Ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών απηύθυνε χθες, Τετάρτη, δραματική έκκληση προς την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα να επιστρέψουν χωρίς καθυστέρηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μετά τη λήξη της ισχύος της τελευταίας εναπομείνασας συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων μεταξύ των δύο χωρών.
Η Νέα START έπαψε να ισχύει στις 02:00 ώρα Ελλάδας, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον Αντόνιο Γκουτέρες, σηματοδοτεί μια «πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια».
«Στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες ο πυρηνικός κίνδυνος»
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι η κατάρρευση ενός πλαισίου που οικοδομήθηκε επί δεκαετίες δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη χρονική συγκυρία. Όπως τόνισε, ο κίνδυνος χρήσης πυρηνικών όπλων βρίσκεται σήμερα στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και πολλές δεκαετίες, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ένα νέο, δεσμευτικό πλαίσιο.
Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε τις δύο πυρηνικές υπερδυνάμεις να ξεκινήσουν άμεσα συνομιλίες και να καταλήξουν σε νέα συμφωνία που θα αντικαταστήσει τη Νέα START, προκειμένου να αποφευχθεί μια ανεξέλεγκτη κούρσα εξοπλισμών.
Από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία είχαν συνάψει μια σειρά συμφωνιών για τον περιορισμό των πυρηνικών τους οπλοστασίων. Οι δύο χώρες εξακολουθούν να κατέχουν περίπου το 80% των πυρηνικών κεφαλών παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά τον μεταξύ τους έλεγχο κρίσιμο για τη διεθνή σταθερότητα.
Η Νέα START, που υπογράφηκε το 2010, προέβλεπε συγκεκριμένα όρια και μηχανισμούς ελέγχου. Μεταξύ άλλων:
- περιόριζε τον αριθμό των εκτοξευτήρων και των στρατηγικών βομβαρδιστικών στους 800 για κάθε πλευρά
- έθετε ανώτατο όριο 1.550 ανεπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών
- προέβλεπε ανταλλαγή δεδομένων και επιτόπιες επιθεωρήσεις για την επαλήθευση της συμμόρφωσης
Ωστόσο, ήδη από το 2023 οι επιθεωρήσεις είχαν ουσιαστικά ανασταλεί, στον απόηχο του πολέμου που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Η πλήρης λήξη της συμφωνίας ανοίγει πλέον τον δρόμο για μια παγκόσμια πυρηνική τάξη πολύ λιγότερο ελεγχόμενη και πιο απρόβλεπτη.
