Ανατιμήσεις έως και 7 ευρώ το πακέτο περιλαμβάνονται στις προτάσεις της Κομισιόν – Μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο ζήτησε η Αθήνα
Στο τραπέζι έχει ρίξει η Κομισιόν την αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων, με στόχο την αύξηση των ελάχιστων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης και την ένταξη νέων προϊόντων (ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα, φακελάκια νικοτίνης) σε ενιαίο πλαίσιο, με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας.
Το θέμα τέθηκε για συζήτηση στο ECOFIN στις 10/10, με την πρόταση να προβλέπει εφαρμογή από 1/1/2028, εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία και υπάρξει ομοφωνία στο συμβούλιο. Η ελληνική πλευρά εξέφρασε ανοιχτά αντιρρήσεις, ζητώντας μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο.
Στο σκέλος των τσιγάρων, η πρόταση ανεβάζει τον ελάχιστο ειδικό φόρο στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα (από 90 ευρώ σήμερα) και αυξάνει το ελάχιστο ποσοστό της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης στο 63% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής. Παράλληλα, εισάγεται μηχανισμός προσαρμογής με βάση τα επίπεδα τιμών ανά χώρα, ώστε οι ελάχιστοι συντελεστές να αντανακλούν διαφορές αγοραστικής δύναμης, και προβλέπεται τριετής αναθεώρηση με αναφορά στον δείκτη τιμών καταναλωτή.
Για τα λοιπά παραδοσιακά προϊόντα καπνού τίθενται ελάχιστα όρια είτε ως ποσοστό της λιανικής είτε ως συγκεκριμένα ποσά ανά μονάδα προϊόντος, ενώ τα θερμαινόμενα προϊόντα αποκτούν ξεχωριστή κλίμακα, με φορολόγηση είτε ανά τεμάχιο (στικς) είτε ανά κιλό για άλλες μορφές. Πέραν των προϊόντων καπνού, για πρώτη φορά εισάγονται ελάχιστοι φόροι στα υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων, με διαφοροποίηση ανάλογα με την περιεκτικότητα σε νικοτίνη. Στόχος είναι να κλείσουν τα κενά μεταξύ κατηγοριών που σήμερα φορολογούνται ανομοιόμορφα στα κράτη-μέλη.
Στην ελληνική αγορά, η μέση τιμή πακέτου κινείται πέριξ των 4,60 ευρώ, με τη φορολογική επιβάρυνση (ΕΦΚ και ΦΠΑ) να ξεπερνά το 80% της τελικής τιμής. Με βάση τα νέα ελάχιστα, η λιανική τιμή πακέτου 20 τεμαχίων θα μπορούσε να προσεγγίσει ή να υπερβεί τα 7 ευρώ, ανάλογα με τον τρόπο μετακύλισης του κόστους και τις τελικές εθνικές επιλογές συντελεστών. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα ο ελληνικός ελάχιστος ΕΦΚ ανά 1.000 τσιγάρα βρίσκεται λίγο πάνω από τα ισχύοντα ελάχιστα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στις παρεμβάσεις στο ECOFIN, ο Κυριάκος Πιερρακάκης ζήτησε μεγαλύτερη μεταβατική περίοδο, επικαλούμενος τον κίνδυνο απότομων ανατιμήσεων και την ενίσχυση παράνομων δικτύων.
«Φόβος» για πτώση της νόμιμης κατανάλωσης
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση βλέπει κίνδυνο μετατόπισης κατανάλωσης εκτός της νόμιμης οδού, με απώλεια εσόδων από ΕΦΚ και ΦΠΑ, αν αυξηθούν απότομα οι τιμές. Πρώτη γραμμή κινδύνου είναι οι περιπτερούχοι και το λιανεμπόριο που αντλούν τζίρο και από συμπληρωματικά προϊόντα όταν πωλούν τσιγάρα. Δεύτερη, η διασυνοριακή αγορά στα βόρεια σύνορα και τα κυκλώματα παράνομων εισαγωγών που θα μπορούσαν να ενισχυθούν.
