Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να απομακρύνει την Ουάσινγκτον από το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή, παρουσιάζοντας παράλληλα την Τεχεράνη ως μια πλευρά που βρίσκεται σε θέση αδυναμίας και είναι έτοιμη να αποδεχθεί σημαντικές παραχωρήσεις. Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις της ιρανικής ηγεσίας εξακολουθούν να κινούνται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση, δημιουργώντας ερωτήματα για το τι πραγματικά έχει συμφωνηθεί πίσω από τις κλειστές πόρτες των διαπραγματεύσεων.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος δέχθηκε ένα απρόσμενο πολιτικό πλήγμα από τη Γερουσία, η οποία ενέκρινε ψήφισμα που περιορίζει τις δυνατότητες μονομερούς χρήσης στρατιωτικής ισχύος απέναντι στο Ιράν, υπενθυμίζοντας ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική επιχείρηση απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου.
Αν και η απόφαση δεν δεσμεύει άμεσα τον Λευκό Οίκο, αποτελεί σαφές πολιτικό μήνυμα ότι ακόμη και εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος υπάρχουν ισχυρές επιφυλάξεις απέναντι σε μια ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης με την Τεχεράνη.
Η οργισμένη αντίδραση του Τραμπ
Η εξέλιξη προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μέσω ανάρτησής του υποστήριξε ότι η Γερουσία υπονομεύει την αμερικανική διαπραγματευτική θέση σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή:
«Έχω λοιπόν το Ιράν στα πρόθυρα, έτοιμο να καταρρεύσει, πρόθυμο να μας δώσει σχεδόν τα πάντα και, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, να δείχνει απόλυτο σεβασμό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Πρόεδρό τους, εμένα. Και τότε η Γερουσία των ΗΠΑ αποφασίζει να προχωρήσει σε μια κακώς συγχρονισμένη και χωρίς ουσία ψηφοφορία για τον Νόμο περί Πολεμικών Εξουσιών, λέγοντας στον Νο1 χορηγό της τρομοκρατίας παγκοσμίως ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εγκρίνουν όσα κάνω απέναντί τους και ότι πρέπει να σταματήσω, προσφέροντας έτσι βοήθεια και στήριξη στον εχθρό».
Ο ίδιος συνέχισε επιτιθέμενος σε τέσσερις Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές που στήριξαν το ψήφισμα: «Τέσσερις αποτυχημένοι Ρεπουμπλικάνοι ψήφισαν μαζί με τους Δημοκρατικούς και το Ιράν ρώτησε τους ανθρώπους μου: “Τι σημαίνουν όλα αυτά;”».
Και κατέληξε: «Αυτοί οι γερουσιαστές μόλις έκαναν τη δουλειά μου πιο δύσκολη, αλλά θα το ολοκληρώσω, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, γιατί εγώ πάντα ολοκληρώνω αυτό που ξεκινώ!».
Οι αμερικανικές διαβεβαιώσεις που η Τεχεράνη δεν αναγνωρίζει
Παράλληλα, νέα ερωτήματα προκύπτουν γύρω από το περιεχόμενο των συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών. Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN, η αμερικανική κυβέρνηση παρουσιάζει ως ήδη συμφωνημένες ορισμένες παραχωρήσεις από την πλευρά του Ιράν, οι οποίες όμως δεν περιλαμβάνονται στο μνημόνιο κατανόησης που δημοσιοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα.
Η σημαντικότερη αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί μόνιμους και πλήρεις ελέγχους στις πυρηνικές της εγκαταστάσεις, ενώ παρόμοια θέση εξέφρασε και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, κάνοντας λόγο για συμφωνία σχετικά με την παρουσία επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας θα συνεχιστεί αποκλειστικά βάσει των ήδη υφιστάμενων διαδικασιών και ότι δεν έχει υπάρξει καμία νέα συμφωνία ή δέσμευση.
Παράλληλα, οι ιρανικές αρχές υπογράμμισαν ότι δεν έχει δοθεί άδεια πρόσβασης σε εγκαταστάσεις που υπέστησαν ζημιές, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς περί νέων ελέγχων.
Το αίνιγμα των δεσμευμένων κεφαλαίων
Αντίστοιχη ασάφεια επικρατεί και στο ζήτημα των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι τα δισεκατομμύρια δολάρια που ενδέχεται να αποδεσμευθούν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την αγορά αμερικανικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Με τον τρόπο αυτό η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να διασκεδάσει τις ανησυχίες ότι τα χρήματα θα μπορούσαν να διοχετευθούν σε στρατιωτικά προγράμματα ή σε οργανώσεις που η Δύση χαρακτηρίζει τρομοκρατικές.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής μηχανισμός που να εγγυάται πώς θα αξιοποιηθούν τα συγκεκριμένα κονδύλια, ενώ ούτε η ιρανική πλευρά έχει παρουσιάσει αναλυτικά τις προθέσεις της.
Διαφωνία και για τα Στενά του Ορμούζ
Ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης αφορά τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους στον κόσμο.
Σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης, προβλέπεται περίοδος 60 ημερών κατά την οποία η διέλευση των πλοίων θα πραγματοποιείται χωρίς οικονομικές επιβαρύνσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνόδου των G7 ότι η ελεύθερη διέλευση θα έχει μόνιμο χαρακτήρα.
Η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει αυτή την εκδοχή. Αντιθέτως, πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται η επιβολή χρεώσεων για συγκεκριμένες υπηρεσίες που σχετίζονται με τη ναυσιπλοΐα και τη διέλευση πλοίων από την περιοχή.
Οι αποκλίσεις ανάμεσα στις δημόσιες δηλώσεις των δύο πλευρών αποτυπώνουν το θολό τοπίο που εξακολουθεί να περιβάλλει τις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις. Παρά την αισιοδοξία που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος, η Τεχεράνη εξακολουθεί να απορρίπτει δημοσίως σειρά από ισχυρισμούς της Ουάσινγκτον, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το κατά πόσο οι δύο χώρες βρίσκονται πραγματικά κοντά σε μια οριστική συμφωνία.
