Ποιες παγίδες «κρύβουν» οι διατάξεις και ποιοι κινδυνεύουν να επιστρέψουν χιλιάδες ευρώ
Χιλιάδες δικαιούχοι σύνταξης χηρείας βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε ένα σύνθετο και συχνά άδικο νομικό πλαίσιο, που δημιουργεί μεγάλες διαφορές μεταξύ «παλαιών» και «νέων» συνταξιούχων, αφήνει ορισμένους με εξευτελιστικά χαμηλές αποδοχές και απειλεί άλλους με επιστροφές ποσών προς τον e-ΕΦΚΑ.
Το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο. Στην Ελλάδα, 382.609 δικαιούχοι λαμβάνουν σήμερα σύνταξη χηρείας, με μέσο ποσό 614 ευρώ. Πίσω όμως από τον μέσο όρο κρύβονται άνθρωποι που ζουν με 150 έως 200 ευρώ, λόγω νομικών εξαιρέσεων και άνισης μεταχείρισης.
Οι τρεις μεγάλες παγίδες που «καίνε» τους δικαιούχους
1. Οι «παλαιοί» συνταξιούχοι πριν το 2016 που μένουν εκτός ελάχιστου ορίου
Οι δικαιούχοι που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας πριν από τις 13 Μαΐου 2016 δεν καλύπτονται από τη ρύθμιση του 2017, η οποία ορίζει ότι η σύνταξη χηρείας δεν μπορεί να είναι κάτω από το ελάχιστο όριο της εθνικής σύνταξης.
Σήμερα αυτό το όριο είναι 436 ευρώ (για 20 χρόνια ασφάλισης).
Ωστόσο, χιλιάδες δικαιούχοι –κυρίως πρώην ασφαλισμένοι του ΟΓΑ– λαμβάνουν 150-200 ευρώ, επειδή οι συντάξεις τους υπολογίζονται αποκλειστικά με βάση τις παλιές εισφορές του θανόντος. Ελλείψει νομικής πρόβλεψης, δεν υπάρχει καμία αυτόματη εξίσωση με τα νέα δεδομένα.
2. Το «πάγωμα» της μείωσης στο 35% για συντάξεις μετά το 2016 – έρχονται επιστροφές
Με βάση τον νόμο Κατρούγκαλου, η σύνταξη χηρείας καταβάλλεται στο 70% για τρία χρόνια και στη συνέχεια υποχωρεί στο 35%, υπό την προϋπόθεση ότι δεν πέφτει κάτω από την εθνική σύνταξη.
Αυτό εφαρμόστηκε μόνο για δημοσίους υπαλλήλους.
Στον ιδιωτικό τομέα, ο e-ΕΦΚΑ δεν εφάρμοσε τη μείωση λόγω έλλειψης λογισμικού.
Τώρα, σχεδιάζεται αναδρομική εφαρμογή, που σημαίνει ότι πολλοί δικαιούχοι κινδυνεύουν να κληθούν να πληρώσουν:
αναδρομικά πολλών ετών
ποσά που μπορεί να φτάσουν και τις χιλιάδες ευρώ
Το υπουργείο Εργασίας εξετάζει ρύθμιση σε δόσεις, αλλά η επιβάρυνση θα είναι και πάλι σημαντική.
3. Η ανοιχτή εκκρεμότητα για την εθνική σύνταξη μέσα στη σύνταξη χηρείας
Το 2021 εκδόθηκε εγκύκλιος που ερμήνευε ότι η εθνική σύνταξη δεν πρέπει να περιλαμβάνεται στη σύνταξη χηρείας, παρά μόνο στη σύνταξη που προκύπτει από τις εισφορές του ίδιου του ασφαλισμένου.
Η εγκύκλιος «πάγωσε» μετά από αντιδράσεις οργανώσεων.
Αν όμως ενεργοποιηθεί, τότε:
χιλιάδες δικαιούχοι θα δουν μειώσεις
πιθανότατα θα ζητηθούν αναδρομικά επιστρεπτέα ποσά
Το θέμα παραμένει άλυτο και δημιουργεί ανασφάλεια σε μεγάλο μέρος των συνταξιούχων χηρείας.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι ομάδες που φαίνεται να πλήττονται περισσότερο είναι:
οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας πρώην ΟΓΑ
όσοι λαμβάνουν σύνταξη πριν το 2016
δικαιούχοι του ιδιωτικού τομέα με σύνταξη χηρείας που δεν έχει μειωθεί στο 35%
όσοι οι συντάξεις τους εξαρτώνται από ερμηνείες για την εθνική σύνταξη
Για πολλούς από αυτούς, οι μηνιαίες αποδοχές δεν φτάνουν καν το κατώτατο όριο αξιοπρεπούς διαβίωσης.
