Ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου τέθηκε σε διαθεσιμότητα εν αναμονή της ψηφοφορίας των κρατών-μελών για την τύχη του
Ας δούμε συνοπτικά την είδηση, ώστε να περάσουμε στο παρασκήνιο της υπόθεσης. Το βράδυ της Δευτέρας ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Καρίμ Χαν τέθηκε σε διαθεσιμότητα εν αναμονή της ψηφοφορίας των κρατών-μελών για την τύχη του.
- Από τον Βασίλη Γαλούπη
Είναι μια πρωτοφανής κίνηση έσχατης ανάγκης, που ίσως καταλήξει στο να εκδιωχθεί ο εισαγγελέας από το αξίωμά του. Η διαθεσιμότητα του Χαν έρχεται μετά την ολοκλήρωση μιας πειθαρχικής διαδικασίας που ξεκίνησε λόγω καταγγελιών εναντίον του για σεξουαλική κακοποίηση.
Η έρευνα δεν έχει καταλήξει σε σαφές συμπέρασμα – αν δηλαδή η καταγγελία ισχύει ή όχι και το προεδρείο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου αποφάσισε να παραπέμψει τη διαδικασία εναντίον του Χαν σε ειδική συνεδρίαση των κρατών-μελών του δικαστηρίου, όπου θα κριθεί το μέλλον του: «Η διαθεσιμότητα αυτή δεν αποτελεί ένδειξη του τελικού αποτελέσματος και το προεδρείο αποφάσισε να συγκαλέσει ειδική σύνοδο της Συνέλευσης, το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου η Συνέλευση να εξετάσει το θέμα».
Οι κατηγορίες εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 2024 από μία γυναίκα που εργαζόταν για τον Χαν στην έδρα του δικαστηρίου στη Χάγη. Η γυναίκα, δικηγόρος από τη Μαλαισία, ισχυρίστηκε ότι ο Χαν την εξανάγκαζε σε μη συναινετικές σεξουαλικές πράξεις για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (περίπου χρόνο). Η «φερόμενη ανάρμοστη συμπεριφορά» καταγγέλθηκε ότι έλαβε χώρα σε δωμάτια ξενοδοχείων κατά τη διάρκεια επαγγελματικών ταξιδιών, στο γραφείο του Χαν και στο σπίτι του.
Ο Χαν έχει επανειλημμένα αρνηθεί τους ισχυρισμούς. Η διερεύνηση ανατέθηκε στο Γραφείο Εσωτερικών Υπηρεσιών Εποπτείας του ΟΗΕ. Η έρευνα αυτή διήρκεσε από τον Νοέμβριο του 2024 έως τον Δεκέμβριο του 2025 και συγκέντρωσε πάνω από 5.000 σελίδες στοιχείων και μαρτυριών. Πήραν καταθέσεις από την καταγγέλλουσα και από τον ίδιο τον Χαν, και συνεντεύξεις από διαφόρους συνεργάτες, αλλά δεν κατέληξαν σε κανένα συμπέρασμα ούτε εξέφρασαν ποτέ άποψη ως προς το αν ήταν αξιόπιστες οι καταγγελίες.
Το ζήτημα είναι ότι η υπόθεση, που ξεκίνησε έπειτα από ισχυρισμούς μιας συνεργάτιδας του Χαν για κακοποίηση στον χώρο εργασίας, έχει εξελιχθεί σε γεωπολιτική διαμάχη και σε μια κρίση ευρύτερων διαστάσεων για το ίδιο το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Γιατί ο Χαν τυγχάνει να είναι ο εισαγγελέας που πήρε την πρωτοφανή απόφαση να ζητήσει εντάλματα σύλληψης για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Αμυνας Γιοάβ Γκάλαντ.
Η κυβέρνηση Τραμπ αντέδρασε τότε επιβάλλοντας επιθετικές οικονομικές κυρώσεις στον Χαν και σε άλλους δικαστές και αξιωματούχους. Οι δικηγόροι του Χαν υπονοούν ότι τα περί κακοποίησης αποτελούν μέρος μιας πλεκτάνης για να τον δυσφημήσουν. Σημαίνει αυτό ότι ο Χαν είναι αθώος, θύμα μιας πλεκτάνης ή ενός εκβιασμού; Φυσικά και όχι. Ο Χαν μπορεί κάλλιστα να είναι ή να μην είναι αθώος.
Απόπειρες εκβιασμών ή παγίδευσης σημαίνοντος αξιωματούχου, συχνά με τη μορφή σεξουαλικού ή οικογενειακού σκανδάλου, είναι πρακτικές που παρατηρούνται στους διαδρόμους διεθνών οργανισμών όπως το ΔΠΔ. Αλλά αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα κάποια καταγγελία να είναι πράγματι αληθινή.
