Η Ρουμανία εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης μετατρέπει μια παρατεταμένη πολιτική αντιπαράθεση σε πρόβλημα με σαφείς οικονομικές, δημοσιονομικές και γεωπολιτικές διαστάσεις. Η απόρριψη από το Κοινοβούλιο της υποψηφιότητας του Ζίγκφριντ Μουρεσάν για την πρωθυπουργία άφησε τη χώρα χωρίς διέξοδο από την κρίση που άρχισε την περασμένη άνοιξη, όταν κατέρρευσε ο κυβερνητικός συνασπισμός. Ο Μουρεσάν εξασφάλισε μόλις 182 ψήφους, ενώ χρειαζόταν 233 για να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης. Πρόκειται για τη δεύτερη αποτυχημένη κοινοβουλευτική προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης μετά τη διάλυση του προηγούμενου κυβερνητικού σχήματος. Ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νικούσορ Νταν επιδιώκει πλέον έναν νέο γύρο διαβουλεύσεων με τα κόμματα, αποφεύγοντας προς το παρόν το σενάριο των πρόωρων εκλογών. Η επιλογή αυτή συνδέεται και με την πολιτική δυναμική που έχει αναπτυχθεί στη χώρα, καθώς η Συμμαχία για την Ενωση των Ρουμάνων (AUR) καταγράφει ισχυρή παρουσία στις δημοσκοπήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το Βουκουρέστι βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα δύσκολο δίλημμα: είτε θα επιτευχθεί ένας νέος κοινοβουλευτικός συμβιβασμός είτε η χώρα κινδυνεύει να οδηγηθεί σε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική αβεβαιότητα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους συσχετισμούς δυνάμεων στο Κοινοβούλιο. Η πολιτική αστάθεια έρχεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή για τη ρουμανική οικονομία, η οποία καλείται να περιορίσει ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η προηγούμενη κυβέρνηση του Ιλιε Μπολότζαν είχε επιχειρήσει να αντιμετωπίσει τις δημοσιονομικές ανισορροπίες μέσω περικοπών δαπανών και άλλων μέτρων προσαρμογής. Σύμφωνα με το υλικό, το δημοσιονομικό έλλειμμα είχε φτάσει στο 9,3% του ΑΕΠ το 2024, πριν περιοριστεί στο 7,9% το 2025. Η συγκεκριμένη πολιτική, όμως, προκάλεσε σοβαρές τριβές στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού, ιδιαίτερα με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (PSD). Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε όταν το PSD αποχώρησε από την κυβέρνηση και ακολούθησε η ανατροπή της κυβέρνησης Μπολότζαν. Εκτοτε, η χώρα δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η παρατεταμένη αβεβαιότητα έχει ήδη περάσει στις αγορές. Η απόδοση των 10ετών ρουμανικών ομολόγων βρέθηκε στα υψηλότερα επίπεδα μεταξύ των χωρών της Ε.Ε., το ρουμανικό λέου βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Πίσω από τη δημοσιονομική κρίση υπάρχει, όμως, και μία δεύτερη μεγάλη σύγκρουση: η ενεργειακή στρατηγική της Ρουμανίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος, το δίκτυο που αποσκοπεί στη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς την Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης.
