Σε ένα αποκαλυπτικό δημοσίευμα, το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel φέρνει στο φως τις παρασκηνιακές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το καθεστώς του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη. Όπως αποκαλύπτει η έρευνα, η Ευρώπη —οδηγούμενη από την απελπισία και τον φόβο νέων μεταναστευτικών κυμάτων— διοχετεύει εκατομμύρια ευρώ, εξοπλισμό και εκπαίδευση σε δυνάμεις που κατηγορούνται για φρικιαστικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετατρέποντας ουσιαστικά την ΕΕ σε «όμηρο» του Λίβυου ηγέτη.
Το δημοσίευμα εστιάζει ιδιαίτερα σε Ελλάδα και Ιταλία, καθώς η ανατολική Λιβύη απέχει μόλις λίγες εκατοντάδες ναυτικά μίλια από την Κρήτη. Ενώ μέχρι το 2024 οι μεταναστευτικές ροές από την περιοχή της Βεγγάζης προς την Ελλάδα ήταν μηδαμινές, η κατάσταση άλλαξε δραματικά. 5.000 πρόσφυγες έφτασαν στην Κρήτη το 2024, ενώ ο αριθμός αυτός εκτινάχθηκε στις 20.000 κατά το περιοδικό.
Η οικογένεια Χαφτάρ, σύμφωνα με το Der Spiegel, αντιμετωπίζει το μεταναστευτικό αποκλειστικά ως μια εξαιρετικά κερδοφόρα επιχειρηματική ευκαιρία. Ο Βόλφραμ Λάχερ, ειδικός σε θέματα Λιβύης στο γερμανικό ινστιτούτο SWP, εξηγεί ότι οι Χαφτάρ κερδίζουν διπλά, τόσο από τα κυκλώματα διακινητών όσο και από τα «λύτρα» που αποσπούν από την ΕΕ για να ανακόψουν τις βάρκες.
«Οι Χαφτάρ ελέγχουν τη θαλάσσια δίοδο προς την Κρήτη όπως αυτοί κρίνουν. Άλλοτε την ανοίγουν και άλλοτε την κλείνουν. Αυτό που αναζητούν, πέρα από τον εξοπλισμό, είναι η πολιτική νομιμοποίηση από την Ευρώπη», σημειώνει ο Λάχερ.
Προκειμένου να παρακάμψει το γεγονός ότι δεν αναγνωρίζει διπλωματικά την κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης, η ΕΕ ανασχεδιάζει τη ναυτική επιχείρηση IRINI. Σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα που επικαλείται το περιοδικό, προβλέπεται η δημιουργία κέντρου συντονισμού διάσωσης στη Βεγγάζη, η εγκατάσταση νέων ραντάρ και η διεξαγωγή κοινών ασκήσεων.
Ωστόσο, η έρευνα αποκαλύπτει πως μέλη των δυνάμεων που παρουσιάζονται ως «ακτοφυλακή» είναι στην πραγματικότητα στελέχη της διαβόητης πολιτοφυλακής Tareq Bin Zeyad (TBZ), την οποία ελέγχει ο γιος του Χαφτάρ, Σαντάμ. Η TBZ κατηγορείται από διεθνείς οργανισμούς για βασανιστήρια, εκτελέσεις και εξαφανίσεις μεταναστών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Το Spiegel αποκαλύπτει ότι εκπαιδευτικά προγράμματα για την λιβυκή ακτοφυλακή πραγματοποιήθηκαν ήδη, τον Σεπτέμβριο του 2025 στο Τάραντα της Ιταλίας και στη Θεσσαλονίκη, όπου μέλη της διαβόητης TBZ συμμετείχαν σε σεμινάρια (που θεωρητικά περιλάμβαναν και ενότητες για τον «σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»).
Δύο από τους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ανάρτησαν μάλιστα φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φορώντας τις στολές τους με λεζάντες όπως «TBZ, η οικογένεια», επιβεβαιώνοντας ότι η ΕΕ εκπαιδεύει απευθείας τα μέλη των πολιτοφυλακών.
Το γερμανικό περιοδικό ασκεί δριμεία κριτική στις Βρυξέλλες, κάνοντας λόγο για «παράδοση» της ΕΕ και ένα εταιρικό σχήμα που είναι «όχι μόνο ηθικά αμφισβητήσιμο, αλλά και παντελώς ασταθές».
Όπως υπογραμμίζεται, οι μετανάστες που ανακόπτονται στη θάλασσα από τις δυνάμεις του Χαφτάρ επιστρέφουν στα ίδια στρατόπεδα κρατούμενων όπου βασανίζονται και εξαναγκάζονται να πληρώσουν λύτρα για να αφεθούν ελεύθεροι. Στη συνέχεια, ξαναμπαίνουν στις βάρκες για την Κρήτη, τροφοδοτώντας έναν αέναο κύκλο εκμετάλλευσης, από τον οποίο ο Χαφτάρ αντλεί ταυτόχρονα μαύρο χρήμα από τους μετανάστες και επίσημη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
