνοδεύεται από αδυναμία οριοθέτησης των συμπεριφορών των ανηλίκων. Σε αυτό το κενό, η διαμόρφωση αξιών μετατίθεται από το σπίτι σε εξωτερικές επιρροές. Αντί για τον γονιό, αναλαμβάνει να «διαπαιδαγωγήσει» τα παιδιά μια καρικατούρα, εκείνη του τραπ «καλλιτέχνη», ο οποίος εξυμνεί τη βία, το εμπόριο ναρκωτικών και λευκής σαρκός και τη μαφιόζικη ζωή.
Για έναν αποπροσανατολισμένο έφηβο, που αναζητεί ταυτότητα, το πρότυπο αυτό λειτουργεί σαν γρήγορη, εύκολη απάντηση στο ερώτημα «ποιος θέλω να είμαι;». Το αποτέλεσμα είναι η κανονικοποίηση συμπεριφορών που μέχρι πρόσφατα ήταν περιθωριακές.
Το σχολείο και οι θεσμοί επίσης δεν έχουν προσαρμοστεί στις νέες μορφές κοινωνικοποίησης. Η δημόσια συζήτηση εστιάζει συχνά σε περιστατικά, αλλά σπάνια σε μηχανισμούς: ποιος μιλά στα παιδιά, ποιος τα καθοδηγεί, ποιος θέτει όρια και ποιος ενισχύει την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια κοινότητα με κανόνες;
Η νεανική εγκληματικότητα είναι, πάνω απ’ όλα, ζήτημα δομικού ελλείμματος προτύπων, αξιών και εποπτείας. Αν δεν υπάρξει συντονισμένη παρέμβαση από την οικογένεια, το σχολείο και την Πολιτεία, τα περιστατικά βίας θα αποτελούν πλέον σταθερό σημείο της κοινωνικής πραγματικότητας.
