Από την 1η Οκτωβρίου 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεργοποίησαν δασμό 100% στις εισαγωγές επώνυμων ή πατενταρισμένων φαρμάκων, με εξαίρεση εταιρίες που ήδη έχουν ξεκινήσει παραγωγή στο αμερικανικό έδαφος.
Η κίνηση αυτή έχει στόχο να επαναπατρίσει την παραγωγή φαρμάκων στις ΗΠΑ, προκαλώντας αναταράξεις στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, μέρος της οποίας είναι και η ελληνική φαρμακοβιομηχανία.
Γλυτώνουν τα γενόσημα από τους υψηλούς δασμούς
Η αμερικανική ρύθμιση δεν επηρεάζει τα γενόσημα, περιορίζοντας τον άμεσο πρώτο κύκλο επιπτώσεων. Όμως για τα προστατευμένα προϊόντα, το κόστος εισαγωγής διπλασιάζεται θεωρητικά, με το τελικό αποτέλεσμα να εξαρτάται από λεπτομέρειες και πιθανές εξαιρέσεις. Σύμφωνα με αναλυτές, ο στόχος του προέδρου Τραμπ είναι σαφής: να πιέσει τις εταιρίες να επενδύσουν εντός ΗΠΑ.
Στην Ευρώπη, όμως, υπάρχει ένα «μαξιλάρι»: το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει ανώτατο συντελεστή δασμού 15% για προϊόντα ευρωπαϊκής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων. Αν εφαρμοστεί πλήρως και στον νέο κανόνα, ο κίνδυνος για ευρωπαϊκούς ομίλους και την ελληνική αγορά μειώνεται αισθητά.
Παράγοντες της ελληνικής αγοράς φαρμάκου αναφέρουν στο dealnews.gr ότι η άμεση έκθεση της Ελλάδας εμφανίζεται περιορισμένη, καθώς η εγχώρια παραγωγή επικεντρώνεται σε γενόσημα, νοσοκομειακά σκευάσματα και συμβάσεις παραγωγής για τρίτους. Ωστόσο, η συνολική αναστάτωση στις εφοδιαστικές αλυσίδες είναι σημαντική. Εάν οι πολυεθνικοί όμιλοι μεταφέρουν παραγγελίες σε γραμμές παραγωγής στις ΗΠΑ για να αποφύγουν τους δασμούς, οι μονάδες στην Ευρώπη που δεν προσφέρουν τέτοια λύση κινδυνεύουν να χάσουν συνεργασίες.
Στην Ελλάδα λειτουργούν ήδη μονάδες με πιστοποιήσεις για την αμερικανική αγορά και ιστορικό εξαγωγών σε απαιτητικές κατηγορίες όπως ενέσιμα, οφθαλμικά και νοσοκομειακά προϊόντα. Εταιρίες όπως η Pharmathen, η DEMO, η Rafarm, αλλά και πολυεθνικοί όμιλοι με παρουσία στη χώρα διαθέτουν έγκριση από τον FDA. Αυτό καθιστά την Ελλάδα «ασφαλή επιλογή» για πελάτες που θέλουν να συνεχίσουν να παράγουν στην Ευρώπη χωρίς να υποστούν τις συνέπειες των νέων δασμών.
Το ευρωπαϊκό αντίβαρο
Το ευρωπαϊκό πλαφόν δασμού 15% λειτουργεί ως ισχυρό αντίβαρο. Αν εφαρμοστεί χωρίς εξαιρέσεις, οι ελληνικές εταιρίες μπορούν να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αυξήσουν το μερίδιό τους. Για παράδειγμα, αν ένα πατενταρισμένο προϊόν κοστίζει 1.000 ευρώ για εισαγωγή στις ΗΠΑ, ο δασμός 100% ανεβάζει το κόστος στα 2.000 ευρώ, ενώ με εφαρμογή του 15% η τιμή διαμορφώνεται στα 1.150 ευρώ, μια διαφορά που επηρεάζει σημαντικά προϋπολογισμούς εκατομμυρίων.
Η ελληνική αγορά φαρμάκου είναι στρατηγικός πυλώνας για την οικονομία της χώρας. Το 2024 η συνολική φαρμακευτική δαπάνη εκτιμάται σε 8,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3 δισ. αφορούν δημόσια δαπάνη, 810 εκατ. ευρώ τη συμμετοχή των ασθενών και 4,6 δισ. τη βιομηχανία μέσω εκπτώσεων και υποχρεωτικών επιστροφών. Οι εξαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων ανήλθαν σε περίπου 2,8 δισ. ευρώ, καλύπτοντας το 5,7% των συνολικών εξαγωγών, ενώ οι εισαγωγές καλύπτουν περίπου το 5,1% του συνόλου. Η απασχόληση στον κλάδο φτάνει τις 119.000 θέσεις με φορολογική συνεισφορά περίπου 1,9 δισ. ευρώ.
Συνεπώς, το στοίχημα για την ελληνική φαρμακοβιομηχανία είναι διπλό: να απορροφήσει τις αναταράξεις χωρίς απώλειες στον τζίρο και να εκμεταλλευτεί τις στρατηγικές ευκαιρίες για νέες συνεργασίες. Με τα σημερινά δεδομένα, η αγορά δεν απειλείται από άμεσο σοκ τιμών, χάρη στην εξαίρεση των γενοσήμων και τη δομή των εξαγωγών.
Το πραγματικό ρίσκο είναι να χαθούν παραγγελίες υπέρ μονάδων με προέλευση ΗΠΑ ή να καθυστερήσει η είσοδος νέων σκευασμάτων στην Ευρώπη, εάν οι όμιλοι αναδιατάξουν τις προτεραιότητες παραγωγής. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η τήρηση του ευρωαμερικανικού πλαφόν θα λειτουργήσει ως βαρόμετρο για το βάθος της αναταραχής στον φαρμακευτικό κλάδο.
Από την έντυπη έκδοση της εφημερίδας Deal (3 Οκτωβρίου 2025)
