Ενεργειακή ασφυξία για την Ευρώπη: Νέο άλμα σε πετρέλαιο και αέριο

Νέο κύμα ανατιμήσεων καταγράφεται στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς η κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας εντείνουν την αβεβαιότητα για τον παγκόσμιο εφοδιασμό. Το πετρέλαιο Brent πλησιάζει εκ νέου το ψυχολογικό όριο των 110 δολαρίων το βαρέλι, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινείται προς τα 89 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας τα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022. Η νέα άνοδος έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν να ενισχύσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα ενόψει του χειμώνα.

Στις αγορές πετρελαίου, οι επενδυτές παρακολουθούν τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο, προσπαθώντας να αξιολογήσουν κατά πόσο η σταδιακή αποκατάσταση των εξαγωγών μπορεί να περιορίσει τις πιέσεις που προκαλεί η γεωπολιτική αστάθεια. Το αμερικανικό αργό WTI διαπραγματεύεται μεταξύ 98,5 και 99 δολαρίων το βαρέλι, ακολουθώντας την ανοδική πορεία του Brent.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ανέφερε ότι οι αποστολές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν επανέλθει περίπου στο 80% των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από την έναρξη των πολεμικών συγκρούσεων. Ωστόσο, η ανάκαμψη αυτή δεν έχει επεκταθεί στον ίδιο βαθμό στα διυλισμένα προϊόντα, οι παραδόσεις των οποίων εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών ενίσχυσης της προσφοράς, η κυβέρνηση Τραμπ προχωρά επίσης στην έγκριση πωλήσεων δεξαμενόπλοιων που βρίσκονται υπό καθεστώς κυρώσεων, με στόχο να καταστεί δυνατή η νόμιμη αξιοποίησή τους για τη μεταφορά αργού πετρελαίου. Ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος», που δραστηριοποιείται διεθνώς παρακάμπτοντας περιορισμούς και κυρώσεις, εκτιμάται ότι αριθμεί περίπου 1.600 πλοία.

Παρά τις κινήσεις αυτές, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρά εμπόδια στην ομαλή λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών. Το Ιράν διατηρεί τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ, ενώ ναυτιλιακές αρχές έχουν αναφέρει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων. Την ίδια ώρα, η ανταλλαγή πληγμάτων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των υποστηριζόμενων από την Τεχεράνη Χούθι της Υεμένης επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα ασφάλειας στην περιοχή.

Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η αναζωπύρωση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις από τη Ρωσία και την Ουκρανία, διατηρώντας ανοιχτό ένα ακόμη μέτωπο κινδύνου για τις διεθνείς αγορές.

Τι συμβαίνει με το φυσικό αέριο

Ακόμη μεγαλύτερη πίεση δέχεται η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, όπου οι τιμές στο ολλανδικό χρηματιστήριο ενέργειας ξεπέρασαν τα 88 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πλησιάζοντας πλέον τα 89 ευρώ. Πρόκειται για επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Δεκέμβριο του 2022, όταν η ενεργειακή κρίση είχε προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Βασική αιτία της νέας ανόδου αποτελεί η περιορισμένη διαθεσιμότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο, καθώς οι εξαγωγικές ροές LNG από την περιοχή παραμένουν περίπου 80% χαμηλότερες σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή δυσχεραίνει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναπληρώσει τις ποσότητες φυσικού αερίου που απαιτούνται για την κάλυψη των χειμερινών αναγκών. Παρότι οι αποθήκες της Ευρώπης έχουν ενισχυθεί τις τελευταίες εβδομάδες, η πληρότητά τους διαμορφώνεται σήμερα, 20 Οκτωβρίου, στο 74,58%, ποσοστό χαμηλότερο από τα συνηθισμένα επίπεδα για τη συγκεκριμένη εποχή.

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, η περιορισμένη προσφορά LNG ενδέχεται να οξύνει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για την εξασφάλιση διαθέσιμων φορτίων. Πρόκειται για τις δύο μεγαλύτερες αγορές εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική οποιαδήποτε μεταβολή στις ποσότητες που διοχετεύονται στο διεθνές εμπόριο.

Οι προοπτικές παραμένουν αβέβαιες, καθώς ενδεχόμενη περαιτέρω διατάραξη των ενεργειακών ροών ή ένας χειμώνας με χαμηλότερες θερμοκρασίες από τις αναμενόμενες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέες, απότομες ανατιμήσεις. Με τις γεωπολιτικές συγκρούσεις να συνεχίζονται και τα ευρωπαϊκά αποθέματα να υπολείπονται των συνηθισμένων επιπέδων, η ενεργειακή αγορά εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο υπό αυξημένη πίεση.