Αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες περιόδους ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η ακραία ζέστη του φετινού καλοκαιριού επιταχύνει την απώλεια υδάτινων πόρων και επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη πιεσμένες αγροτικές και ενεργειακές υποδομές.
Σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση της κοινοπραξίας World Weather Attribution (WWA), η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει αυξήσει κατακόρυφα την πιθανότητα εμφάνισης των σημερινών ακραίων συνθηκών ξηρασίας.
Η κλιματική κρίση αλλάζει την εικόνα της ξηρασίας
Οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι τα ακραία κύματα καύσωνα οδήγησαν σε έντονη εξάτμιση του νερού από ποτάμια, λίμνες, εδάφη και βλάστηση, καθώς η θερμότερη ατμόσφαιρα συγκρατεί μεγαλύτερες ποσότητες υγρασίας.
Η μελέτη καταλήγει ότι οι συγκεκριμένες συνθήκες έγιναν περίπου 80 φορές πιθανότερες στη Δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιθανότερες στην Ανατολική Ευρώπη εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής.
Παράλληλα, η ακραία ξηρότητα των εδαφών στη Δυτική Ευρώπη έγινε πέντε φορές πιθανότερη λόγω της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη η πιθανότητα αυξήθηκε έντεκα φορές.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μέχρι πρόσφατα η ξηρασία συνδεόταν κυρίως με την έλλειψη βροχοπτώσεων. Ωστόσο, παρότι ο τελευταίος χειμώνας στη Δυτική Ευρώπη ήταν ιδιαίτερα βροχερός, οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες εξανέμισαν γρήγορα τα διαθέσιμα αποθέματα νερού.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η σημερινή ξηρασία στη Δυτική Ευρώπη χαρακτηρίζεται πλέον ως «ακραία», ενώ χωρίς την κλιματική κρίση θα θεωρούνταν απλώς «μέτρια».
Βαρύ πλήγμα στην αγροτική παραγωγή
Οι επιπτώσεις είναι ήδη αισθητές στον πρωτογενή τομέα. Η Ευρώπη εκτιμάται ότι θα χάσει περίπου 9 εκατομμύρια τόνους σιτηρών, ενώ στη Γαλλία αναμένεται η χειρότερη συγκομιδή καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών.
Στη Ρουμανία, περισσότερο από ένα εκατομμύριο εκτάρια καλλιεργειών έχουν ήδη καταστραφεί, καθώς οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με από τα πιο ξηρά εδάφη που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Την ίδια στιγμή, μεγάλες δασικές πυρκαγιές έχουν πλήξει την Ισπανία και τη Γαλλία, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις συνέπειες της παρατεταμένης ξηρασίας.
Περιορισμοί στο νερό και φόβοι για ανατιμήσεις
Η ανάλυση αφορά την περίοδο από τον Απρίλιο έως τα τέλη Ιουνίου, όμως οι συνέπειες συνεχίζουν να γίνονται αισθητές. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη επιβάλει περιορισμούς στη χρήση νερού, ενώ στο μεγαλύτερο μέρος της νότιας Αγγλίας έχει απαγορευτεί ακόμη και η χρήση λάστιχου για το πότισμα.
Παράλληλα, η στάθμη μεγάλων ποταμών βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, περιορίζοντας τόσο την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας όσο και τη μεταφορά εμπορευμάτων μέσω της εσωτερικής ναυσιπλοΐας.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ποταμού Ρήνου στην Ολλανδία, όπου η στάθμη έχει υποχωρήσει χαμηλότερα ακόμη και από το ιστορικό χαμηλό που είχε καταγραφεί κατά τον καύσωνα του 1976.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κατάσταση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες αυξήσεις στις τιμές τροφίμων και ενέργειας, επηρεάζοντας κυρίως τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.
«Η λύση είναι ξεκάθαρη»
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, προειδοποίησε ότι η επιδείνωση των ξηρασιών αποτελεί σαφές μήνυμα για τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη:
«Η επιδείνωση των ξηρασιών αποτελεί ένα αδιαμφισβήτητο προειδοποιητικό σήμα ότι ο πλανήτης υπερθερμαίνεται. Όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καίει τεράστιες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυτές οι ξηρασίες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή θα γίνονται πιο σοβαρές και πιο δαπανηρές για τα νοικοκυριά και τις οικονομίες. Η λύση είναι ξεκάθαρη: πολύ ταχύτερη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Η μελέτη της WWA βασίστηκε σε μετεωρολογικές παρατηρήσεις και κλιματικά μοντέλα, συγκρίνοντας τις σημερινές συνθήκες σε έναν πλανήτη θερμότερο κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου με εκείνες ενός κόσμου χωρίς την επιπλέον υπερθέρμανση.
Το συμπέρασμα των επιστημόνων είναι ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή κατέστησε την ξηρασία του 2026 σημαντικά σοβαρότερη τόσο στη Δυτική όσο και στην Ανατολική Ευρώπη.
Υπενθυμίζεται ότι προηγούμενη μελέτη της ίδιας επιστημονικής ομάδας είχε καταλήξει πως ο καύσωνας στα τέλη Ιουνίου ήταν ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη και ότι πρακτικά δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί χωρίς την κλιματική κρίση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, περίπου 20.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών.
