Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών μπαίνει εκ νέου το φαινόμενο της εκτεταμένης φοροδιαφυγής, μετά τις τελευταίες διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ για τον υπολογισμό των τεκμηρίων, οι οποίες αποκαλύπτουν εντυπωσιακές –και ανησυχητικές– αποκλίσεις ανάμεσα στη δηλωθείσα οικονομική δραστηριότητα επαγγελματικών κλάδων και στα πραγματικά τους εισοδήματα.
Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια εικόνα συστηματικής υποδήλωσης εισοδημάτων, με επτά στους δέκα ιδιοκτήτες μπαρ, έναν στους δύο εστιάτορες και έξι στα δέκα κομμωτήρια να εμφανίζουν ζημιές παρά την έντονη επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Επιπλέον, ορισμένα παραδείγματα αποδεικνύουν το μέγεθος της στρέβλωσης: εισοδήματα που δηλώνονται σε επίπεδα φτώχειας, ενώ ο φόρος που προκύπτει χάρη στα τεκμήρια είναι πολλαπλάσιος.
Οι κλάδοι στο επίκεντρο – Από τα μπαρ και τα εστιατόρια έως τα κομμωτήρια
Η εικόνα που προκύπτει από τις διασταυρώσεις των δηλώσεων είναι ενδεικτική:
- 7 στους 10 ιδιοκτήτες μπαρ δηλώνουν ζημιές.
- 1 στους 2 ιδιοκτήτες εστιατορίων εμφανίζουν επίσης αρνητικά αποτελέσματα χρήσης.
- 6 στα 10 κομμωτήρια δηλώνουν ζημιές, παρά τη μεγάλη ζήτηση υπηρεσιών.
Τα στοιχεία αυτά προκαλούν εύλογα ερωτήματα, καθώς πρόκειται για επιχειρήσεις με εκτεταμένη καθημερινή κατανάλωση, σταθερό κοινό και συχνά υψηλό κύκλο εργασιών. Ωστόσο, η φορολογική τους εικόνα εμφανίζεται ως προβληματική έως και ζημιογόνα.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί διαπιστώνουν ότι τα τεκμήρια διαβίωσης αποκαλύπτουν τη διαφορά ανάμεσα σε όσα δηλώνονται και σε όσα ισχύουν στην πραγματικότητα. Τυπικό παράδειγμα αποτελούν οι ελαιοχρωματιστές, οι ψυκτικοί και οι κομμωτές, όπου τα δηλωμένα εισοδήματα εμφανίζονται σαφώς κατώτερα από τις φορολογικές υποχρεώσεις που προκύπτουν βάσει τεκμηρίων:
- Ελαιοχρωματιστές
Δηλώνουν μέσο μηνιαίο εισόδημα 345 ευρώ, ωστόσο ο φόρος λόγω τεκμηρίων διαμορφώνεται στα 1.462 ευρώ ετησίως. Το ποσό που εμφανίζεται ως πραγματικό εισόδημα δεν επαρκεί ούτε για βασικές ανάγκες, γεγονός που αποδεικνύει ότι μεγάλο μέρος των εσόδων παραμένει αδήλωτο.
- Ψυκτικοί
Δηλώνουν μέσο μηνιαίο εισόδημα 556 ευρώ, με τον φόρο να φτάνει τα 2.009 ευρώ.
Πρόκειται για τεχνικά επαγγέλματα με αυξημένη ζήτηση και συχνές κλήσεις σε οικιακές και επαγγελματικές εγκαταστάσεις.
- Κομμωτές – Κομμωτήρια
Δηλώνουν μέσο μηνιαίο εισόδημα 298 ευρώ, ενώ ο υπολογισμός βάσει τεκμηρίων οδηγεί σε φόρο 1.630 ευρώ. Η αναντιστοιχία ανάμεσα στη δηλωμένη οικονομική δραστηριότητα και την πραγματική κατανάλωση υπηρεσιών είναι εμφανής.
Η σύγκριση με μισθωτούς είναι αποκαλυπτική: Ένας εργαζόμενος με μηνιαίο εισόδημα 1.470 ευρώ καταβάλλει ετησίως φόρο 2.023 ευρώ – ποσό μόλις λίγο υψηλότερο από εκείνο που πληρώνουν επαγγελματίες που δηλώνουν εισοδήματα τριπλάσια ή και τετραπλάσια χαμηλότερα.
Τι δείχνει η εικόνα – Η μεγάλη τρύπα στο φορολογικό σύστημα
Τα δεδομένα αναδεικνύουν μια χρόνια παθογένεια στην ελληνική οικονομία: την εκτεταμένη φοροδιαφυγή κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Ο μεγάλος αριθμός δηλώσεων ζημιών, παρά την καθημερινή λειτουργία και τον υψηλό τζίρο πολλών επιχειρήσεων, επιβεβαιώνει ότι σημαντικό μέρος των εσόδων μένει εκτός φορολογικού συστήματος.
Η καταχρηστική υποδηλωμένη φορολογική βάση όχι μόνο στερεί το Δημόσιο από σημαντικά έσοδα, αλλά δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος όσων τηρούν τις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, αναγκάζει τους φορολογούμενους μισθωτούς – που δεν έχουν περιθώριο φοροδιαφυγής – να επιβαρύνονται αναλογικά περισσότερο.
Με την ψηφιοποίηση των τιμολογίων, τις ηλεκτρονικές συναλλαγές και τα συστήματα όπως το myDATA, το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ επιχειρούν να περιορίσουν το φαινόμενο. Ωστόσο, τα νέα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η μάχη κατά της φοροδιαφυγής παραμένει δύσκολη, απαιτώντας συνεχείς διασταυρώσεις και πιο στοχευμένους ελέγχους.
