Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «παγώνει» την εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ – Απειλές, εμπορικός πόλεμος και ευρωπαϊκή αντεπίθεση
Επικίνδυνα βαθαίνει το ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις, με αφορμή τη Γροιλανδία και τις ανοιχτές πλέον διεκδικήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών επί του νησιού, προκαλώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις σε Ευρωπαϊκή Ένωση, ΝΑΤΟ και διεθνείς αγορές. Οι δηλώσεις και οι κινήσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με τις απειλές για νέους δασμούς και την αναζωπύρωση του εμπορικού πολέμου, συνθέτουν ένα σκηνικό γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας, την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν κοινή γραμμή άμυνας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε νωρίτερα σήμερα πως «δεν υπάρχει γυρισμός» στον στόχο του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αρνούμενος μάλιστα να αποκλείσει το ενδεχόμενο χρήσης βίας για την κατάληψη του νησιού της Αρκτικής. Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν σε μια χρονική συγκυρία όπου οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι προσπαθούν να αποτρέψουν μια νέα μεγάλη κρίση εντός του δυτικού στρατοπέδου.
Η φιλοδοξία του Τραμπ να αποσπάσει την κυριαρχία της Γροιλανδίας από τη Δανία, χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, εκφράστηκε όχι μόνο με επίσημες δηλώσεις αλλά και μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συνοδευόμενων από εικόνες τεχνητής νοημοσύνης.
Ο ίδιος ο Τραμπ, μετά από συνομιλία με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Όπως εξέφρασα σε όλους, πολύ ξεκάθαρα, η Γροιλανδία είναι επιτακτική ανάγκη για την εθνική και παγκόσμια ασφάλεια. Δεν υπάρχει γυρισμός -σε αυτό συμφωνούν όλοι!».
Για να ενισχύσει το μήνυμά του, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανήρτησε εικόνα που τον απεικόνιζε στη Γροιλανδία να κρατά αμερικανική σημαία, δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ σε άλλη εικόνα εμφανιζόταν να συνομιλεί με ηγέτες μπροστά σε χάρτη όπου ο Καναδάς και η Γροιλανδία παρουσιάζονταν ως τμήματα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Διαρροές, αντιδράσεις και εμπορικές απειλές
Την ίδια στιγμή, διέρρευσαν μηνύματα μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών, μεταξύ των οποίων και του Γάλλου Προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος φέρεται να αμφισβήτησε ανοιχτά το τι «κάνει ο Τραμπ στη Γροιλανδία». Η στάση αυτή ενέτεινε περαιτέρω την ένταση, καθώς ο Τραμπ έχει δεσμευτεί να επιβάλει δασμούς σε χώρες που θεωρεί ότι στέκονται εμπόδιο στις στρατηγικές του επιδιώξεις.
Ήδη στο παρελθόν είχε απειλήσει με δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και τις σαμπάνιες, απειλή που επανήλθε στο προσκήνιο, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για έναν νέο γύρο εμπορικού πολέμου με την Ευρώπη. Έναν εμπορικό πόλεμο που, όπως υπενθυμίζουν αναλυτές, είχε ταράξει αγορές και επιχειρήσεις για μήνες το προηγούμενο έτος.
Η ευρωπαϊκή απάντηση και τα διαθέσιμα εργαλεία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, ξεκαθάρισε ότι δεν θα μείνει αδρανής. Ευρωπαϊκοί αξιωματούχοι έθεσαν στο τραπέζι σειρά εμπορικών αντιμέτρων, με πρώτη επιλογή ένα πακέτο δασμών ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ στις εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το πακέτο αυτό θα μπορούσε να τεθεί αυτόματα σε ισχύ στις 6 Φεβρουαρίου, μετά τη λήξη εξάμηνης αναστολής.
