Συνταξιούχος με 81% αναπηρία και εισόδημα 700 ευρώ τον μήνα έλαβε πρόταση ρύθμισης μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού με μηνιαία δόση 2.560 ευρώ ποσό που υπερβαίνει το ένα τρίτο του ετήσιου εισοδήματός του.
Το περιστατικό, που ανέδειξε ο βουλευτής Νάσος Ηλιόπουλος, δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά αποτέλεσμα της ίδιας της αρχιτεκτονικής του αλγορίθμου που χρησιμοποιεί το κράτος για τον υπολογισμό των δόσεων.
Ο αλγόριθμος που δεν «βλέπει» τη φτώχεια
Το σύστημα της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους δεν βασίζει τη δόση αποκλειστικά στο εισόδημα, αλλά στη μεγαλύτερη αξία μεταξύ εισοδηματικής και περιουσιακής κατάστασης.
Με απλά λόγια: αν ο οφειλέτης διαθέτει περιουσία με εμπορική αξία, το λογισμικό θεωρεί ότι μπορεί να πληρώσει, ανεξάρτητα από το αν έχει τα χρήματα.
Αυτό οδηγεί σε παράλογες προτάσεις αποπληρωμής, όπου η «ικανότητα πληρωμής» υπολογίζεται σαν να επρόκειτο για αναγκαστική ρευστοποίηση περιουσίας, και όχι για πραγματικό σχέδιο διάσωσης ενός νοικοκυριού.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το αποτέλεσμα του αλγορίθμου παραμένει απόρρητο για τον οφειλέτη.
Μόνο οι πιστωτές έχουν πλήρη πρόσβαση στα δεδομένα και στη μεθοδολογία της πρότασης, ενώ ο οφειλέτης λαμβάνει απλώς μια συνοπτική αιτιολογία, συχνά χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής ένστασης ή διαπραγμάτευσης.
Έτσι, το σύστημα που υποτίθεται ότι προοριζόταν για «δεύτερη ευκαιρία», λειτουργεί τελικά ως μηχανισμός αποτυχίας: οι ρυθμίσεις καταρρέουν σε διάστημα μηνών και οι οφειλέτες βρίσκονται αντιμέτωποι με τον πλειστηριασμό.
Η λογική του εξωδικαστικού στηρίζεται στην αρχή της «μη χειροτέρευσης» των πιστωτών, δηλαδή ότι οι τράπεζες και οι διαχειριστές δανείων δεν πρέπει να χάσουν περισσότερα απ’ όσα θα έπαιρναν σε περίπτωση ρευστοποίησης.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο μηχανισμός λειτουργεί με καθαρά τραπεζικά κριτήρια, αγνοώντας πλήρως τις κοινωνικές συνέπειες.
