Στη Διάσκεψη του Μονάχου επιβεβαιώθηκε ότι οι «μεγάλοι παίκτες» της παγκόσμιας κοινότητας μπαίνουν σε μια περίοδο ανταγωνισμού ισχύος και πως η Ε.Ε. έθεσε ως στόχο να γίνει ξανά γεωπολιτική δύναμη
Το γεγονός πως από τη φετινή Διάσκεψη Ασφάλειας του Μονάχου έλειπε ο… προκλητικός, λόγω της ρητορικής του, αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντ. Βανς, που πέρυσι δοκίμασε για τα καλά τα νεύρα των Ευρωπαίων, δεν αρκούσε για να «αλλάξει κάτι» ως προς την ουσία των πραγμάτων.
- Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη
Αλλωστε στη διάρκεια της χρονιάς που πέρασε και πολύ νερό έτρεξε στο αυλάκι των εξελίξεων και το χάσμα ανάμεσα σε Ευρώπη και ΗΠΑ διευρύνθηκε. Αρκούν, λοιπόν, τα ευχολόγια για συγκλίσεις; Ή πλέον ο «παλιός κόσμος», η «τάξη πραγμάτων» όπως τη γνωρίζαμε στο διεθνές πεδίο, αλλάζει σιγά σιγά (σ.σ.: ή μήπως γρήγορα;) και περνάμε σε μια νέα φάση σχέσεων των δύο μεγάλων κομματιών αυτού που συνολικά ονομάζουμε «Δύση»;
Περίοδος ανταγωνισμού
Αν κάτι έγινε ξεκάθαρο εντούτοις στο Μόναχο είναι πως η παγκόσμια κοινότητα και δη οι μεγάλοι της «παίκτες» εισέρχονται σε μια περίοδο ανταγωνισμού ισχύος. Με την Ευρώπη κυρίως να αναζητά έναν ριζικά νέο βηματισμό, βλέποντας από τη μία πλευρά τις ΗΠΑ να αλλάζουν άρδην τη στρατηγική τους κι από την άλλη την Κίνα που, ενώ αναζητά ρόλο, επιθυμεί να λειτουργήσει -με τους δικούς της όρους- ως ένα νέο «αντίβαρο» ισορροπίας.
Κι αυτό αποτυπώθηκε και στις ομιλίες των πιο… hot ομιλητών μέσα στο τριήμερο των εργασιών της διάσκεψης, καθώς η προσοχή όλων ήταν στραμμένη κυρίως στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, αλλά και στους Μάρκο Ρούμπιο (υπ. Εξωτερικών των ΗΠΑ) και Ουάνγκ Γι (υπ. Εξωτερικών της Κίνας).
Η παγκόσμια τάξη πραγμάτων όπως την ξέραμε «δεν υπάρχει πλέον», διαμήνυσε ο Μερτς, τονίζοντας πως η Ευρώπη πρέπει να «γυρίσει τον διακόπτη στο μυαλό της» για να αντιμετωπίσει το χάος μιας νέας εποχής που σημαδεύεται από την πολιτική των μεγάλων δυνάμεων. Είπε μάλιστα χαρακτηριστικά πως «η Ευρώπη μόλις επέστρεψε από τις διακοπές της ιστορίας», διαπιστώνοντας πως ζούμε σε μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από την πλευρά της Ρωσίας και μιας Κίνας που χρησιμοποιεί συστηματικά τις εξαρτήσεις των άλλων για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή τάξη προς όφελός της.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η αξίωση των ΗΠΑ για παγκόσμια ηγεμονία «έχει αμφισβητηθεί και ενδεχομένως χαθεί», ενώ προειδοποίησε ότι αυτή η αστάθεια ωθεί τους ανθρώπους προς «εύκολες και σκληρές απαντήσεις», δοκιμάζοντας τα όρια των δημοκρατικών συστημάτων. Ο Γερμανός καγκελάριος έκανε όμως και αυτοκριτική για τη γερμανική εξωτερική πολιτική των τελευταίων δεκαετιών, ενώ αποκάλυψε ότι άρχισε «πρώτες συνομιλίες» με τον Μακρόν για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα πυρηνικής αποτροπής, το οποίο θα ενσωματωθεί στον πυρηνικό διαμοιρασμό του ΝΑΤΟ.
Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει «γεωπολιτική δύναμη» και πρόσθεσε πως ότι η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει, αλλά ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να την «επιταχύνουν». Σημείωσε, επίσης, πως η ευρωπαϊκή «αρχιτεκτονική ασφάλειας πρέπει να επανασχεδιαστεί», ενώ επιβεβαίωσε πως βρίσκεται σε επαφή με τον Γερμανό καγκελάριο σχετικά με τα πυρηνικά όπλα.
Η άλλη οπτική
Απέναντι στα παραπάνω βρέθηκαν οι τοποθετήσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, τη δεύτερη ημέρα της διάσκεψης και του Κινέζου ομολόγου του Ουάνγκ Γι, οι οποίοι έσπευσαν -με τον δικό του τρόπο ο καθένας- να διασπάσουν το ευρωκεντρικό αφήγημα, δίνοντας μια άλλη οπτική στα πράγματα και κυρίως στις ισορροπίες. Ο Ρούμπιο παραδέχτηκε ότι πλέον ζούμε σε μια νέα εποχή για το γεωπολιτικό σκηνικό γεωπολιτικής, ενώ έτεινε –αν και δειλά– χείρα συμμαχικής φιλίας προς την Ευρώπη. Αλλά με όρους… Τραμπ.
«Η Ευρώπη μάς είναι σημαντική, είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι, το μέλλον μας ήταν πάντα αλληλένδετο και θα συνεχίσει να είναι» είπε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, αλλά ακολούθως τόνισε: «Οι ΗΠΑ δεν θέλουν συμμάχους που να διατηρούν το status quo, που να διαχειρίζονται μόνο την παρακμή. Δεν θέλουμε αδύναμους, αλλά ισχυρούς, περήφανους συμμάχους. Συμμάχους που να υπερασπίζονται την κληρονομιά μας. Θέλουμε μια συμμαχία που να προχωρά με θάρρος στο μέλλον. Θέλουμε να γεμίσουμε με νέα ζωή την παλιά φιλία».
Στον αντίποδα, ο Ουάνγκ Γι εμφανίστηκε να προσεγγίζει τη σχέση του Πεκίνου με την Ε.Ε. και τα ευρωπαϊκά κράτη με σαφώς πιο ξεκάθαρα μηνύματα συνεργασίας, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, πως Ε.Ε. και Κίνα «δεν είναι ανταγωνιστές αλλά εταίροι», ενώ αντίθετα εμφανίστηκε να βάζει περισσότερα «φίλτρα» σχετικά με τις σινοαμερικανικές σχέσεις.
