Υποκριτική σιωπή από τους πολιτικούς αλλά και τα ΜΜΕ απέναντι στις καταστροφικές οικολογικές και υγειονομικές συνέπειες του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ – Ιράν
- Του Θανάση Βαθιώτη*
Χωρίς σπίτι και με λίγα χρήματα ο άνθρωπος μπορεί ακόμη να ελπίζει, να αγωνίζεται, να αντέχει. Oταν, όμως, το περιβάλλον δηλητηριάζεται και μαζί του δηλητηριάζονται η υγεία, το νερό, ο αέρας και η τροφή, τότε σβήνει η ίδια η δυνατότητα να ζήσει. Γιατί χωρίς πλούτο μπορεί κανείς να επιβιώσει. Xωρίς, όμως, υγεία και χωρίς καθαρό περιβάλλον δεν μπορεί να υπάρξει ζωή.
Η σιωπή των πολιτικών, των δημοσιογράφων και των συλλογικοτήτων απέναντι στις οικολογικές και τις υγειονομικές συνέπειες των χτυπημάτων σε χημικές βιομηχανίες και πυρηνικές εγκαταστάσεις στον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν αποτελεί μια βαθιά ηθική και πολιτική αποτυχία. Αυτή η σιωπή δεν είναι απλώς παράλειψη· είναι συνενοχή σε ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και του πλανήτη.
Η αποτυχία της πολιτικής τάξης είναι πρωτοφανής. Οι πολιτικοί, που δεν διστάζουν να αναλύσουν τις γεωπολιτικές συνέπειες, τις στρατιωτικές ισορροπίες και τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, παρουσιάζουν μια εγκληματική αδιαφορία για τις περιβαλλοντικές καταστροφές. Αυτή η επιλεκτική τύφλωση δεν είναι τυχαία· αποτελεί στρατηγική επιλογή. Η αναγνώριση των οικολογικών συνεπειών θα σήμαινε την αναγνώριση της μακροπρόθεσμης ευθύνης των κρατών για εγκλήματα που διαπράττονται σήμερα. Οι πολιτικοί προτιμούν να κρύβονται πίσω από την άμεση στρατιωτική αναγκαιότητα, αποφεύγοντας να αναλάβουν την ευθύνη για τις γενοκτονίες που προκαλούνται έμμεσα μέσω της μόλυνσης.
Η δημοσιογραφική αποτυχία είναι εξίσου σοβαρή. Τα ΜΜΕ καλύπτουν με λεπτομέρειες κάθε στρατιωτική επιχείρηση, κάθε πύραυλο, κάθε αεροπορικό χτύπημα, αλλά αγνοούν συστηματικά το τι συμβαίνει στο έδαφος μετά την έκρηξη. Η απουσία ρεπορτάζ για τις χημικές διαρροές, τη μόλυνση των υδάτων, την καταστροφή των καλλιεργειών και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία των πληθυσμών αποτελεί συστημική παραπληροφόρηση. Οι δημοσιογράφοι, που θα έπρεπε να είναι οι φύλακες της δημόσιας συνείδησης, έχουν μετατραπεί σε μεταφραστές των στρατιωτικών ανακοινώσεων.
Η αποτυχία των κοινωνικών κινημάτων και συλλογικοτήτων είναι ίσως η πιο απογοητευτική. Οι οικολογικές οργανώσεις, τα συνδικάτα, τα ανθρωπιστικά κινήματα, που θα έπρεπε να είναι οι πρώτοι που θα αντιδρούσαν σε περιβαλλοντικές καταστροφές, συχνά παραμένουν σιωπηλά ή περιορίζονται σε αόριστες καταδίκες της βίας χωρίς συγκεκριμένη ανάλυση των συνεπειών. Αυτή η σιωπή αποκαλύπτει μια βαθιά παθολογία: την αδυναμία να συνδεθούν τα άμεσα ανθρωπιστικά ζητήματα με την οικολογική καταστροφή, σαν να ήταν ξεχωριστά προβλήματα.
Οι λόγοι για ανάλυση των συνεπειών:
1. Η προστασία της δημόσιας υγείας: Η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί τον πιο άμεσο και επιτακτικό λόγο. Τα χτυπήματα σε χημικές βιομηχανίες απελευθερώνουν τοξικά αέρια, βαρέα μέταλλα και καρκινογόνες ουσίες στην ατμόσφαιρα, στο έδαφος και στα υπόγεια ύδατα. Οι πληθυσμοί που ζουν σε ακτίνα εκατοντάδων χιλιομέτρων από τα σημεία των επιθέσεων εκτίθενται σε αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, αναπνευστικών παθήσεων, γενετικών ανωμαλιών και χρόνιων ασθενειών. Η μη ανάλυση αυτών των κινδύνων σημαίνει ότι οι πληθυσμοί δεν προειδοποιούνται, δεν προστατεύονται και δεν λαμβάνουν ιατρική περίθαλψη. Αποτελεί έγκλημα παραμέλησης.