Μια δεύτερη, πιο σκληρή επιλογή είναι η ενεργοποίηση του «Αντικαταναγκαστικού Μέσου» (Anti-Coercion Instrument – ACI), ενός εργαλείου που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ μέχρι σήμερα. Το ACI θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών σε δημόσιες προσφορές, επενδύσεις και τραπεζικές δραστηριότητες, καθώς και να περιορίσει το εμπόριο υπηρεσιών –έναν τομέα στον οποίο οι ΗΠΑ εμφανίζουν πλεόνασμα έναντι της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένων των ιδιαίτερα κερδοφόρων ψηφιακών υπηρεσιών των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, μιλώντας στο κοινοβούλιο της Κοπεγχάγης, προειδοποίησε ότι «το χειρότερο μπορεί να είναι ακόμα μπροστά μας». Η ίδια υπογράμμισε: «Μπορούμε να διαπραγματευτούμε για όλα τα πολιτικά θέματα, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας, των επενδύσεων και της οικονομίας, αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε τις πιο θεμελιώδεις αξίες μας: την κυριαρχία, την ταυτότητα της χώρας μας, τα σύνορά μας, τη δημοκρατία μας».
Το μήνυμα φον ντερ Λάιεν από το Νταβός
Στο ίδιο πλαίσιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, επιχείρησε να συσπειρώσει τους Ευρωπαίους ηγέτες γύρω από την ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας. «Η τεράστια αλλαγή που βιώνουμε σήμερα είναι μια ευκαιρία, στην πραγματικότητα μια αναγκαιότητα για την οικοδόμηση μιας νέας μορφής ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας», δήλωσε, προσθέτοντας: «Θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία μόνο αν αναγνωρίσουμε ότι αυτή η αλλαγή είναι μόνιμη».
Στο ίδιο φόρουμ μίλησε και ο Σκοτ Μπέσεντ, επιχειρώντας να ρίξει τους τόνους. «Έχουν περάσει 48 ώρες. Όπως είπα, καθίστε πίσω, χαλαρώστε», ανέφερε, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι «οι ηγέτες δεν θα κλιμακώσουν την κατάσταση». Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο παρατεταμένου εμπορικού πολέμου, απάντησε: «Γιατί βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπεράσματα; Γιατί το βλέπετε ως το χειρότερο σενάριο; Ηρεμήστε την υστερία. Πάρτε μια βαθιά ανάσα».
Το «πάγωμα» της εμπορικής συμφωνίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να «παγώσει» την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί με τις ΗΠΑ τον περασμένο Ιούλιο. Η απόφαση ελήφθη μέσω «πλειοψηφικής συμφωνίας» μεταξύ των πολιτικών ομάδων και αποτέλεσε άμεση απάντηση στις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς έξι κράτη-μέλη της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της Γαλλίας, λόγω της στάσης τους στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
Σύμφωνα με το BFMTV, την ανακοίνωση έκανε η πρόεδρος της ομάδας των Σοσιαλδημοκρατών (S&D), Ιράτσε Γκαρσία Πέρεθ, υπογραμμίζοντας την πολιτική συναίνεση που διαμορφώθηκε εντός του Κοινοβουλίου.
C’est une première réponse de l’UE à Trump: le Parlement européen gèle la ratification de l’accord commercial de juillet dernier avec les Etats-Unishttps://t.co/09IdalDK7I pic.twitter.com/EITTh9xaWf
— BFM (@BFMTV) January 20, 2026
Η εμπορική συμφωνία προέβλεπε την επιβολή δασμών 15% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ταυτόχρονα όριζε την κατάργηση των δασμών για τις αμερικανικές εξαγωγές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Με το «πάγωμα» των συζητήσεων, η επικύρωση καθίσταται αδύνατη, εμποδίζοντας την επίσημη εφαρμογή της.
Η απόφαση στηρίχθηκε και από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (PPE), τη μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αντίθετα, τμήμα της Ακροδεξιάς εξέφρασε αντιρρήσεις. Ο συμπρόεδρος των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), Νίκολα Προκατσίνι, δήλωσε: «Πιστεύουμε ότι είναι ένα λάθος». Στον αντίποδα, η ομάδα «Πατριώτες», υπό τον Γάλλο ευρωβουλευτή Ζορντάν Μπαρντελά, τάχθηκε υπέρ της αναστολής.
