Σε προκαταρκτικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι το TikTok παραβιάζει τον Κανονισμό περί Ψηφιακών Υπηρεσιών, λόγω του εθιστικού σχεδιασμού της πλατφόρμας. Στο επίκεντρο της αξιολόγησης βρίσκονται λειτουργίες όπως η απεριόριστη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, οι ειδοποιήσεις push και το εξαιρετικά εξατομικευμένο σύστημα συστάσεων περιεχομένου.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Επιτροπής, ο συνδυασμός αυτών των χαρακτηριστικών «ανταμείβει» διαρκώς τους χρήστες με νέο περιεχόμενο, ενισχύοντας την παρόρμηση για συνεχή κύλιση και μετατοπίζοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου σε κατάσταση «αυτόματου πιλότου». Η διαθέσιμη επιστημονική έρευνα, όπως επισημαίνεται, συνδέει τέτοιους μηχανισμούς με αυξημένο κίνδυνο ψυχαναγκαστικής συμπεριφοράς και μειωμένου αυτοελέγχου.
Ανεπαρκής αξιολόγηση κινδύνων
Η έρευνα της Κομισιόν καταλήγει προκαταρκτικά στο συμπέρασμα ότι το TikTok δεν αξιολόγησε επαρκώς τον αντίκτυπο αυτών των εθιστικών χαρακτηριστικών στη σωματική και ψυχική ευεξία των χρηστών του. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τους ανηλίκους και τους ευάλωτους ενήλικες.
Όπως σημειώνεται, η πλατφόρμα φέρεται να αγνόησε κρίσιμους δείκτες καταναγκαστικής χρήσης, όπως ο χρόνος που περνούν οι ανήλικοι στην εφαρμογή κατά τη διάρκεια της νύχτας, η συχνότητα ανοίγματος της εφαρμογής και άλλες συμπεριφορικές ενδείξεις που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν προβληματικά μοτίβα χρήσης.
Η Επιτροπή εκτιμά επίσης ότι το TikTok δεν έχει εφαρμόσει εύλογα, αναλογικά και αποτελεσματικά μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων που απορρέουν από τον εθιστικό σχεδιασμό του. Τα υπάρχοντα εργαλεία διαχείρισης χρόνου οθόνης θεωρούνται ανεπαρκή, καθώς μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν και δημιουργούν ελάχιστη «τριβή» στη χρήση της εφαρμογής.
Αντίστοιχα, τα εργαλεία γονικού ελέγχου κρίνονται περιορισμένης αποτελεσματικότητας, δεδομένου ότι απαιτούν πρόσθετο χρόνο, τεχνικές γνώσεις και ενεργή εμπλοκή από τους γονείς, κάτι που στην πράξη συχνά δεν συμβαίνει.
Πιθανές αλλαγές στον πυρήνα της πλατφόρμας
Σε αυτό το στάδιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι το TikTok ενδέχεται να χρειαστεί να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στον βασικό σχεδιασμό της υπηρεσίας του. Μεταξύ των ενδεικτικών παρεμβάσεων που αναφέρονται περιλαμβάνονται η σταδιακή απενεργοποίηση εθιστικών λειτουργιών όπως η απεριόριστη κύλιση, η εφαρμογή πραγματικά αποτελεσματικών διαλειμμάτων χρήσης, ιδίως κατά τις νυχτερινές ώρες, καθώς και η προσαρμογή του συστήματος συστάσεων.
Η Κομισιόν διευκρινίζει πάντως ότι τα ευρήματα αυτά είναι προκαταρκτικά και δεν προδικάζουν το τελικό αποτέλεσμα της έρευνας.