2. Η διατήρηση των οικοσυστημάτων: Η διατήρηση των οικοσυστημάτων είναι ζωτικής σημασίας. Η περιοχή του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής φιλοξενεί ευαίσθητα οικοσυστήματα, υδροβιότοπους και πηγές γλυκού νερού που τρέφουν εκατομμύρια ανθρώπους. Η μόλυνση των υδάτων και η καταστροφή των μονάδων αφαλάτωσης από χημικά και ραδιενεργά υλικά δεν γνωρίζουν σύνορα. Οι ποταμοί, οι υπόγειοι υδροφόροι ορίζοντες και οι θάλασσες μεταφέρουν το δηλητήριο σε γειτονικές χώρες, δημιουργώντας διασυνοριακές περιβαλλοντικές καταστροφές που θα διαρκέσουν δεκαετίες ή αιώνες.
3. Η αποτροπή μελλοντικών συγκρούσεων: Η αποτροπή μελλοντικών συγκρούσεων απαιτεί την πλήρη καταγραφή των συνεπειών. Οταν οι περιβαλλοντικές καταστροφές αποσιωπούνται, ο πόλεμος φαίνεται λιγότερο καταστροφικός, πιο αποδεκτός. Η ανάλυση των πραγματικών, μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του πολέμου σε όρους υγείας και περιβάλλοντος μπορεί να λειτουργήσει ως αποτρεπτικός παράγοντας. Οταν οι πολίτες αντιληφθούν ότι ένας πύραυλος σήμερα σημαίνει καρκίνο, αύριο ίσως απαιτήσουν διαφορετικές πολιτικές.
4. Η διεθνής νομική ευθύνη: Η διεθνής νομική ευθύνη είναι κρίσιμη. Οι επιθέσεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις και χημικές βιομηχανίες παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των Συμβάσεων της Γενεύης και των πρωτοκόλλων περί περιβαλλοντικής προστασίας σε καιρό πολέμου. Η μη καταγραφή και τεκμηρίωση αυτών των παραβάσεων σημαίνει ατιμωρησία. Οι υπεύθυνοι για οικολογικά εγκλήματα πολέμου πρέπει να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη, αλλά αυτό απαιτεί πρώτα την αναγνώριση των εγκλημάτων.
5. Η αλληλεγγύη στις μελλοντικές γενιές: Η αλληλεγγύη στις μελλοντικές γενιές επιβάλλει την ανάλυση των συνεπειών. Τα ραδιενεργά υλικά και οι επίμονες οργανικές ρυπαντικές ουσίες παραμένουν επικίνδυνα για χιλιάδες χρόνια. Οι σημερινές επιλογές καθορίζουν το μέλλον ολόκληρων περιοχών. Η σιωπή σήμερα είναι μορφή κληρονομικής βίας και επιβάρυνσης απέναντι στα παιδιά και τα εγγόνια μας.
6. Η οικολογική δικαιοσύνη: Η οικολογική δικαιοσύνη απαιτεί την προσοχή μας. Οι πληθυσμοί που πλήττονται περισσότερο από αυτές τις καταστροφές είναι συνήθως οι φτωχότεροι, οι πιο ευάλωτοι, αυτοί με τη λιγότερη πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη και καθαρό νερό. Η μη ανάλυση των συνεπειών συνιστά διπλή αδικία: πρώτα τους εκθέτουμε στον κίνδυνο, μετά τους αγνοούμε.
7. Η επιστημονική ακεραιότητα: Η επιστημονική ακεραιότητα επιβάλλει την έρευνα και την αλήθεια. Οι επιστήμονες έχουν ηθικό καθήκον να μελετούν και να δημοσιοποιούν τις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών καταστροφών, ανεξάρτητα από πολιτικές πιέσεις. Η σιωπή της επιστημονικής κοινότητας απέναντι σε τέτοια γεγονότα υπονομεύει την αξιοπιστία της επιστήμης και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας σε αυτήν.
8. Η παγκόσμια αλληλεξάρτηση: Η παγκόσμια αλληλεξάρτηση καθιστά αναγκαία την ευαισθητοποίηση. Στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και των παγκόσμιων οικολογικών κρίσεων καμία περιοχή δεν είναι απομονωμένη. Η μόλυνση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει τα παγκόσμια καιρικά συστήματα, τη γεωργική παραγωγή και τις μεταναστευτικές ροές. Η άγνοια δεν είναι πλέον δικαιολογία.
Η ανάλυση των οικολογικών και υγειονομικών συνεπειών του πολέμου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ζήτημα επιβίωσης, δικαιοσύνης και ανθρωπισμού. Η σιωπή των πολιτικών, των δημοσιογράφων και των συλλογικοτήτων πρέπει να σπάσει. Το κόστος της συνέχισής της μετριέται σε ανθρώπινες ζωές, σε κατεστραμμένα οικοσυστήματα, σε ακρωτηριασμένα μέλλοντα. Η ώρα της ευθύνης όλων μας είναι ΤΩΡΑ.
*Γιατρός – παθολόγος, πρώην αντιπεριφερειάρχης Υγείας Αττικής