Ομως το σκάνδαλο Χαν έχει κάνει το Διεθνές Δικαστήριο εύκολο στόχο για τους αντιπάλους του. Σε σημείο που η νομιμότητα των αποφάσεών του σχετικά με την Παλαιστίνη ή τη Δύση να συγχέεται με την καταγγελία κατά του εισαγγελέα Χαν. Τον Μάιο του 2024, ο Καρίμ Χαν κατηγόρησε τους ηγέτες του Ισραήλ και της Χαμάς για εγκλήματα πολέμου.
Συγκεκριμένα, στις 20.5.24 ζήτησε από τους δικαστές του ΔΠΔ να εκδώσουν πέντε εντάλματα σύλληψης. Τρία στόχευαν ηγέτες της Χαμάς. Τα άλλα δύο ήταν εντάλματα σύλληψης για τον Νετανιάχου και τον ισραηλινό υπουργό Αμυνας, Γκάλαντ.
Από το 2002 που λειτουργεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, η φήμη του αμαυρώνεται από την κατηγορία ότι αποτελεί εργαλείο της Δύσης, φροντίζοντας να μη διεξάγει ποτέ διώξεις σε δυτικούς ηγέτες. Ο Χαν, τον Μάιο του 2024, εμφανίστηκε πρόθυμος να διώξει και τις δύο πλευρές. Τον Νοέμβριο του 2024, η δικηγόρος-μέλος του γραφείου του τον κατηγόρησε για σεξουαλική κακοποίηση.
Η Ενωση Διεθνών Εισαγγελέων Ποινικού Δικαίου δηλώνει ότι η «επίκληση γεωπολιτικής πίεσης για την αναδιατύπωση ενός θέματος εσωτερικής λογοδοσίας θα μπορούσε να βλάψει περαιτέρω το Δικαστήριο». Ωστόσο, δεν μπορούμε να ξέρουμε αν η διαδικασία εναντίον του Χαν έχει σχέση με «γεωπολιτική πίεση» ή αν ο Χαν πράγματι διέπραξε την κακοποίηση για την οποία κατηγορείται.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο «Guardian» το 2024, το Ισραήλ, συγκεκριμένα ο ίδιος ο πρώην αρχηγός της Μοσάντ, Γιόσι Κοέν, «είχε οργανώσει σειρά ενεργειών, απειλές και εκβιασμούς» για να «πείσει» την πρώην εισαγγελέα του Δικαστηρίου Φατού Μπενσούντα να εγκαταλείψει την έρευνά της για την Παλαιστίνη.
«Το Ισραήλ διεξήγαγε έναν σχεδόν δεκαετή μυστικό “πόλεμο” ενάντια στο δικαστήριο. Χρησιμοποίησε τις υπηρεσίες πληροφοριών του για να παρακολουθεί, να χακάρει, να πιέζει, να απειλεί ανώτερα στελέχη του ΔΠΔ σε μια προσπάθεια να εκτροχιάσει τις έρευνες του δικαστηρίου» έγραφε ο «Guardian». Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Χαν δήλωσε σε συνέντευξή του σε ιαπωνική εφημερίδα ότι: «Δεχόμαστε προσωπικές απειλές από υποστηρικτές του Ισραήλ και πιέσεις των ΗΠΑ στους δικαστές».
Δυστυχώς, όλο αυτό το κλίμα μπερδεύει την υπόθεση της καταγγελίας για κακοποίηση. Και το αν ο Χαν είναι αθώος ή ένοχος ίσως αποφασιστεί με πολιτικά κριτήρια.
ΚΑΡΙΜ ΧΑΝ
Γενικός εισαγγελέας Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1970 στο Εδιμβούργο της Σκοτίας. Αποφοίτησε με πτυχίο Νομικής από τo King’s College του Λονδίνου. Το 1995 διορίστηκε ανώτερος εισαγγελέας του Στέμματος στην Εισαγγελία του Στέμματος της Αγγλίας και της Ουαλίας. Εχει πάνω από 25 χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας ως δικηγόρος διεθνούς ποινικού δικαίου, ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.λπ., συμπεριλαμβανομένων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Ρουάντα, του Διεθνούς Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία, των Εκτακτων Επιμελητηρίων στα Δικαστήρια της Καμπότζης, του Ειδικού Δικαστηρίου για τον Λίβανο, του Ειδικού Δικαστηρίου για τη Σιέρα Λεόνε κ.ά. Τον Φεβρουάριο του 2021 εξελέγη εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου κατά τη 19η Σύνοδο της Συνέλευσης του Καταστατικού της Ρώμης. Τον Μάιο του 2025 απομακρύνθηκε οικειοθελώς από τη θέση του γενικού εισαγγελέα λόγω καταγγελιών για σεξουαλική κακοποίηση.
