Το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό σε κάθε αυταρχικό σύστημα εξουσίας δεν είναι μόνο η πρόθεσή του να ελέγξει την ενημέρωση, αλλά η απόπειρα δημιουργίας μηχανισμών που αργά ή γρήγορα θα στραφούν εναντίον όλων∙ ακόμη και αυτών που αρχικά τους χειροκροτούν! Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η ιδέα ότι μια κυβέρνηση μπορεί να καθορίζει ποια είναι η «αλήθεια» και ποιο το «ψέμα» αποτελεί τη βάση ενός λογοκριτικού τέρατος. Με διάφορα εργαλεία, όπως φόρουμ «αλήθειας» (καταγέλαστος ευφημισμός του ψεύδους), κρατικά χρηματοδοτούμενες εταιρίες fact-checking και επιλεκτικές διώξεις, επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η εξουσία θα έχει το προνόμιο να αποφασίζει ποια πληροφορία είναι αποδεκτή και ποια πρέπει να στιγματιστεί ως παραπληροφόρηση. Και φυσικά όλα αυτά θα ντύνονται με προσεκτικές διατυπώσεις, ώστε να υπάρχει πάντα ένα ευλογοφανές νομικό πρόσχημα.
Το παράδειγμα είναι ήδη μπροστά μας: ο τρόπος με τον οποίο λειτούργησαν στο παρελθόν μηχανισμοί τύπου Ellinika Hoaxes, που συχνά εμφανίζονταν ως ουδέτεροι διαιτητές της αλήθειας, αλλά στην πράξη αποτέλεσαν αστυνομία σκέψης και συνδιαμόρφωσαν το πλαίσιο της «επιτρεπτής» δημόσιας συζήτησης. Αν αυτό το μοντέλο θεσμοποιηθεί πλήρως από το κράτος, όπως αποκάλυψε χθες η «δημοκρατία» στο πρωτοσέλιδό της, τότε το επόμενο βήμα θα είναι η ποινικοποίηση της δημοσιογραφικής αποκάλυψης και της πολιτικής κριτικής.
Οι πρώτοι που θα έπρεπε να αντιδράσουν είναι οι ίδιοι οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας. Η Ν.Δ. δεν θα βρίσκεται για πάντα στην κυβέρνηση. Οταν κάποια στιγμή αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων, ο μηχανισμός που σήμερα χτίζεται για να προστατεύει την κυβέρνηση Μητσοτάκη θα βρίσκεται στα χέρια των επόμενων. Και τότε θα χρησιμοποιηθεί για να επιβάλλουν τη δική τους γραμμή και να διώκουν όσους αποκαλύπτουν όσα δεν τους βολεύουν.
Αν οι βουλευτές έχουν στοιχειώδη πολιτική διορατικότητα, οφείλουν να το καταλάβουν άμεσα. Το τέρας της θεσμοθετημένης «αλήθειας» δεν υπακούει σε κόμματα. Υπακούει μόνο στην εξουσία.
Το ίδιο ισχύει και για τους δημοσιογράφους. Αν δεν αντιδράσουν ακαριαία, αύριο θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα σύστημα που θα θεωρεί κάθε ενοχλητικό ρεπορτάζ αποδεδειγμένο «ψέμα» και κάθε αποκάλυψη πιθανό αδίκημα.
Η ελευθερία της έκφρασης δεν χάνεται ποτέ με μία πράξη. Χάνεται βήμα βήμα, με μηχανισμούς που παρουσιάζονται ως «προστασία της αλήθειας». Και τότε, όταν το σύστημα ολοκληρωθεί, είναι ήδη αργά.
