Το μικρό λιανικό εμπόριο σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπο με κοινές προκλήσεις: αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, ψηφιακό μετασχηματισμό, πίεση από μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, διαδοχή σε οικογενειακές επιχειρήσεις, κλειστά μαγαζιά και την ανάγκη να παραμείνουν ζωντανά και ελκυστικά τα κέντρα των πόλεων.
Παρότι βρίσκεται μόλις στον δεύτερο χρόνο του, το πρόγραμμα της ΕΕ «Ευρωπαϊκές Πρωτεύουσες Μικρού Λιανικού Εμπορίου» (ECoSR) έχει ήδη αναδειχθεί σε σημαντικό εργαλείο στήριξης των μικρών εμπόρων. Συνδέει δήμους, λιανοπωλητές και επιχειρηματικές ενώσεις, με στόχο την εξεύρεση πρακτικών λύσεων που ενισχύουν το τοπικό εμπόριο, αναζωογονούν τα αστικά κέντρα και χτίζουν πιο ανθεκτικές κοινότητες.
Οι πρώτες πόλεις που διακρίθηκαν ή μπήκαν στη βραχεία λίστα έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν την πρωτοβουλία στην πράξη, από την αναγέννηση εμπορικών δρόμων έως την ενίσχυση τοπικών συνεργασιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακήρυξε φέτος νικήτριες τρεις πόλεις: το Σιλάντρο της Ιταλίας στην κατηγορία «Πρωτοπόρα Πόλη» (για μικρότερα αστικά κέντρα 5.000-50.000 κατοίκων), την Κάλντας ντα Ρέινα της Πορτογαλίας στην κατηγορία «Ζωντανή Πόλη» (για πόλεις 50.000-250.000 κατοίκων) και τη Βαρκελώνη της Ισπανίας στην κατηγορία «Πόλη με Όραμα» (για πόλεις άνω των 250.000 κατοίκων).
Η πρωτοβουλία συνεχίζεται. Η ηλεκτρονική φόρμα υποβολής αιτήσεων για τα βραβεία του 2027 είναι ήδη ανοιχτή σε πόλεις από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις επιλέξιμες χώρες του Προγράμματος για την Ενιαία Αγορά. Προθεσμία υποβολής: 9 Οκτωβρίου 2026. Όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να παρακολουθήσουν και την ενημερωτική διαδικτυακή σύσκεψη στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 (11:00-12:30 CEST), όπου θα παρουσιαστούν η διαδικασία, τα κριτήρια και τα οφέλη της συμμετοχής.
Παράλληλα, έχουν ξεκινήσει οι πρώτες ανταλλαγές εμπειριών μεταξύ νικητριών πόλεων και πόλεων της βραχείας λίστας. Στην κροατική Μακάρσκα, εκπρόσωποι από τη Σίγια (Κοινότητα Βαλένθια, Ισπανία) μελέτησαν πρακτικές ψηφιοποίησης, πολιτιστικού προγραμματισμού και ενεργού συμμετοχής των εμπόρων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο δημόσιες επενδύσεις αναζωογόνησαν το ιστορικό κέντρο. Στη Βαρκελώνη, νικήτρια του βραβείου, φιλοξενήθηκαν εκπρόσωποι της Σαραγόσα, που ενημερώθηκαν για τη μακροπρόθεσμη στρατηγική στήριξης του εμπορίου στις γειτονιές μέσω δημοτικών αγορών, συνεργατικής διακυβέρνησης και συνεχών επενδύσεων σε δημόσιους χώρους.
Οι συμμετέχοντες συμφωνούν ότι το μικρό λιανικό εμπόριο έχει βαθιά ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση, πολύ πέρα από τους οικονομικούς δείκτες: δημιουργεί σχέσεις, διατηρεί μνήμες και παραδόσεις και ενισχύει την αίσθηση του ανήκειν.
Για τη Σάρα Λόπες Φράνκο, υπεύθυνη του έργου στην Κάλντας ντα Ρέινα, η διάκριση ως Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Μικρού Λιανικού Εμπορίου 2026 ήταν πηγή υπερηφάνειας αλλά και ευθύνης. «Περισσότερο από ένα βραβείο, βλέπουμε αυτή την αναγνώριση ως επικύρωση μιας στρατηγικής που τοποθετεί το μικρό λιανικό εμπόριο στην καρδιά της πόλης. Για τους λιανοπωλητές μας, η ευρωπαϊκή αναγνώριση έδειξε ότι αυτό που κάνουν καθημερινά έχει σημασία πέρα από τις ατομικές τους επιχειρήσεις. Μαζί συμβάλλουν στην ταυτότητα, την ελκυστικότητα, την ασφάλεια και τη ζωτικότητα της πόλης».
Η πρωτοβουλία, τονίζει, έφερε κοντά δήμο, εμπόρους, επιχειρηματικές ενώσεις, πολιτιστικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, επιχειρηματίες και την ευρύτερη κοινότητα γύρω από ένα κοινό όραμα. «Συμβαίνει κάτι σημαντικό: οι άνθρωποι συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι οι επιλογές τους ως καταναλωτές επηρεάζουν την πόλη».
Στην ερώτηση τι θα συμβούλευε μια ελληνική πόλη που σκέφτεται να δηλώσει συμμετοχή, απαντά χωρίς δισταγμό: «Κάντε αίτηση. Και ενθαρρύνω ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες πόλεις να μην θεωρούν το μέγεθός τους μειονέκτημα. Εμείς φτάσαμε στον τελικό μαζί με πόλεις σχεδόν τετραπλάσιου πληθυσμού. Αυτό δεν μας εμπόδισε ούτε να ανταγωνιστούμε ούτε να κερδίσουμε το βραβείο “Ζωντανής Πόλης”».
