Στην κόντρα δήμοι και κατασκευαστές! Κρίσιμη συνεδρίαση για τα μπόνους δόμησης και το περιβαλλοντικό ισοδύναμο
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Στο Συμβούλιο της Επικρατείας είναι πάλι στραμμένα τα βλέμματα όλων όσοι επηρεάζονται από τις ευνοϊκές διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού. Η συνεδρίαση της Ολομέλειας του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, που έχει προγραμματιστεί για τις 6 Μαρτίου, θεωρείται κομβική, καθώς αναμένεται να κρίνει οριστικά την τύχη των μπόνους δόμησης του ΝΟΚ.
Την ερχόμενη Παρασκευή 6 Μαρτίου θα εκδικαστούν συνολικά όλες οι νέες προσφυγές που ζητούν να ακυρωθεί ως αντισυνταγματικό και να μην εφαρμοστεί το Προεδρικό Διάταγμα 95/2025 για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο. Τις προσφυγές έχουν ασκήσει οι Δήμοι Αλίμου, Αμαρουσίου, Κηφισιάς, Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Φιλοθέης – Ψυχικού, κάτοικοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Στον αντίποδα, παρέμβαση υπέρ της διατήρησης του Προεδρικού Διατάγματος κατέθεσαν τέσσερις κατασκευαστικές και τεχνικές εταιρίες, ενώ, όπως είναι φυσικό, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα υπεραμυνθεί της συνταγματικότητας του Προεδρικού Διατάγματος.
Πρόκειται για ένα Διάταγμα το οποίο κρίθηκε στα μέσα Οκτωβρίου συνταγματικό και νόμιμο από το Ε’ Τμήμα του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Οι δικαστές δέχτηκαν ότι «στην περίπτωση εννόμων σχέσεων που έχουν κριθεί αμετακλήτως με δικαστικές αποφάσεις ο νομοθέτης δεν κωλύεται να ρυθμίσει και πάλι τις σχέσεις αυτές με νέους κανόνες δικαίου, εφόσον αυτοί έχουν γενικό χαρακτήρα και δεν ρυθμίζουν μεμονωμένη σχέση».
Ο μηχανισμός του περιβαλλοντικού ισοδύναμου επιτρέπει την επανέκδοση και τη συνέχιση οικοδομικών αδειών που είχαν εκδοθεί με βάση τα κίνητρα του ΝΟΚ και είτε ακυρώθηκαν δικαστικά είτε προσβλήθηκαν με αίτηση ακύρωσης ή εντάσσονται σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Ως μόνη προϋπόθεση για την επανέκδοση των οικοδομικών αδειών που είτε ακυρώθηκαν δικαστικά είτε προσβλήθηκαν στα δικαστήρια, παρότι οι οικοδομικές εργασίες είχαν αρχίσει πριν από τις 11/12/2024, το ΣτΕ έθεσε την προηγούμενη τήρηση της διαδικασίας περιβαλλοντικού προελέγχου. Πρόκειται για το πρώτο στάδιο, προκειμένου να κριθούν οι συνέπειες που προκαλούνται στο περιβάλλον από τα μέτρα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου και, κατ’ επέκταση, εάν απαιτείται ή όχι Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ).
Στην παρέμβασή τους οι κατασκευαστές υποστηρίζουν ότι το Π.Δ. και ο σχετικός νόμος εκδόθηκαν σε συμμόρφωση με προηγούμενες αποφάσεις του ΣτΕ και κατόπιν στάθμισης κρίσιμων συνταγματικών αρχών, όπως η προστασία του περιβάλλοντος και το δικαίωμα στην ιδιοκτησία. Εξηγούν ότι ενήργησαν βάσει ισχυόντων νόμων, έλαβαν νόμιμες άδειες, ξεκίνησαν έργα και πραγματοποίησαν συναλλαγές με τρίτους, χωρίς να έχουν καμία ευθύνη για την μεταγενέστερη κρίση αντισυνταγματικότητας.
Επισημαίνουν ότι η ακύρωση των αδειών τούς δημιουργεί σοβαρές οικονομικές και νομικές συνέπειες όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για αγοραστές ακινήτων που ενήργησαν καλόπιστα. Μιλούν για κατάφωρη αδικία εις βάρος τους και ζητούν την απόρριψη της προσφυγής των δήμων. Μιας προσφυγής, με την οποία οι πέντε δήμοι επιδιώκουν την ακύρωση ενός θεσμικού πλαισίου που, όπως υποστηρίζουν, επιχειρεί να διασώσει οικοδομικές άδειες εκδοθείσες βάσει πολεοδομικών κινήτρων που κρίθηκαν αντισυνταγματικά.
Επίσης, να παρακάμψει ευθέως τις ακυρωτικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης και να αντικαταστήσει τις έννομες συνέπειες της ακύρωσης παράνομων πράξεων με αόριστα και αποσπασματικά «περιβαλλοντικά ισοδύναμα», άσχετα με τον τόπο και τη βλάβη που έχει προκληθεί. Την ακύρωση του Π.Δ. ζητούν με προσφυγή τους και ο Σύλλογος Προστασίας Κηφισιάς, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), η Monumenta, ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Πολιτείας, ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Αλωνίων και Παραδοσιακού Κέντρου Κηφισιάς και επτά κάτοικοι Κηφισιάς.
