Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, πιστή στην κυβερνητική γραμμή για την ανάγκη παραγωγής εντυπώσεων διά δηλώσεων και όχι πράξεων, είπε σε συνέντευξή της ότι «τα σχολεία δεν είναι ζούγκλα». Η υπουργός αποπειράται να παρουσιάσει μια εικόνα κανονικότητας, η οποία εδώ και καιρό… αγνοείται. Η δήλωση της κυρίας Ζαχαράκη απέχει από την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά μαθητές και δάσκαλοι. Στα χαρτιά μπορεί πράγματι «η πλειονότητα των σχολικών μονάδων να λειτουργεί ομαλά», όπως υποστηρίζει. Ομως, αυτό δεν αναιρεί τη βαθιά και πολυεπίπεδη κρίση της ελληνικής παιδείας.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη μαθητική βία, όσο κι αν αυτή αυξάνεται και γίνεται πιο σκληρή. Η βία είναι σύμπτωμα, όχι η αιτία. Η αιτία βρίσκεται σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που έχει χάσει τον προσανατολισμό του. Ενα σύστημα που δεν διαμορφώνει χαρακτήρες, δεν καλλιεργεί ήθος και δεν προσφέρει ουσιαστική γνώση. Οταν μαθητές προάγονται ακόμα και με βαθμούς κάτω από τη βάση σε σημαντικά μαθήματα, το μήνυμα είναι σαφές: η προσπάθεια δεν έχει αξία, η γνώση είναι τυπική διαδικασία και το απολυτήριο ένα χαρτί χωρίς αντίκρισμα.
Δεν είναι, λοιπόν, καθόλου τυχαίο που οι Ελληνες μαθητές αποτυγχάνουν συστηματικά στους διεθνείς διαγωνισμούς PISA. Οταν το ίδιο το κράτος αποδέχεται τη μετριότητα ως κανονικότητα, η αποτυχία γίνεται αναπόφευκτη. Και την ευθύνη δεν την έχουν μόνο τα παιδιά.
Η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία φέρουν το μεγαλύτερο βάρος των ευθυνών, καθώς διαμορφώνουν ένα πλαίσιο που επιβραβεύει τη χαλαρότητα και την προχειρότητα, την έλλειψη αξιολόγησης. Ομως συνυπεύθυνοι είναι και οι γονείς, που, αντί να θέτουν όρια, λειτουργούν συχνά ως συνήγοροι, ακόμα και σε απαράδεκτες συμπεριφορές των παιδιών τους. Και φυσικά υπάρχει και μια μερίδα εκπαιδευτικών που έχει παραιτηθεί από τον παιδαγωγικό της ρόλο, περιοριζόμενη σε μια τυπική διεκπεραίωση ολοκλήρωσης της διδακτέας ύλης.
Η ελληνική παιδεία δεν καταρρέει από ένα αίτιο. Καταρρέει γιατί όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας έχουν χαλαρώσει. Και όσο η πολιτική ηγεσία επιλέγει να ωραιοποιεί την κατάσταση, αντί να την αντιμετωπίζει, τόσο η πραγματικότητα θα γίνεται ακόμα πιο δυσάρεστη για όλους μας.