Πιέσεις αναμένονται και στην εφοδιαστική αλυσίδα, με κίνδυνο για θέσεις εργασίας σε διανομή και logistics, εφόσον οι νόμιμοι όγκοι μειωθούν. Επιπλέον, υπάρχει ανησυχία για ανατροπές σε επενδυτικά σχέδια της καπνοβιομηχανίας και για επιβάρυνση του κόστους συμμόρφωσης για κράτος και επιχειρήσεις. Στον τουρισμό εκτιμάται ότι ακριβότερα καπνικά θα μειώσουν μέρος της αυθόρμητης δαπάνης, χτυπώντας έσοδα μικρών καταστημάτων σε ζώνες υψηλής επισκεψιμότητας. Σημειώνεται ότι περίπου 2,31 δισ. ευρώ ήταν τα έσοδα από ΕΦΚ στα προϊόντα καπνού το 2024, ενώ ο φόρος στα υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων προσθέτει περί τα 10,28 εκατ. ευρώ.
ΚΕΠΕ: Μεταβάλλονται το ισοζύγιο και οι όροι ανταγωνιστικότητας
Σύμφωνα με την πρόσφατη ανάλυση επικαιρότητας του ΚΕΠΕ, η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας μεταβάλλει όχι μόνο το δημοσιονομικό ισοζύγιο, αλλά και τους όρους ανταγωνισμού για εγχώριους παίκτες της καπνοβιομηχανίας και της ευρύτερης αλυσίδας αξίας (παραγωγή, συσκευασία, logistics, εξαγωγές). Το ΚΕΠΕ επισημαίνει ότι η μετάβαση των θερμαινόμενων προϊόντων σε φορολόγηση ανά τεμάχιο, σε συνδυασμό με υψηλότερα ελάχιστα στα παραδοσιακά τσιγάρα, αυξάνει το συνολικό φορολογικό βάρος ειδικά σε χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Σε σενάρια προσομοίωσης, η μείωση των νόμιμων όγκων πωλήσεων που προκαλούν οι αυξήσεις τιμών μπορεί να ενισχυθεί από το παράνομο εμπόριο, πλήττοντας την κερδοφορία και άρα την ικανότητα των επιχειρήσεων να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις, καινοτομία και εξαγωγική δραστηριότητα. Η εικόνα επιβαρύνει ιδιαίτερα δραστηριότητες με έδρα την Ελλάδα που ανταγωνίζονται παραγωγικές βάσεις ή διανεμητικά κέντρα σε γειτονικές αγορές με χαμηλότερο φορολογικό βάρος. Επιπλέον, το ΚΕΠΕ υπογραμμίζει ότι η διαφορετική ελαστικότητα ζήτησης ανά προϊόν και κατηγορία σημαίνει πως ενιαίες, απότομες αυξήσεις ελάχιστων συντελεστών μπορούν να έχουν δυσανάλογες επιπτώσεις σε επιχειρήσεις που έχουν επενδύσει σε συγκεκριμένες τεχνολογικές πλατφόρμες, ιδίως αν τα περιθώρια τιμολόγησης και απορρόφησης κόστους είναι στενά.
Ως εκ τούτου, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής παραγωγής και της εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας κινδυνεύει να υποχωρήσει έναντι κέντρων με μικρότερη φορολογική ένταση, εάν η προσαρμογή γίνει χωρίς επαρκή μεταβατικά στάδια και στοχευμένη επιτήρηση της παράτυπης διακίνησης. Στη συζήτηση στο ECOFIN αρκετά κράτη-μέλη εξέφρασαν επιφυλάξεις για το ύψος των νέων ελαχίστων και για τον ρυθμό προσαρμογής, ενώ άλλοι τόνισαν την ανάγκη οριζόντιου πλαισίου που να καλύπτει και τα νέα προϊόντα νικοτίνης. Η ελληνική στάση εστιάζει στη σταδιακή εφαρμογή και στην ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών ώστε να μη διογκωθούν κίνητρα για παράνομες ροές.
Πηγή: Εφημερίδα Dealnews
