Παρουσιάστηκε μια νέα «στρατηγική για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία», με στόχο να στηρίξει τους νέους και να καταστήσει το αγροτικό επάγγελμα πιο βιώσιμο και ελκυστικό
Η στρατηγική θα αποσκοπεί στον διπλασιασμό του μεριδίου των νέων γεωργών στην Ε.Ε. έως το 2040, με στόχο οι νέοι γεωργοί να αποτελούν περίπου το 24% των Ευρωπαίων αγροτών.
- Του Σάκη Τρεχα
Σήμερα, στην Ε.Ε., η μέση ηλικία των αγροτών είναι τα 55 έτη, μόνο το 12% των αγροτών είναι κάτω των 40 ετών και μόλις μία στους 40 νέους αγρότες είναι γυναίκα. Για αυτό συστήνει στα κράτη-μέλη να επενδύσουν τουλάχιστον το 6% των γεωργικών δαπανών τους (από 3% που είναι σήμερα) σε μέτρα που στηρίζουν και προωθούν τους νέους αγρότες, με τη δυνατότητα κινητοποίησης πρόσθετων πόρων.
Προτείνει μάλιστα την προώθηση ενός υποχρεωτικού «πακέτου εκκίνησης» (starter pack) για τους νέους, προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος και η εγκατάστασή τους στον τομέα μέσω ενός ολοκληρωμένου πακέτου παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένου ενός εφάπαξ ποσού έως 300.000 ευρώ για την εγκατάστασή τους. Από την άλλη, στην πρότασή της για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προτείνει τον τερματισμό των πληρωμών γεωργικής στήριξης για τους αγρότες μόλις φτάσουν στην ηλικία συνταξιοδότησης.
Οπως αναφέρει, τα κράτη-μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι το αργότερο έως το 2032 οι αιτούντες που φτάνουν στην ηλικία συνταξιοδότησης, η οποία καθορίζεται από την εθνική νομοθεσία, και λαμβάνουν σύνταξη δεν πρέπει πλέον να λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο της ΚΑΠ.
Εθνική στρατηγική
Κάθε κράτος-μέλος θα πρέπει, έως το 2028, να καταρτίσει εθνική στρατηγική ανανέωσης γενεών, με συγκεκριμένους στόχους και δράσεις για την αναζωογόνηση των αγροτικών περιοχών. Η ανανέωση των γενεών είναι απαραίτητη για την επισιτιστική ασφάλεια, τη βιωσιμότητα, την ανταγωνιστικότητα και την αγροτική ζωτικότητα της Ευρώπης. Συμβάλλει στη διαφύλαξη της ικανότητας της Ευρώπης να παράγει τρόφιμα, να διατηρεί την καινοτομία και τη ζωή στις αγροτικές περιοχές. Χωρίς νέους αγρότες, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο δεξιότητες και καινοτομία, αλλά και την ικανότητά της να διασφαλίζει σταθερό εφοδιασμό τροφίμων και να διατηρεί δυναμικές τις αγροτικές κοινότητες.
Η νέα στρατηγική αποσκοπεί στην υποστήριξη και την προετοιμασία της επόμενης γενιάς αγροτών της Ε.Ε. Αναγνωρίζει ότι οι νέοι αγρότες αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις με συγκεκριμένες δράσεις, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης -ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό- και σε όλες τις πολιτικές. Για να επιτευχθεί αυτό, η στρατηγική προσδιορίζει πέντε βασικούς μοχλούς δράσης: πρόσβαση σε αγροτική γη, χρηματοδότηση, δεξιότητες, δίκαια επίπεδα διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές και υποστήριξη για τη διαδοχή στην αγροτική εκμετάλλευση.
Οι πρωτοβουλίες
Κάθε μοχλός αντιμετωπίζεται μέσω στοχευμένων εμβληματικών πρωτοβουλιών, μεταξύ των οποίων:
- Καλύτερη στόχευση των κονδυλίων υπέρ των νέων αγροτών.
- Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την ανάπτυξη συστημάτων εγγυήσεων και επιδοτήσεων επιτοκίων, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
- Δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Γης για τη βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά τη γη. Αυτό θα βοηθήσει τους γεωργούς να έχουν πρόσβαση στη διαθέσιμη γη, θα υποστηρίξει τη διαδοχή στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, θα ενημερώσει την πολιτική και θα αποτρέψει την κερδοσκοπία στη γη, διευκολύνοντας τους νεοεισερχομένους να ξεκινήσουν τη γεωργική δραστηριότητα.
- Ενσωμάτωση στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο των στοιχείων ανανέωσης των γενεών και της διαδοχής, ενσωμάτωση των μεταρρυθμίσεων στον τομέα των συντάξεων, της συνταξιοδότησης και της μεταβίβασης γεωργικών εκμεταλλεύσεων στο εθνικό πλαίσιο πολιτικής, προκειμένου να διευκολυνθούν η έγκαιρη διαδοχή και η κινητικότητα της γης.
- Πρόσκληση των νέων γεωργών να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα Erasmus για νέους επιχειρηματίες, ώστε να μάθουν ορθές γεωργικές πρακτικές στο εξωτερικό ή να διαφοροποιήσουν τα έσοδά τους μαθαίνοντας από άλλους τομείς.
- Προώθηση καλών συνθηκών διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές, με παράλληλη στήριξη της τοπικής ανάπτυξης και της συμμετοχής των νέων και των γυναικών.
- Συγχρηματοδότηση υπηρεσιών ανακούφισης αγροτών, που θα αντικαθιστούν τους αγρότες κατά τη διάρκεια ασθένειας, διακοπών ή παροχής φροντίδας, προκειμένου να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Η νέα στρατηγική της Ε.Ε. έχει σχεδιαστεί να εφαρμοστεί μέσω της τρέχουσας και της μελλοντικής ΚΑΠ.
Ερωτήσεις και απαντήσεις για την ανανέωση των γενεών
1. Ποια ειδική στήριξη θα λάβουν οι νέοι γεωργοί για να έχουν πρόσβαση σε γη και χρηματοδότηση;
Η στρατηγική έχει στόχο να καταστήσει τη γη και τη χρηματοδότηση πιο προσβάσιμες για τους νέους γεωργούς με την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών φραγμών και την προώθηση δικαιότερων και πιο διαφανών αγορών γης. Οι προσιτές πιστώσεις, οι εγγυήσεις και το χαμηλότερο κόστος συναλλαγών θα προωθηθούν μέσω των εθνικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, ενώ οι τράπεζες γης και οι υπηρεσίες αντιστοίχισης θα βοηθήσουν στη σύνδεση των συνταξιούχων γεωργών με τους νεοεισερχομένους. Η στρατηγική καλεί τα κράτη-μέλη να δώσουν προτεραιότητα στους νέους γεωργούς όσον αφορά την κατανομή της γης, να δημιουργήσουν κίνητρα για πρόωρη διαδοχή και να περιορίσουν την κερδοσκοπία. Το επικείμενο Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Γης θα ενισχύσει τη διαφάνεια και θα στηρίξει τεκμηριωμένες μεταρρυθμίσεις.
2. Με ποιους τρόπους διασφαλίζει η στρατηγική τη δικαιοσύνη μεταξύ των γενεών και βοηθά τους γηραιότερους γεωργούς να σχεδιάσουν τη διαδοχή και τη συνταξιοδότηση;
Στηρίζει τόσο τους νεοεισερχομένους όσο και τους γεωργούς μεγαλύτερης ηλικίας στη διαχείριση της διαδοχής. Ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα και να θεσπίσουν κίνητρα για πρόωρη και εθελοντική συνταξιοδότηση, επιτρέποντας στους γηραιότερους γεωργούς να υποχωρήσουν με αξιοπρέπεια και οικονομική σταθερότητα. Προωθεί επίσης συμβουλευτικές υπηρεσίες και κατάρτιση σχετικά με τον προγραμματισμό της διαδοχής, την κληρονομική διαδοχή και τις νομικές ή οικονομικές ρυθμίσεις για τη διευκόλυνση των έγκαιρων μεταβιβάσεων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Στόχος της στρατηγικής είναι να μη μείνουν πίσω οι γηραιότεροι γεωργοί, δημιουργώντας παράλληλα χώρο και ευκαιρίες για τις νεότερες γενιές να αναλάβουν βιώσιμες γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
3. Τι είδους χρηματοδοτικά μέσα ή εγγυήσεις εξετάζονται για να βοηθήσουν τους νέους γεωργούς να εξασφαλίσουν πιστώσεις και επενδύσεις;
Ενθαρρύνει τη δημιουργία ειδικών ταμείων δανείων και εγγυήσεων με χαμηλότερα επιτόκια, μειωμένες απαιτήσεις εξασφαλίσεων, περιόδους χάριτος και μεγαλύτερους όρους αποπληρωμής. Η συνεργασία με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και το Invest EU θα ενισχύσει την πρόσβαση σε κεφάλαια μέσω προσαρμοσμένων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων μέσων εγγυήσεων και μετοχικού κεφαλαίου.