Για την Ουάσινγκτον ο συγκεκριμένος άξονας αποτελεί σημαντικό τμήμα της προσπάθειας ενίσχυσης των εξαγωγών αμερικανικού LNG στην Ευρώπη και περιορισμού της εξάρτησης της περιοχής από άλλες πηγές εφοδιασμού. Η Ρουμανία, ωστόσο, αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση. Η χώρα διαθέτει σημαντικά δικά της αποθέματα φυσικού αερίου και προσβλέπει κυρίως στο Neptun Deep, το μεγάλο υπεράκτιο κοίτασμα στη Μαύρη Θάλασσα. Στο έργο συμμετέχουν η OMV Petrom και η Romgaz, ενώ η έναρξη παραγωγής προβλέπεται από το 2027. Το συγκεκριμένο project μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας και να αυξήσει τις δυνατότητές της ως περιφερειακού εξαγωγέα φυσικού αερίου. Αυτό ακριβώς δημιουργούσε διαφορετικές προσεγγίσεις στο Βουκουρέστι ως προς το πόσο στενά θα έπρεπε να συνδεθεί η χώρα με μακροχρόνιες εισαγωγές LNG. Ο Μπολότζαν αντιμετώπιζε θετικά τον Κάθετο Διάδρομο ως υποδομή που προσφέρει πολλαπλές πηγές εφοδιασμού, αλλά εμφανιζόταν απρόθυμος να δεσμεύσει τη Ρουμανία σε μακροχρόνια συμβόλαια αγοράς αμερικανικού LNG.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον προστέθηκε ακόμη ένα στοιχείο που προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις στη Ρουμανία, τα δημοσιεύματα σχετικά με τον ρόλο της Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, στις συζητήσεις γύρω από την ενεργειακή πολιτική της περιοχής. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «WSJ», η Γκίλφοϊλ επισκέφθηκε το Βουκουρέστι στα τέλη Μαρτίου και συναντήθηκε με στελέχη του PSD, μεταξύ των οποίων ο Σορίν Γκρίντεανου και ο υπουργός Ενέργειας Μπογκντάν Ιβαν. Επισήμως, οι επαφές αφορούσαν τον Κάθετο Διάδρομο. Οι επαφές αυτές απέκτησαν μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα επειδή πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο κατά την οποία η σχέση μεταξύ PSD και κυβέρνησης Μπολότζαν επιδεινωνόταν. Στο ίδιο δημοσίευμα αναφέρεται ότι η Γκίλφοϊλ είχε κάνει σε δείπνο στην Αθήνα δήλωση που ερμηνεύτηκε ως αναφορά στη δυνατότητα των ΗΠΑ να επηρεάζουν πολιτικές εξελίξεις. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που έχει προκαλέσει μεγάλη συζήτηση στη Ρουμανία. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι ενεργειακές διαφωνίες αποτέλεσαν απλώς ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης μέσα σε μια ήδη εύθραυστη κυβέρνηση ή εάν διαδραμάτισαν ουσιαστικότερο ρόλο στην πολιτική ανατροπή.
Τα μεγάλα προβλήματα της επόμενης ημέρας
Η Ρουμανία βρίσκεται πλέον μπροστά σε τρεις αλληλένδετες κρίσεις: πολιτική, δημοσιονομική και ενεργειακή. Ο Νικούσορ Νταν χρειάζεται να βρει έναν υποψήφιο πρωθυπουργό που θα μπορεί να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το PSD, ως η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη, διεκδικεί κεντρικό ρόλο στις επόμενες διαπραγματεύσεις, ενώ η ενίσχυση της AUR περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εξίσωση.
Ταυτόχρονα, οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση θα πρέπει σχεδόν αμέσως να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό πρόβλημα, να καθησυχάσει τις αγορές και να αποτρέψει επιδείνωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας. Και πάνω από όλα αυτά βρίσκεται η ενεργειακή εξίσωση της Μαύρης Θάλασσας. Με το Neptun Deep να πλησιάζει στην παραγωγή και τον Κάθετο Διάδρομο να αποκτά αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία, η Ρουμανία δεν είναι απλώς ακόμη μία χώρα διέλευσης φυσικού αερίου. Μετατρέπεται σταδιακά σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Γι’ αυτό και η σημερινή πολιτική κρίση στο Βουκουρέστι ξεπερνά τα σύνορα της χώρας. Η έκβασή της θα επηρεάσει όχι μόνο τη δημοσιονομική πορεία της Ρουμανίας, αλλά και τις ισορροπίες γύρω από τις ενεργειακές ροές που συνδέουν Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία και Μαύρη Θάλασσα.
