Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών που θα κατατεθεί στη Βουλή. Με fast track διαδικασίες οι «ορφανές» περιουσίες στο Δημόσιο
Τις κληρονομιές που δεν έχουν αναζητηθεί ποτέ βάζει στο στόχαστρο το νέο νομοσχέδιο που αναμένεται να φέρει άμεσα στη Βουλή η ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 2.000 αδρανή ιδρύματα και 7.000 σχολάζουσες κληρονομιές, με το Ελληνικό Δημόσιο να μην έχει ακόμη πλήρη εικόνα της δυνητικής περιουσίας του. Παρότι η κυβέρνηση έχει αρχίσει τις διαδικασίες δύο φορές, η πρώτη τον Ιανουάριο του 2021 και η δεύτερη τον Μάρτιο του 2025 με την παρουσίαση του νομοσχεδίου, δεν έχει καταφέρει να βάλει τάξη στο πλαίσιο.
Πλέον, το οικονομικό επιτελείο θεωρεί πως έχουν ωριμάσει οι συνθήκες ώστε το νομοσχέδιο να κατατεθεί προς ψήφιση, χωρίς ωστόσο να διαθέτει πλήρη εικόνα της δημόσιας περιουσίας. Το νέο σχέδιο νόμου προβλέπει, μεταξύ άλλων, την άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων και φορολογικά κίνητρα για τις δωρεές προς το Δημόσιο, δυνατότητα στέγασης νοικοκυριών σε ακίνητα που κληρονομεί το κράτος ή ανήκουν σε ιδρύματα και παραμένουν αναξιοποίητα, κανόνες διαφάνειας στη διαχείριση των δωρεών με σύσταση ψηφιακής πλατφόρμας για την υποβολή και την αποδοχή τους.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει διαδικασία για τη συστηματική ενημέρωση του Δημοσίου στις περιπτώσεις που ο αποθανών δεν έχει κληρονόμους ή αυτοί αποποιήθηκαν την κληρονομιά, ενώ το Δημόσιο δεν γνωρίζει ποια είναι η οικονομική αξία των εκκρεμών κληρονομιών. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να παραμένουν ανεκμετάλλευτα ή και να απαξιώνονται ακίνητα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Υπάρχουν και περιπτώσεις που η αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου αποτρέπεται από πλαστές ιδιόγραφες διαθήκες. Στο εξής, εφόσον δεν υπάρχουν κληρονόμοι, το Δημόσιο θα αναγνωρίζεται ως δικαιούχος με διαδικασίες fast track.
Η επιτάχυνση της διαδικασίας εκκαθάρισης με γνώμονα την αξία της κληρονομιάς έχει ως εξής:
■ Εως 20.000 ευρώ ορίζεται ως εποπτεύουσα Αρχή η αποκεντρωμένη διοίκηση του τόπου θανάτου του κληρονομουμένου.
■ Από 20.000 έως 1.000.000 ευρώ ορίζεται εκκαθαριστής από το μητρώο.
■ Από 1.000.000 ευρώ και πάνω ο εκκαθαριστής θα είναι υποχρεωτικά ελεγκτική εταιρία.
Μάλιστα, θα υπάρξει διασύνδεση με το Εθνικό Μητρώο Πολιτών και με τα πληροφοριακά συστήματα του υπουργείου Δικαιοσύνης προκειμένου το Δημόσιο να πληροφορείται την ύπαρξη κληρονομικού δικαιώματος με διαθήκη ή εξ αδιαθέτου. Παράλληλα, θα λειτουργήσει μητρώο κηδεμόνων σχολαζουσών κληρονομιών, εκκαθαριστών και ελεγκτών κληρονομιών του Δημοσίου, στο οποίο θα μπορούν να εγγραφούν δικηγόροι, λογιστές και ελεγκτικές εταιρίες.
Kληρονομικό δικαίωμα
Αν τρίτος αμφισβητεί το κληρονομικό δικαίωμα του Δημοσίου, πρέπει να προσφύγει στο Μονομελές Πρωτοδικείο. Μάλιστα, πλέον δεν μπορεί κάποιος να ισχυρίζεται πως είναι κληρονόμος, εις βάρος του Δημοσίου, σε περίπτωση που καταθέσει ιδιόγραφη διαθήκη. Ακίνητο το οποίο περιέρχεται στο Δημόσιο (αφού περαιωθεί η εκκαθάριση κληρονομίας) θα αξιοποιείται για σκοπούς της κρατικής στεγαστικής πολιτικής, εφόσον κριθεί ότι είναι κατάλληλο για τέτοια χρήση, ενισχύοντας τον στόχο για την αύξηση του «στοκ» των διαθέσιμων κατοικιών στη χώρα μας. Στο εξής θα επιτρέπεται σε ένα ίδρυμα να διαθέτει ακίνητα για την εξυπηρέτηση των σκοπών της κυβερνητικής στεγαστικής πολιτικής. Για τον σκοπό αυτόν συνάπτεται σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ιδρύματος και του εκάστοτε φορέα γενικής κυβέρνησης, η διάρκεια της οποίας δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 12 ετών.
Η πλατφόρμα καταγραφής και τα φορολογικά κίνητρα
Παράλληλα προβλέπονται φοροαπαλλαγές για τα ιδρύματα αλλά και δικλίδες ασφαλείας για την αποφυγή της φοροδιαφυγής με το πρόσχημα της κοινωφελούς δράσης. Μάλιστα, θα γίνει διάκριση ανάμεσα σε ενεργά και αδρανή ιδρύματα. Ενεργά είναι όσα δημοσιεύουν καταστάσεις και τηρούν τις προϋποθέσεις του νόμου, ενώ αδρανή όσα δεν δημοσιεύουν οικονομικές καταστάσεις για τρία έτη. Τα φορολογικά κίνητρα θα ισχύουν μόνο για τα ενεργά ιδρύματα.
Οπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, «ειδικά για τα ιδρύματα θα υπάρξουν και ψηφιακά μέσα που θα πιάνουμε συνολικά τη διαχείριση των ιδρυμάτων». Το σχέδιο θα προβλέπει την καταγραφή όλων των περιουσιών μέσω ενός ηλεκτρονικού μητρώου κοινωφελών περιουσιών και μιας πλατφόρμας σχολαζουσών κληρονομιών. Αυτά θα συνδέονται με τα υφιστάμενα μητρώα του Δημοσίου και κάθε πράξη θα καταχωρίζεται αυτόματα.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του σχεδίου νόμου:
1. Καταργείται ο φόρος εισοδήματος που σήμερα ανέρχεται στο 22% για ιδρύματα και κληροδοτήματα για τα έτη κατά τα οποία καταγράφονται ως ενεργά στο μητρώο κληροδοτημάτων. Η κατάργηση θα εφαρμοστεί σε δύο φάσεις, δηλαδή θα υπάρξει κατά 50% το 2026 και πλήρης κατάργηση το 2027.
2. Καταργείται ο φόρος δωρεάς (0,5%) για τις δωρεές προς κοινωφελή ιδρύματα.
3. Επεκτείνεται η έκπτωση της δωρεάς από το φορολογητέο εισόδημα των νομικών προσώπων – δωρητών, η οποία ισχύει ήδη για τις δωρεές προς το Δημόσιο, ώστε να καλύπτει και τις δωρεές προς τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου – ιδρύματα.
4. Προβλέπεται ότι μόνο η κατάρτιση της σύμβασης δωρεάς έχει ως αποτέλεσμα την απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, χωρίς να απαιτείται ειδική έγκριση από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