Από τη μια τσέπη στην άλλη…
Προτείνουν κατάργηση επιδοτήσεων στους συνταξιούχους και τα κονδύλια που θα απελευθερωθούν να πάνε στους νέους.
Πρόωρη συνταξιοδότηση
Η νέα στρατηγική ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα και να θεσπίσουν κίνητρα για πρόωρη και εθελοντική συνταξιοδότηση των αγροτών.
Πρόσβαση σε χρηματοδότηση
Η συνεργασία με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και το Invest EU θα ενισχύσει την πρόσβαση σε κεφάλαια για τους νέους αγρότες.
Μειώνονται οι ενισχύσεις των ηλικιωμένων για να πάνε στους νέους
Οι Βρυξέλλες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να προσελκύσουν νέους αγρότες, χωρίς αποτέλεσμα. Στην Ε.Ε., οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις κάτω των 40 ετών είναι κατά μέσο όρο στο 12%. Το μεγαλύτερο ποσοστό έχει η Αυστρία (23,5%), και η Ελλάδα είναι στην τρίτη θέση πριν από το τέλος (7,2%), ακολουθούμενη από την Πορτογαλία (6,4%), ενώ στην τελευταία θέση είναι η Κύπρος (5,1%).
Ενα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι νέοι αγρότες είναι ότι δυσκολεύονται να βρουν διαθέσιμη και οικονομικά προσιτή αγροτική γη για να ξεκινήσουν να εργάζονται. Μια μέση τιμή για ένα εκτάριο καλλιεργήσιμης γης στην ΕΕ. .κοστίζει 12.000 ευρώ. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέων Αγροτών (CEJA) τονίζει ότι ο διπλασιασμός των κονδυλίων νέων αγροτών, έως το 2040, από 12% σε 24%, αποτελεί τη βασική θέση του για την ΚΑΠ μετά το 2027.
Ομως, χωρίς παράλληλα να υπάρξει αύξηση προϋπολογισμού, κινδυνεύει να γίνει μια ακόμη χαμένη ευκαιρία και να αποτύχει. Παρά το γεγονός ότι η στρατηγική της Ε.Ε. προβλέπει ότι ένα ελάχιστο ποσοστό 6% της ΚΑΠ θα καταβληθεί στους νέους αγρότες, οι προτάσεις δεν περιλαμβάνουν καμία οικονομική δέσμευση των κρατών-μελών για την ανανέωση των γενεών.
«Χαιρετίζουμε τη στρατηγική ως ένα πολιτικό μήνυμα, αλλά, χωρίς έναν οριοθετημένο προϋπολογισμό, κινδυνεύει να γίνει μια ακόμη χαμένη ευκαιρία» δήλωσε ο Peter Meedendorp, πρόεδρος της CEJA. «Οι φιλόδοξοι στόχοι χωρίς δεσμεύσεις δεν αποτελούν στρατηγική. Η ανανέωση των γενεών απαιτεί πόρους, εκτός από την ισχυρή πολιτική υποστήριξη. Εχουμε έναν επίτροπο Γεωργίας που αυτοαποκαλείται επίτροπος Νέων Αγροτών, ο οποίος είναι επίσης αυτός που προτείνει μια ΚΑΠ χωρίς καμία διάθεση χρημάτων για νέους αγρότες. Η Επιτροπή στην πράξη προτείνει την αναδιάρθρωση των πληρωμών της ΚΑΠ από τους μεγάλης ηλικίας αγρότες στους νεότερους».
Πηγή: Εφημερίδα Έλληνας Αγρότης
