Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου, καθώς σε κοινή τους ανακοίνωση προειδοποιούν ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αβεβαιότητα όσον αφορά τις πολιτικές τείνουν να οδηγούν σε αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες, πίεση στις αγορές, αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου και συγκράτηση των χορηγήσεων από τις τράπεζες.
Όπως διαπιστώνουν, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η αβεβαιότητα έχουν αυξηθεί σημαντικά από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, με αξιοσημείωτες κορυφώσεις το 2024 και το 2025. Ταυτόχρονα, η μεταβλητότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών παρέμεινε περιορισμένη ή βραχυπρόθεσμη.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι μειώνουν τις προβλέψεις για την ανάπτυξη, με σημαντικούς κινδύνους επιβράδυνσης για την πραγματική οικονομία, συνοδευόμενους από αυξημένη χρηματοπιστωτική πίεση. Τα γεωπολιτικά γεγονότα μπορούν να μεταβάλλουν σημαντικά την αλληλεξάρτηση μεταξύ ομολόγων, εμπορευμάτων, μετοχών και συναλλαγματικών ισοτιμιών.
Ο αντίκτυπος των γεωπολιτικών κλυδωνισμών είναι ετερογενής μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, όπου οι πιο ανοιχτές οικονομίες και εκείνες με υψηλότερα ποσοστά δημόσιου χρέους τείνουν να είναι πιο ευάλωτες σε φαινόμενα ενίσχυσης.
Σε απάντηση στις γεωπολιτικές αναταράξεις, οι τράπεζες και οι μη τραπεζικοί οργανισμοί προσαρμόζουν τους ισολογισμούς τους μειώνοντας το ρυθμό αύξησης των χορηγήσεων, ιδίως στις διασυνοριακές πιστώσεις. Αν και αυτό μειώνει την έκθεση του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε εξωτερικές αναταράξεις, περιορίζει επίσης τη διεθνή διαφοροποίηση.
Σε μια εποχή επιταχυνόμενου γεωοικονομικού κατακερματισμού και επίμονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ΕΚΤ και το Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου τονίζουν τη σημασία των βελτιωμένων και πιο εναρμονισμένων συνόλων δεδομένων, καθώς και των συμπληρωματικών αναλύσεων σεναρίων, για τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την αύξηση της οικονομικής ανθεκτικότητας.
